Cụ thể hóa chính sách đưa Việt Nam thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển
Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) được hoàn thiện theo hướng tăng cường quản lý tổng hợp, điều phối sử dụng không gian biển, gắn khai...
Với 484/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 96,99%), sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 75.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Ảnh: Media Quốc hội.
Trước đó, trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo luật đã được tiếp thu, chỉnh lý trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra, tập trung vào 7 nhóm nội dung chính.
Về bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Chính phủ đã rà soát dự thảo luật nhằm bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất, không chồng chéo với các quy định pháp luật có liên quan. Luật được thông qua sẽ khắc phục những bất cập sau hơn 10 năm thi hành, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số và quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, không gian biển. Đồng thời, luật thể chế hóa Nghị quyết số 20 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về xây dựng, phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
Đối với quản lý tổng hợp quy hoạch và cơ chế điều phối sử dụng không gian biển, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, đây là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, nhất là trách nhiệm của các cơ quan chủ trì và cơ chế xử lý xung đột, chồng lấn. Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo luật xác định quy hoạch không gian biển quốc gia là công cụ quản lý tổng hợp, điều phối phát triển thống nhất liên ngành, liên vùng; bổ sung định hướng tổ chức không gian đa tầng, đa ngành, đồng thời làm rõ trách nhiệm điều phối của Chính phủ và UBND cấp tỉnh có biển.
Về giao, cho thuê, đăng ký và đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, dự thảo luật quy định việc xác lập quyền sử dụng khu vực biển không làm phát sinh quyền sở hữu khu vực biển, tài nguyên biển và không thay thế giấy phép chuyên ngành. Các quy định cũng phân biệt việc sử dụng chung giữa nhiều chủ thể với sử dụng đa mục đích của một chủ thể, không cho phép tự ý mở rộng phạm vi, kéo dài thời hạn sử dụng.
Liên quan đến quyền, giao dịch, chế độ tài chính, thu hồi, bồi thường và hỗ trợ, dự thảo luật đã phân định quyền theo hình thức sử dụng, nghĩa vụ tài chính và điều kiện áp dụng. Quyền chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn, thế chấp bằng quyền sử dụng khu vực biển chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện luật định và được phân biệt với giao dịch tài sản gắn liền với khu vực biển.

Với 484/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.
Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung cơ chế kiểm soát việc chuyển nhượng dự án, cổ phần, phần góp vốn và thay đổi quyền kiểm soát đối với các dự án có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển.
Đối với phát triển kinh tế biển, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tiếp thu ý kiến đại biểu về yêu cầu chính sách phải có trọng tâm, tránh ưu đãi dàn trải, dự thảo luật đã xác định rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, kết quả đầu ra và nguyên tắc không hưởng trùng. Luật khuyến khích tài chính xanh, liên kết nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và hạ tầng thử nghiệm công nghệ biển dùng chung. Việc thử nghiệm có kiểm soát phải xác định rõ phạm vi, thời gian, rủi ro và phương án giám sát.
Về quản lý vùng bờ và bảo vệ môi trường biển, hải đảo, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, nhiều đại biểu quan tâm đến khả năng chịu tải, tác động cộng dồn của các hoạt động trên biển, khoảng lùi xây dựng và bảo vệ sinh kế cộng đồng. Tiếp thu ý kiến, dự thảo luật gắn hoạt động khai thác, sử dụng biển với khả năng chịu tải của môi trường, yêu cầu bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái.
Các quy định về hành lang bảo vệ bờ biển và khoảng lùi xây dựng cũng được hoàn thiện trên cơ sở điều kiện tự nhiên, diễn biến xói lở, sạt lở, giá trị sinh thái và các kịch bản biến đổi khí hậu.
Đối với bảo đảm quyền lợi của người dân, cộng đồng dân cư ven biển và quy định chuyển tiếp, dự thảo luật quán triệt quan điểm xuyên suốt lấy người dân làm trung tâm, không đánh đổi môi trường, sinh kế để lấy tăng trưởng đơn thuần.
Theo đó, dự thảo Luật cụ thể hóa các quy định chuyển tiếp về quyền tiếp cận hợp pháp đối với biển, bãi biển công cộng, bãi tắm công cộng và lối tiếp cận công cộng. Chủ dự án có trách nhiệm giảm thiểu tác động đến sinh kế, phối hợp đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, tạo việc làm cho người dân. Việc hỗ trợ được thực hiện gắn với mức độ ảnh hưởng và ưu tiên các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
