Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi)
Tiếp tục chương trình Kỳ họp, sáng 21/11, với 466/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (93,39% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi).

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 Chương, 112 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 4, 5 Điều 109 của Luật này.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định, về tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và chính sách dân tộc, bình đẳng giới, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng dự thảo luật nhằm bảo đảm tính hợp hiến, tính đồng bộ, thống nhất với dự thảo luật nhà ở, luật kinh doanh bất động sản và các luật chuyên ngành có liên quan. Phân định rõ thẩm quyền của hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đồng thời bảo đảm xuyên suốt nguyên tắc bình đẳng giới, chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số, người có công, lực lượng vũ trang.
Liên quan đến chủ thể có yếu tố nước ngoài sử dụng đất tại Việt Nam, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tiếp tục kế thừa Luật Đất đai qua các thời kỳ. Đó là quy định về tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao và người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người sử dụng đất tại Điều 4 của dự thảo Luật, được tiếp cận đất đai và thực hiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất như quy định của pháp luật hiện hành. Từ đó bảo đảm tính kế thừa, ổn định môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút đầu tư nước ngoài, đồng thời bảo đảm sự cam kết của Nhà nước Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Đối với việc cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản cho tổ chức nước ngoài và cá nhân nước ngoài được mua, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng mà không gắn với quyền sử dụng đất theo quy định của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), tại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã có quy định về nguyên tắc trường hợp chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không có quyền sử dụng đất thì được cấp Giấy chứng nhận đối với tài sản đó để bảo đảm tính đồng bộ khi tổ chức thực hiện. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, chi tiết nội dung thể hiện thông tin trên Giấy chứng nhận sẽ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn tại Thông tư.
Các nội dung liên quan đến việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... đã được dự thảo Luật bổ sung quy định chặt chẽ hơn. Về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra, dự thảo Luật đã bãi bỏ quy định căn cứ giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư được xem xét trên cơ sở đánh giá về tiến độ sử dụng đất, tiến độ đầu tư của dự án đầu tư. Đối với quy định về giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu thuộc trường hợp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, Chính phủ đề xuất giữ nguyên như phương án Chính phủ đã trình Quốc hội.
Về chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất bỏ hoang, dự thảo Luật đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng. Đối với việc đăng ký, cấp giấy chứng nhận, dự thảo Luật đã mở rộng xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng trước ngày 1/8/2024 do nhận chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.
Về điều khoản chuyển tiếp, Chính phủ đã rà soát các quy định chuyển tiếp tại dự thảo Luật trên cơ sở kế thừa các quy định chuyển tiếp của Luật Đất đai năm 2024 và một số quy định cần chuyển tiếp để không tạo khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực thi hành. Đối với các nội dung chuyển tiếp khác, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho phép quy định tại nghị định của Chính phủ.
Đối với một số ý kiến liên quan đến tiếp thu, rà soát, nghiên cứu phương án xác định thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án xây dựng theo hình thức hợp đồng xây dựng-chuyển giao (BT), do phương án xử lý khó khăn, vướng mắc về thời điểm xác định giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT chưa được báo cáo cấp có thẩm quyền, chưa được đánh giá kỹ lưỡng tác động nên chưa đủ cơ sở thực tiễn để đề xuất chính sách. Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính đánh giá kỹ nội dung này để sửa đổi trong luật đầu tư theo phương thức đối tác công tư PPP.
Cũng tại phiên họp, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) với 484/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 96,99% tổng số đại biểu); biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 96,39% tổng số đại biểu).
