Cử tri Iceland bác đề xuất nối lại đàm phán gia nhập EU

Kết quả cho thấy, 52,8% số phiếu phản đối đề xuất nối lại đàm phán, trong khi 47,2% ủng hộ. Tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt 82,5%.

Trong 6 khu vực bầu cử của Iceland, chỉ 2 khu vực tại trung tâm thủ đô Reykjavik có đa số phiếu ủng hộ nối lại đàm phán. Các khu vực nông thôn và vùng ngoại ô Reykjavik có xu hướng phản đối đề xuất.

Thủ tướng Kristrun Frostadottir cho biết, chính phủ tôn trọng kết quả trưng cầu dân ý. Theo bà, Iceland sẽ tập trung củng cố các mối quan hệ hiện có với EU thông qua Hiệp định Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), cơ chế mà Iceland tham gia cùng Na Uy và Liechtenstein.

Bà Frostadottir cũng phát biểu rằng, nếu đa số cử tri phản đối việc nối lại đàm phán, vấn đề này sẽ không được đưa trở lại chương trình nghị sự chính trị trong thời gian nhiệm kỳ của bà, dự kiến kết thúc vào năm 2028.

Cờ Liên minh châu Âu (EU) tại trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trước cuộc bỏ phiếu, tranh luận tại Iceland tập trung vào quan hệ với EU, các vấn đề kinh tế, quyền đánh bắt cá và chủ quyền. Phe ủng hộ cho rằng việc gia nhập EU có thể giúp Iceland giảm áp lực về lãi suất, đồng thời tăng cường khả năng ứng phó với những biến động về thương mại và an ninh.

Vấn đề kinh tế được đề cập trong bối cảnh Iceland đang đối mặt với lạm phát và lãi suất cao. Hiện, lãi suất của Ngân hàng Trung ương Iceland ở mức 8%, trong khi lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu là 2,25%.

Những người ủng hộ gia nhập EU cho rằng, tư cách thành viên và khả năng sử dụng đồng euro có thể giúp giảm áp lực kinh tế. Tuy nhiên, phe phản đối cho rằng những vấn đề kinh tế của Iceland cần được giải quyết trong nước.

Quyền kiểm soát vùng biển đánh bắt cá là một nội dung quan trọng trong cuộc tranh luận. Ngành thủy sản là một trong những lĩnh vực kinh tế lớn của Iceland, đóng góp khoảng 15% GDP cả trực tiếp và gián tiếp, chiếm khoảng 40% doanh thu xuất khẩu.

Khoảng 90% doanh nghiệp trong ngành thủy sản phản đối việc gia nhập EU, do lo ngại ảnh hưởng đến quyền kiểm soát vùng biển của Iceland.

Theo các quy định của EU, hạn ngạch đánh bắt được xác định dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có lịch sử khai thác. Một số quan chức Iceland cho rằng, nước này vẫn có thể duy trì quyền kiểm soát vùng biển do các nước EU đã không đánh bắt tại đây trong nhiều thập kỷ.

Iceland là thành viên NATO nhưng không có quân đội thường trực. Những người ủng hộ gia nhập EU cho rằng, tư cách thành viên có thể góp phần tăng cường an ninh của Iceland trong bối cảnh cạnh tranh và những biến động địa chính trị tại Bắc Cực.

Một nhà ngoại giao EU đánh giá, kết quả trưng cầu dân ý là một thất bại rõ ràng đối với Brussels và cho rằng vấn đề đánh bắt cá và chủ quyền có vai trò quyết định.

Iceland lần đầu nộp đơn xin gia nhập EU vào năm 2009, sau khi nền kinh tế nước này chịu tác động nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán sau đó bị đình trệ.