'Cú hích' từ chính sách học bổng: 121.000 sinh viên lựa chọn 15 nhóm ngành khoa học công nghệ chiến lược

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo cho biết, lĩnh vực gắn trực tiếp với các chương trình nhân lực quốc gia đã bắt đầu tạo sức hút rõ hơn.

Ngày 23/8, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã thông tin về kết quả tuyển sinh đại học đợt 1 năm 2026.

Kết quả tuyển sinh đại học đợt 1 có những điều gì đáng chú ý, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Thảo: Ở thời điểm này, tôi cho rằng nên nhìn vào số thí sinh đã xác nhận nhập học, bởi đây là dữ liệu phản ánh rõ hơn lựa chọn thực tế của người học. Tính đến ngày 21/8, đã có hơn 633 nghìn thí sinh xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025. Quy mô như vậy là ổn định và tăng nhẹ.

Điểm nổi bật rõ nét trong bức tranh tuyển sinh đại học năm 2026 nằm ở cơ cấu các nhóm ngành. Có khoảng 212,6 nghìn thí sinh đã xác nhận nhập học vào các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số xác nhận nhập học đại học - tức xấp xỉ một phần ba.

Trong 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi Nghị định 179, có hơn 121 nghìn người đã xác nhận nhập học, chiếm khoảng 19,1%, gần một phần năm tổng số nhập học đại học.

Số thí sinh xác nhận theo học nhóm ngành khoa học cơ bản là hơn 11 nghìn người học đã xác nhận, nhóm ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược xấp xỉ 110 nghìn người nhập học.

Những con số này cho thấy sự chuyển dịch không còn chỉ nằm ở số ngành mở hay chỉ tiêu tuyển sinh, mà đã đi vào quyết định nhập học thực tế của người học.

Có thể nói, tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản ổn định, nhưng cơ cấu nguồn nhân lực đang dịch chuyển rõ hơn về khoa học, công nghệ và những lĩnh vực đất nước đang cần.

Ông có thể phân tích những tín hiệu nào cho thấy một số nhóm ngành STEM đang thực sự thu hút nguồn tuyển có chất lượng?

Ông Nguyễn Tiến Thảo: STEM là một khối rất rộng và phân hóa sâu, vì vậy không nên hiểu rằng tất cả ngành STEM đều có điểm cao. Điều đáng chú ý là đã xuất hiện những “cực điểm chuẩn cao” ở một số nhóm ngành và chương trình đào tạo bên cạnh các ngành đào tạo sư phạm, sức khỏe, luật vẫn có mặt bằng điểm chuẩn cao nhất và đồng đều trong thời gian qua.

Trong nhóm trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, có nhiều chương trình lấy trên 25 điểm. Riêng các chương trình có tên liên quan vi mạch - bán dẫn trên 60% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,5 trở lên. Các nhóm máy tính, điện - điện tử, cơ khí, vật liệu cũng đã xuất hiện nhiều chương trình có nguồn tuyển tốt trên 22,5 điểm.

Ở chiều khác, biển và hàng hải, đường sắt đã hình thành quy mô nhập học đáng kể, cho thấy người học bắt đầu quan tâm hơn đến những lĩnh vực gắn với các chiến lược và dự án phát triển dài hạn của quốc gia.

Tôi cho rằng đây là tín hiệu tích cực. STEM không chỉ tăng về tỷ trọng, mà bên trong STEM đã bắt đầu hình thành những nhóm có sức hút và chất lượng đầu vào cao. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi trong nhiều năm, vì lựa chọn ngành còn phụ thuộc thị trường lao động, uy tín từng trường và kỳ vọng nghề nghiệp của người học.

Chính sách học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP đã tạo tác động như thế nào?

Ông Nguyễn Tiến Thảo: Có thể nói chính sách đã tạo một cú hích bước đầu. Nghị định 179 không chỉ xác định những lĩnh vực ưu tiên mà còn tạo hỗ trợ tài chính trực tiếp, với mức học bổng khoảng 3,7 đến 8,4 triệu đồng/tháng tùy đối tượng và trình độ. Đây là tín hiệu đủ cụ thể để người học giỏi cân nhắc những ngành vốn có yêu cầu học tập cao, thời gian đào tạo dài hoặc thị trường chưa tự tạo đủ sức hút.

Kết quả xác nhận nhập học cho thấy hơn 121 nghìn sinh viên đã lựa chọn các ngành thuộc 15 nhóm chiến lược, trong đó khoảng 11,4 nghìn thuộc khoa học cơ bản và gần 109,7 nghìn thuộc kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược. Như vậy, gần một phần năm số sinh viên xác nhận nhập học đại học đang ở trong phạm vi các nhóm ngành được chính sách ưu tiên.

Trên cơ sở tính toán sơ bộ theo tiêu chí nhóm 30% và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, hiện ước tính khoảng 23 nghìn sinh viên có thể nằm trong phạm vi tiếp tục được xem xét về tiêu chí đầu vào để hưởng học bổng năm học 2026-2027. Tôi lưu ý đây là số dự kiến, chưa phải số chính thức được cấp học bổng; các cơ sở đào tạo còn phải đối soát dữ liệu và xét đầy đủ điều kiện theo quy định.

Điều quan trọng hơn con số là chính sách đang chuyển từ định hướng sang tác động thực tế, người học có năng lực nhìn thấy một lựa chọn nghề nghiệp được Nhà nước đầu tư và hỗ trợ cụ thể. Đó là tiền đề để thu hút nhân lực cho khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới, công nghệ biển và các lĩnh vực chiến lược khác. Những lĩnh vực gắn trực tiếp với các chương trình nhân lực quốc gia đã bắt đầu tạo sức hút rõ hơn.