Cục Bản quyền tác giả làm rõ vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc tại quán cà phê

Thu tiền bản quyền tại quán cà phê, nhà hàng không phải quy định mới

Tại Họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT&DL) diễn ra sáng 15/7, ông Phạm Thanh Tùng, Phó trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan, Cục Bản quyền tác giả (trực thuộc Bộ VH, TT&DL) đã trả lời PV Báo Xây dựng các nội dung về việc triển khai Nghị định 134/2026/NĐ-CP về quyền tác giả, quyền liên quan.

Ông Phạm Thanh Tùng, Phó trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan, Cục Bản quyền tác giả phát biểu tại họp báo. (Ảnh: XM).

Ông Tùng cho biết, việc khai thác các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình phục vụ hoạt động kinh doanh tại nhà hàng, quán cà phê được quy định tại Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ.

Theo đó, các tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm vì mục đích kinh doanh có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.

Đại diện Cục Bản quyền tác giả nhấn mạnh quy định này đã có hiệu lực từ năm 2005, không phải quy định mới. Trong quá trình thực hiện, khó khăn chủ yếu phát sinh ở việc các bên chưa thống nhất được mức tiền bản quyền phải trả.

Để tháo gỡ vướng mắc, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2023/NĐ-CP, trong đó có Phụ lục số 2 quy định mức tiền bản quyền áp dụng trong trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận. Đây được xem là căn cứ để các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm và chủ sở hữu quyền tiến hành đàm phán, thống nhất việc thanh toán.

Tổ chức thu tiền bản quyền phải công khai phạm vi được ủy quyền

Về các đơn vị thu tiền bản quyền, đại diện Cục cho biết pháp luật hiện hành quy định hệ thống các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan hoạt động trên cơ sở được chủ sở hữu quyền ủy quyền.

Trong lĩnh vực âm nhạc, các đơn vị được ủy quyền quyền tác giả và quyền liên quan gồm: Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho các tác giả, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, Hiệp hội Quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho người biểu diễn.

Thực tế, tính đến cuối năm 2025, VCPMC cho biết đã ký các thỏa thuận hợp tác song phương với 90 tổ chức quản lý tập thể quyền (CMOs) tương ứng ở nước ngoài, có phạm vi điều chỉnh ở 164 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với những ca khúc không được quản lý bởi 90 tổ chức trên, Nghị định 134/2026 yêu cầu khoản tiền này phải được lưu riêng trong tài khoản tách biệt, nhưng không quy định thời hạn tối đa cho tình trạng treo đó.

PV Báo Xây dựng đã đặt câu hỏi: "Trong thời gian tới, cơ quan quản lý có cơ chế nào để giám sát các khoản tiền này, bảo đảm không bị tồn đọng kéo dài và cuối cùng được phân phối đúng đối tượng?".

Ông Phạm Thanh Tùng nêu quan điểm: "Đối với những tác giả hoặc chủ sở hữu chưa ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể, các đơn vị sử dụng tác phẩm phải liên hệ trực tiếp để xin phép và thanh toán tiền bản quyền.

Ngoài ra, chủ sở hữu quyền cũng có thể ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khác thay mặt mình thực hiện việc thu tiền bản quyền".

Theo ông Tùng, Nghị định 134 cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức được chủ sở hữu quyền ủy quyền thu tiền bản quyền, kể cả những đơn vị không phải là tổ chức quản lý tập thể.

Các tổ chức này phải công khai trên trang thông tin điện tử danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền được ủy quyền cũng như phạm vi được phép thu.

Ở chiều ngược lại, các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm cũng có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, cung cấp thông tin về danh mục tác phẩm, thời lượng sử dụng để đối chiếu và thống nhất mức tiền bản quyền với đơn vị thu.

Trường hợp không đạt được thỏa thuận, mức thu sẽ được áp dụng theo quy định tại Phụ lục số 2 của Nghị định 17/2023/NĐ-CP.

Hình ảnh tại Họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (Ảnh: Trần Huấn).

Khuyến khích các tổ chức phối hợp để giảm đầu mối thu tiền bản quyền

Trước băn khoăn về việc nhiều tổ chức cùng đến một cơ sở kinh doanh để thu tiền bản quyền, đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết Nghị định 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị sử dụng.

Tuy nhiên, đây là quan hệ dân sự nên pháp luật không thể bắt buộc các tổ chức phải thống nhất một đơn vị đại diện.

"Mọi tổ chức được ủy quyền đều phải bảo đảm công khai, minh bạch danh mục tác phẩm và phạm vi được phép thu.

Trường hợp thu ngoài phạm vi được ủy quyền hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công khai sẽ bị xử lý theo quy định của Nghị định 134 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan", ông Phạm Thanh Tùng cho hay.

Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước, ông Tùng nhấn mạnh, hàng năm, Cục Bản quyền tác giả đều tổ chức họp với các tổ chức quản lý tập thể và đã nhiều lần đề nghị các đơn vị này làm việc với nhau, thống nhất ủy quyền cho một tổ chức đứng ra thu phí. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu.

Hiện tại, Cục đang xúc tiến để VCPMC làm đầu mối thỏa thuận với RIAV và APPA nhằm lập một cơ sở dữ liệu chung. Mục tiêu trong thời gian tới, có thể cử một đại diện duy nhất thay mặt các tổ chức đi thu tiền sử dụng trong các hoạt động kinh doanh âm nhạc.

Theo ông Tùng, sự minh bạch thông tin và kế hoạch xây dựng cơ sở dữ liệu chung này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để những bất cập, giúp quá trình thực thi pháp luật về bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh trở nên bài bản và thuận lợi hơn.

Về các giải pháp kỹ thuật như sử dụng tài khoản định danh để hỗ trợ người dùng trong việc tra cứu, đối soát và thanh toán tiền bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho rằng đây là vấn đề thuộc quan hệ dân sự.

Do đó, các tổ chức thu tiền bản quyền có thể chủ động nghiên cứu, áp dụng nhằm tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm.