Mối liên hệ giữa giấc mơ và đời sống sau cái chết

Tác giả: Carl Gustav Jung/Bách Việt Books-NXB phụ nữ Việt Nam

Cái chết và sự bất tử

Đây không chỉ là một cuốn sách về cái chết, mà còn là hành trình khám phá những bí ẩn sâu kín nhất của tâm hồn con người. Từ góc nhìn của tâm lý học phân tích, tác phẩm tập hợp những suy tư, bài viết và quan điểm của Carl Jung về cái chết, sự sống và khát vọng bất tử đã tồn tại trong mọi nền văn minh.

Mối liên hệ giữa giấc mơ và đời sống sau cái chết

Chúng ta buộc phải đối mặt với thực tế rằng thế giới của chúng ta, với thời gian, không gian và nhân quả của nó, có liên hệ với một trật tự khác.

Dĩ nhiên, ngay từ đầu người ta có thể lập luận rằng những huyền thoại và giấc mơ về sự tiếp nối của cuộc sống sau cái chết chỉ là những ảo tưởng mang tính bù đắp vốn có trong bản tính của con người chúng ta - bởi mọi sự sống đều khao khát sự vĩnh hằng mà. Lập luận duy nhất tôi có thể đưa ra để đáp lại quan điểm ấy chính là bản thân huyền thoại đó.

Tuy nhiên, có những dấu hiệu cho thấy ít nhất một phần của tâm lý không bị chi phối bởi các quy luật không gian và thời gian. Bằng chứng khoa học về điều đó đã được cung cấp bởi các thí nghiệm nổi tiếng của JB Rhine. Cùng với nhiều trường hợp linh cảm tự phát, nhận thức phi không gian, v.v. - mà trong đó tôi đã nêu ra nhiều ví dụ từ chính đời sống của mình - những thí nghiệm ấy chứng minh rằng tâm lý đôi khi hoạt động bên ngoài quy luật nhân quả của không-thời gian.

Điều này cho thấy rằng những quan niệm của chúng ta về không gian và thời gian, cũng như về nhân quả, đều chưa hoàn chỉnh. Một bức tranh hoàn chỉnh về thế giới sẽ đòi hỏi việc bổ sung thêm một chiều kích khác nữa; chỉ khi đó, toàn bộ hiện tượng mới có thể được giải thích một cách thống nhất.

Chính vì vậy mà cho đến ngày nay, những người theo chủ nghĩa duy lý vẫn khăng khăng rằng những trải nghiệm cận tâm lý không thực sự tồn tại; bởi vì thế giới quan của họ tồn tại hay sụp đổ đều phụ thuộc vào câu hỏi này.

Nếu những hiện tượng như vậy quả thực đã xảy ra, thì bức tranh duy lý về vũ trụ trở nên không còn giá trị, bởi vì nó là bức tranh không hoàn chỉnh. Khi đó, khả năng tồn tại của một “thực tại có giá trị khác” đằng sau thế giới hiện tượng trở thành một vấn đề không thể né tránh.

Chúng ta buộc phải đối mặt với thực tế rằng thế giới của chúng ta, với thời gian, không gian và nhân quả của nó, có liên hệ với một trật tự khác của sự vật nằm phía sau hoặc bên dưới nó, nơi mà những phạm trù như “cõi này và cõi kia” hay “kiếp trước và kiếp sau” đều không còn quan trọng nữa.

Tôi tin chắc rằng ít nhất một phần đời sống tâm lý-tinh thần của chúng ta mang đặc trưng của tính tương đối về không gian và thời gian. Tính tương đối này dường như tăng lên, tỷ lệ thuận với mức độ xa rời ý thức, tiến dần đến một trạng thái tuyệt đối của sự phi thời gian và phi không gian.

Cuộc sống và cái chết đều ngập tràn những điều bí ẩn. Ảnh: Eternalised.

Không chỉ những giấc mơ của riêng tôi, mà đôi khi cả những giấc mơ của người khác cũng giúp định hình, điều chỉnh hoặc xác nhận quan điểm của tôi về đời sống sau cái chết. Tôi đặc biệt coi trọng một giấc mơ mà một học trò của tôi, một người phụ nữ sáu mươi tuổi, đã mơ thấy hai tháng trước khi qua đời. Trong giấc mơ, bà ấy đã bước vào thế giới bên kia. Ở đó đang diễn ra một buổi học, và nhiều người bạn nữ đã khuất của bà ngồi ở hàng ghế đầu.

Bao trùm khắp gian phòng là một bầu không khí chờ đợi. Bà ấy nhìn quanh tìm giáo viên hoặc giảng viên, nhưng không thấy ai cả. Sau đó, bà ấy nhận ra rằng chính mình là người giảng bài, bởi vì ngay sau khi chết, mọi người phải kể lại toàn bộ trải nghiệm cuộc đời của họ.

Những người đã khuất tỏ ra vô cùng quan tâm đến những kinh nghiệm sống mà người mới qua đời mang theo, như thể những hành động và trải nghiệm diễn ra trong cuộc sống trần thế - trong không gian và thời gian - mới chính là những điều mang tính quyết định.

Dù sao đi nữa, giấc mơ mô tả một nhóm khán giả vô cùng khác thường, khó có thể tìm thấy trên trần thế: những người vô cùng khao khát được biết kết quả tâm lý sau cùng của một đời người vốn không có gì đặc biệt, cũng như những bài học có thể rút ra từ đó - theo cách nghĩ thông thường của chúng ta.

Tuy nhiên, nếu “khán giả” tồn tại trong trạng thái phi thời gian tương đối, nơi mà những khái niệm như “kết thúc”, “sự kiện” và “phát triển” trở thành những định nghĩa mơ hồ, thì rất có thể họ lại quan tâm nhất đến chính những gì mà họ đang thiếu thốn.

Vào thời điểm giấc mơ ấy xảy ra, người phụ nữ sợ chết và cố gắng hết sức để xua đuổi mọi suy nghĩ về nó. Tuy nhiên, cái chết là một mối quan tâm hệ trọng, đặc biệt là đối với một người già. Một câu hỏi mang tính chất quyết định đang được đặt ra cho họ, và họ có nghĩa vụ phải trả lời nó. Để làm được điều đó, họ cần có một huyền thoại (một niềm tin hay câu chuyện) về cái chết, bởi vì lý trí chẳng cho người đó thấy gì ngoài vực sâu tăm tối mà họ đang rơi xuống.

Trong khi đó, huyền thoại có thể khơi dậy những hình ảnh khác, những bức tranh hữu ích và phong phú về sự tồn tại nơi cõi chết. Nếu họ tin vào những hình ảnh ấy, hoặc đón nhận chúng với một mức độ tin tưởng nhất định, thì điều đó không thể hiện rằng người đó đúng hơn hay sai hơn so với những người không tin vào chúng.

Nhưng trong khi có người tuyệt vọng bước về phía hư vô, thì có người lại đặt niềm tin vào hình mẫu đó sẽ đi theo dấu vết của cuộc sống và sống trọn vẹn cho đến khi chết. Chắc chắn cả hai đều vẫn trong sự bất định, nhưng một người thì sống ngược với bản năng của mình, người còn lại thì sống thuận theo bản năng.

Những hình tượng huyền thoại đến từ vô thức vốn dĩ chỉ là những nguyên liệu thô, một thứ dữ liệu chưa được xử lý, và chúng cần con người chúng ta, hay chính xác hơn là sự tiếp xúc với ý thức, thì mới trở thành tri thức được. Khi bắt đầu quan sát nghiên cứu phần vô thức, tôi thấy mình gắn bó rất nhiều với hình ảnh Salome (anima - phần nữ tính trong nam giới) và Elijah (nguyên mẫu tâm thức người nam). Sau đó, họ biến mất khỏi phần vô thức, nhưng sau khoảng hai năm, họ lại xuất hiện.

Điều khiến tôi kinh ngạc tột độ là họ hoàn toàn không thay đổi, vẫn nói chuyện và hành động như thể chẳng có chuyện gì xảy ra trong quãng thời gian ấy cả. Trong khi thực tế, cuộc đời tôi đã trải qua những điều khó tin nhất. Tôi có thể nói là phải bắt đầu lại từ đầu, kể cho họ nghe tất cả những gì đã xảy ra, và giải thích mọi thứ cho họ. Vào thời điểm đó, tình huống này đã khiến tôi sửng sốt.

Chỉ sau này tôi mới hiểu chuyện gì đã xảy ra: trong khoảng thời gian xa cách ấy, hai người đó đã chìm sâu trở lại vào vô thức và vào chính bản thân họ - hay cũng có thể nói, vào trạng thái phi thời gian. Giống như lần xuất hiện trước, họ vẫn không tiếp xúc với cái Tôi và những hoàn cảnh thay đổi của cái Tôi, và do đó không biết chuyện gì đã xảy ra trong thế giới ý thức.