Cú lao dốc của đế chế khí đốt 37 tỷ USD

Tác giả: Lawrence G.McDonald , James Patrick Robinson/NXB Trẻ

Lắng nghe khi thị trường lên tiếng

Cuốn sách tiết lộ các mô hình dự đoán độc đáo, kết nối những điểm đáng ngạc nhiên giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, đồng thời phác thảo các ý tưởng giao dịch khả thi để luôn đi trước thị trường.

Cú lao dốc của đế chế khí đốt 37 tỷ USD

Cổ phiếu của họ giảm từ 62 đôla xuống 12 đôla chỉ trong vài tuần, và giá trị vốn hoá thị trường giảm còn 115 triệu đôla.

Nhiên liệu hoá thạch mở đường đến đồng cỏ xanh

Aubrey McClendon vuốt mái tóc hoa râm lên khỏi chân mày, các đốt ngón tay của ông trắng bệch. Ông để mở hai nút áo trên cùng, không mặc áo khoác, không đeo cà vạt. Trên sống mũi ông đeo cặp kính không gọng, đằng sau là đôi mắt xanh sắc sảo đang tập trung nhìn đường phía trước.

Nhưng người đàn ông đó đang khóc. Ông đang tua lại trong đầu 24 giờ cuối cùng của cuộc đời mình. Cuộc đời ông coi như xong rồi. Ít nhất là cuộc đời như ông vẫn sống từ trước đến nay. Aubrey đã rơi thẳng từ thiên đường xuống địa ngục.

Ông từng nằm trong nhóm những người giàu nhất Oklahoma, cựu CEO của Chesapeake Energy, cái tên lớn nhất trong ngành khí đốt tự nhiên, có bạn bè khắp thế giới, một số người nắm giữ chức vụ trong chính phủ cầm quyền. Hiện tại, ông không còn một xu dính túi và đang phải đối mặt với án tù mười năm.

Gần 30 năm trước, ông đi bộ băng qua một cánh đồng đầy bụi ở Texas, xung quanh là những giàn khoan thẳng đứng đang bơm dầu và khí đốt, và nhìn thấy tương lai rõ như ban ngày. Người bạn tri kỷ của ông, Tom Ward, sau này sẽ cùng ông sáng lập Chesapeake Energy, có lẽ đang đứng bên cạnh ông, cả hai đều đội mũ Stetsons và đi ủng cao bồi khi phóng tầm mắt ra khắp vùng đất.

Họ sẽ ngừng hoàn toàn việc khoan giếng thẳng đứng và đổ từng đồng niken mà họ tìm được vào việc khoan ngang, giải phóng khí đốt tự nhiên từ những khối đá phiến gồ ghề. Khai thác khí đá phiến (fracking).

Thị trường là bầu trời cũng có thể là hố đen với bất kỳ doanh nghiệp nào. Ảnh: Securities Research Company.

Hai người đàn ông này sau đó đã tạo ra một gã khổng lồ trên thị trường năng lượng, đẩy giá trị vốn hoá thị trường của Chesapeake lên 37 tỷ đôla - một con số chấn động. Nhưng do khủng hoảng Lehman giáng một đòn nặng nề lên đầu họ, đúng vào lúc bảng cân đối kế toán của họ đang bị kéo căng như một sợi dây bungee sắp đứt trên khắp Texas và Oklahoma. Giá năng lượng đã rơi tự do xuống mức thấp gần bằng độ sâu làm việc của các máy khoan đá phiến ngầm của họ.

Khí đốt tự nhiên giảm từ 15 đôla xuống còn 4 đôla, và đột nhiên toàn bộ đòn bẩy, những đống tiền khổng lồ vay để thăm dò và thuê đất, ập đến với họ như bầy sói đói. Số nợ của Chesapeake đã lên tới 21 tỷ đôla vào cuối năm 2008, và công ty đang đốt 5 tỷ đôla tiền mặt mỗi năm. Cổ phiếu của họ giảm từ 62 đôla xuống 12 đôla chỉ trong vài tuần, và giá trị vốn hoá thị trường giảm còn 115 triệu đôla. Nhưng cuộc khủng hoảng năm 2008 vẫn chưa phải là hồi kết.

Như chúng ta đều biết, chính phủ đã giải cứu mọi người và chống đỡ cho hệ thống tài chính, làm trầm trọng thêm vết thương đang mưng mủ mang tên sự can thiệp của chính phủ mà vụ sụp đổ Long-Term Capital Management để lại.

Can thiệp vào các thị trường là trò chơi nguy hiểm. Chúng là những hệ thống tinh vi với vô số chi tiết khó thấy, những sinh vật sống tuyệt vời với hàng triệu bộ phận được cân bằng hoàn hảo, bộ phận này tương tác với những bộ phận khác, mỗi bộ phận giống như một bánh răng vàng trắng được một bậc thầy về đồng hồ chế tạo.

Các thị trường lành mạnh là những cỗ máy kiên cường, có khả năng tự chữa lành, với thương hiệu giảm xóc bẩm sinh của riêng chúng. Nassim Nicholas Taleb, tác giả của cuốn sách ăn khách The Black Swan (Thiên nga đen), đã có bài diễn thuyết tuyệt vời cách đây vài năm về khái niệm “kháng thương” (anti-fragile). Thuật ngữ này không có nghĩa là không thể vỡ, cũng không đơn thuần có nghĩa là mạnh mẽ hay có khả năng chịu được áp lực rất lớn.

Nó có nghĩa là mỗi khi thứ gì đó bị tác động, nó sẽ phục hồi mạnh mẽ hơn. Ông ví với cơ bắp của con người khi chịu áp lực lớn, mỗi khi các sợi cơ bị rách, chúng sẽ tự phục hồi và trở nên mạnh hơn. Đây là cơ sở của mọi bài tập tạ, và có lẽ đó là lý do tại sao Taleb lại là người cuồng nâng tạ đến như vậy.

Mấy năm trước, chúng tôi đã uống rượu với nhau ở Monaco trong thời gian tham dự một hội nghị để nói về kinh tế vĩ mô toàn cầu. Thật vinh dự khi được gặp một trong những vĩ nhân về quản lý rủi ro, và lý thuyết của ông về khả năng phục hồi và cải thiện nghịch cảnh vẫn rất hấp dẫn.

Đó là một lý thuyết mà các quan chức chính phủ không tin tưởng. Chính xác hơn là không còn tin tưởng nữa. Họ nâng niu các thị trường, họ nuông chiều chúng, họ chiều theo ý thích của chúng, khiến nền kinh tế không còn có thể đứng vững nếu không có bất kỳ sự hỗ trợ nào.