'Cú hích' từ Foxconn: Khi robot hình người được khai sinh tại Việt Nam

Làn sóng "robot hình người" và phép thử tại Bắc Ninh

Việc Fushan Việt Nam - "cánh tay nối dài" của tập đoàn Foxconn -chính thức xúc tiến sản xuất robot hình người tại Bắc Ninh không chỉ là một dự án FDI thông thường. Đây là chỉ dấu cho thấy Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để chuyển mình từ công xưởng lắp ráp thành trung tâm công nghệ cao của khu vực. Tuy nhiên, đi cùng với đó là bài toán hóc búa về việc tự chủ công nghệ để không mãi "làm thuê" trên chính sân nhà.

Thị trường công nghệ những ngày qua "nóng lên" trước thông tin từ TNGlobal về việc Công ty Fushan Việt Nam đang hoàn tất các thủ tục xin cấp phép cho dây chuyền sản xuất robot hình người (Humanoid Robot).

Tại nhà máy ở VSIP Bắc Ninh, một hệ sinh thái sản xuất mới đang dần hình thành, không còn là những bảng mạch điện thoại hay máy tính bảng đơn thuần, mà là những thực thể AI có khả năng tương tác và vận động phức tạp.

Cận cảnh robot của Vingroup trước đó khiến nhiều người ngạc nhiên.

Dự án này được kỳ vọng sẽ tạo ra một "cú hích" cực đại cho hệ sinh thái khoa học công nghệ (KH-CN) trong nước. Foxconn không chỉ mang đến máy móc, họ mang đến một chuỗi giá trị mới.

Robot hình người là sự hội tụ của những đỉnh cao công nghệ: từ cơ điện tử chính xác, hệ thống cảm biến đa tầng cho đến các thuật toán điều khiển học và trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc lựa chọn Việt Nam làm điểm đến cho dòng sản phẩm chiến lược này khẳng định niềm tin tuyệt đối của các tập đoàn tỉ đô vào sự ổn định của môi trường đầu tư và khả năng tiếp nhận công nghệ của đội ngũ nhân lực trẻ.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong kế hoạch của Foxconn là chiến dịch tuyển dụng khổng lồ với con số 26.630 nhân sự chất lượng cao. Đây không phải là lao động chân tay phổ thông, mà là đội ngũ kỹ sư được đào tạo chuyên sâu để vận hành các dây chuyền AI.

Theo các chuyên gia nhân sự, việc hàng vạn kỹ sư Việt được "nhúng mình" vào môi trường sản xuất robot là một cơ hội vàng. Tại đây, họ sẽ được trực tiếp giải các bài toán về tối ưu hóa thị giác máy tính, xử lý độ trễ của cảm biến và lập trình hành vi cho robot.

Đây chính là lớp nhân sự nòng cốt, những người sẽ nắm giữ bí quyết vận hành các "nhà máy thông minh" trong tương lai. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là liệu hệ thống giáo dục đại học của chúng ta có cung ứng kịp thời số lượng lớn kỹ sư đáp ứng được tiêu chuẩn khắt khe về điều khiển học và AI hay không?

Sự xuất hiện của dây chuyền robot hình người sẽ kéo theo sự dịch chuyển của toàn bộ chuỗi cung ứng. Một con robot cần hàng nghìn linh kiện phụ trợ, từ mô-tơ bước, hệ thống bánh răng chính xác cho đến lớp vỏ bằng vật liệu composite siêu nhẹ. Đây là mảnh đất màu mỡ cho các doanh nghiệp cơ khí và điện tử nội địa.

Thoát bóng "làm thuê": Khát vọng tự chủ công nghệ

Thế giới đang đứng trước một nghịch lý: Dân số tăng nhưng lực lượng lao động trẻ, có tay nghề lại suy giảm nghiêm trọng do tốc độ già hóa dân số nhanh chóng tại các cường quốc kinh tế như Nhật Bản, Trung Quốc, Mỹ và cả châu Âu.

Chia sẻ tại một tọa đàm, TS Nguyễn Trung Quân (Đại học Nam California, Giám đốc khoa học VinMotion), cho biết đến cuối thập kỷ này, thế giới sẽ thiếu hụt ít nhất 50 triệu lao động. Đây không chỉ là một con số thống kê, mà là một thách thức sinh tồn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, robot không còn là một lựa chọn xa xỉ mà trở thành một giải pháp thiết yếu.

Một viễn cảnh thú vị được TS Quân đặt ra: Con người có thể sẽ phải chi trả khoảng 50.000 USD (hơn 1,3 tỉ đồng) mỗi năm để "thuê" một robot làm việc. Mức chi phí này tương đương với mức lương trung bình của một lao động lành nghề tại các nước phát triển, nhưng với lợi thế về hiệu suất 24/7 và khả năng làm việc trong các môi trường độc hại, robot hình người đang trở thành một khoản đầu tư sinh lời bền vững.

Việc Fushan Việt Nam (thuộc Foxconn) xúc tiến thủ tục sản xuất robot hình người tại Bắc Ninh không chỉ là một dự án FDI đơn thuần.

Hiện nay, chúng ta đã quen thuộc với việc Amazon vận hành hàng triệu robot trong các kho bãi. Tuy nhiên, như GS Tan Yap Peng (Hiệu trưởng Đại học VinUni) nhận định, phần lớn robot hiện nay vẫn đang dừng lại ở mức đơn nhiệm. Chúng được lập trình để thực hiện những thao tác lặp đi lặp lại như nâng đồ, bốc xếp hoặc lau dọn trong một môi trường được kiểm soát chặt chẽ.

Thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để robot có thể xử lý đa nhiệm, hiểu được các lệnh phức tạp và thích nghi với môi trường sống năng động của con người. Để một robot có thể vừa biết gấp quần áo, vừa biết pha cà phê, lại vừa có thể trò chuyện và hỗ trợ người già, chúng cần một "bộ não" có khả năng học hỏi thay vì chỉ thực hiện theo các dòng code cứng nhắc.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong nhận định của TS Nguyễn Trung Quân chính là vị thế của Việt Nam. Ông cho rằng Việt Nam đang hội tụ đủ 3 "chân kiềng" để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị robot toàn cầu:

Phần cứng tốt: Với nền tảng sản xuất điện tử và cơ khí chính xác đang phát triển mạnh mẽ, Việt Nam có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng linh kiện, lắp ráp và chế tạo thân vỏ robot.

Phần mềm mạnh: Đội ngũ kỹ sư phần mềm Việt Nam đã khẳng định được năng lực trong lĩnh vực AI và gia công phần mềm toàn cầu. Việc làm chủ các mô hình học máy để huấn luyện robot là mục tiêu hoàn toàn khả thi.

Vận hành an toàn và tin cậy: Khả năng thích ứng nhanh và chi phí vận hành tối ưu giúp Việt Nam trở thành "phòng thí nghiệm" lý tưởng để triển khai các giải pháp robot trong thực tế trước khi nhân rộng ra thế giới.

TS Trần Hoài Nam (giảng viên công nghệ thông tin tại Hà Nội) phân tích rằng, nếu doanh nghiệp Việt nhanh chóng nâng cấp năng lực sản xuất khuôn mẫu chính xác, họ sẽ trở thành mắt xích không thể thiếu của Foxconn.

Thay vì chỉ sản xuất những linh kiện nhựa đơn giản, các nhà máy nội địa cần tiến sâu vào mảng linh kiện điện tử chuyên biệt và hệ thống truyền động cơ khí. "Cú hích" Foxconn sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa nếu nó tạo ra được một làn sóng cộng hưởng, thúc đẩy hàng trăm doanh nghiệp vệ tinh cùng đi lên.

"Việc Foxconn sản xuất robot tại Bắc Ninh là minh chứng cho thấy lòng tin của các tập đoàn tỉ đô vào môi trường đầu tư ổn định của Việt Nam. Nhưng quan trọng hơn, nó kéo theo sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng.

Robot hình người cần hàng nghìn linh kiện phụ trợ, từ mô-tơ bước, bánh răng chính xác đến các loại cảm biến tinh vi. Đây là cơ hội 'ngàn năm có một' để các doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam thoát khỏi những linh kiện nhựa hay bao bì đơn giản để tiến vào phân khúc giá trị gia tăng cao", vị chuyên gia này cho hay.