Cục Điện lực và Liên minh Năng lượng Toàn cầu thúc đẩy số hóa lưới điện và phát triển BESS

Ngày 1/10, Cục Điện lực (Bộ Công Thương) và Liên minh Năng lượng Toàn cầu vì Con người và Hành tinh (Liên minh Năng lượng Toàn cầu) tổ chức phiên họp Tổ công tác triển khai Biên bản ghi nhớ về hợp tác trong chuyển dịch năng lượng được hai bên ký kết gần đây.

Các nội dung được thảo luận tập trung vào hiện đại hóa và số hóa lưới điện, phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS), nâng cao tính linh hoạt và độ tin cậy của hệ thống điện, cũng như chia sẻ kiến thức và phát triển năng lực kỹ thuật trong nước.

Ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và ông Biswarup Ghosh, Giám đốc Toàn cầu phụ trách mảng Lưới điện Tương lai của Liên minh Năng lượng Toàn cầu trao đổi Biên bản Ghi nhớ.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển công suất pin lưu trữ khoảng 10.000-16.300 MW vào năm 2030, trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo tiếp tục gia tăng trong hệ thống điện.

Công cụ số và Trung tâm chất lượng cao về BESS

Một trong những hướng hợp tác được trao đổi tại phiên họp là ứng dụng các công cụ số trong quản lý và vận hành BESS.

Khi các hệ thống lưu trữ được triển khai ở nhiều địa điểm và cấp điện áp khác nhau, yêu cầu đặt ra không chỉ nằm ở thiết bị mà còn ở khả năng theo dõi, thu thập dữ liệu và phối hợp hoạt động của các hệ thống này.

Trong khuôn khổ chương trình, Liên minh Năng lượng Toàn cầu đang phát triển một nền tảng quản lý năng lượng và lập lịch vận hành tập trung cho BESS. Theo thông tin tại phiên họp, nền tảng được thiết kế để theo dõi và tối ưu hoạt động của nhiều hệ thống lưu trữ tại các địa điểm và cấp điện áp khác nhau.

Dựa trên điều kiện vận hành của lưới điện và các tín hiệu dự báo, công cụ có thể hỗ trợ xác định thời điểm và phương thức sạc, xả cho từng hệ thống. Việc phát triển nền tảng này nhằm cung cấp thêm dữ liệu và công cụ phục vụ quản lý, vận hành khi số lượng BESS trên hệ thống tăng.

“BESS không chỉ là câu chuyện của phần cứng. Khi số lượng hệ thống lưu trữ tăng lên, phần mềm, dữ liệu và khả năng điều phối sẽ quyết định đáng kể việc các hệ thống này tạo ra giá trị như thế nào cho lưới điện”, ông Biswarup Ghosh, Giám đốc Toàn cầu phụ trách mảng Lưới điện Tương lai của Liên minh Năng lượng Toàn cầu, cho biết.

Các vấn đề sâu hơn như BESS nên cung cấp những dịch vụ nào cho hệ thống điện, cơ chế huy động và thanh toán ra sao chưa phải trọng tâm của phiên họp lần này và vẫn là những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu trong quá trình phát triển thị trường lưu trữ năng lượng.

Song song với công cụ số, phát triển năng lực kỹ thuật trong nước là một nội dung khác được đặt ra tại phiên họp. Trong đó, hai bên thảo luận đề xuất xây dựng Trung tâm chất lượng cao về BESS (BESS Centre of Excellence) tại Việt Nam.

Theo định hướng ban đầu, Trung tâm có thể thực hiện các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, thử nghiệm và chia sẻ kiến thức về công nghệ lưu trữ năng lượng, phục vụ các cơ quan quản lý, đơn vị điện lực, doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức nghiên cứu.

Liên minh Năng lượng Toàn cầu hiện tìm kiếm một tổ chức tại Việt Nam làm đơn vị chủ trì và đối tác triển khai cho giai đoạn thiết lập, thí điểm Trung tâm. Phạm vi dự kiến bao gồm đào tạo kỹ thuật BESS cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị thành viên, nghiên cứu, chia sẻ kiến thức, kết nối các bên liên quan và hỗ trợ chính sách.

Tuy nhiên, mô hình hoạt động của Trung tâm chưa được chốt. Cục Điện lực và các đối tác sẽ tiếp tục trao đổi về phạm vi chức năng, nguồn lực và lộ trình triển khai để phù hợp với nhu cầu thực tế.

Theo TS. Hoàng Anh, Giám đốc Chương trình đào tạo Kỹ thuật Điện, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, việc BESS được triển khai ở quy mô lớn hơn đặt ra yêu cầu nâng cao chuyên môn của đội ngũ tham gia quy hoạch, quản lý và vận hành.

“Trung tâm Chất lượng cao sẽ là nơi xây dựng chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng những năng lực mà Việt Nam cần khi BESS được triển khai trên quy mô ngày càng lớn”, ông Hoàng Anh nói.

Đưa giải pháp xuống đơn vị điện lực

Hướng hợp tác thứ ba là đưa các giải pháp về số hóa lưới điện và BESS từ cấp nghiên cứu, quản lý xuống đơn vị điện lực.

Ngày 29/9, Liên minh Năng lượng Toàn cầu và Tổng công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh (EVNHCMC) ký Biên bản ghi nhớ về chuyển dịch năng lượng và hiện đại hóa lưới điện.

Trong giai đoạn đầu, hai bên dự kiến triển khai chương trình “Utility Charter” trong sáu tháng nhằm đánh giá hệ thống hiện có của EVNHCMC, xác định các lĩnh vực ưu tiên và xây dựng lộ trình triển khai.

Các nội dung hợp tác đang được xem xét gồm xây dựng bản sao số (digital twin) của lưới điện phân phối, quản lý các nguồn năng lượng phân tán và phát triển các giải pháp BESS.

Phiên họp Tổ công tác triển khai Biên bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác trong chuyển dịch năng lượng.

Việc triển khai tại đơn vị điện lực sẽ tạo điều kiện để đánh giá các giải pháp số và công nghệ lưu trữ trong điều kiện vận hành thực tế, thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu hoặc trao đổi ở cấp chính sách. Dữ liệu từ quá trình này cũng có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả và xác định các bước triển khai tiếp theo.

Bà Nguyễn Thị Thanh Minh, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Liên minh Năng lượng Toàn cầu, nhìn nhận các hoạt động tại Việt Nam không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn có thể tạo ra kinh nghiệm cho những thị trường trong khu vực có bài toán tương tự.

“Việt Nam có nhiều tiềm năng để trở thành một trung tâm quan trọng về hiện đại hóa lưới điện trong khu vực Đông Nam Á. Đây là cơ hội để Việt Nam phát triển những giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế trong nước, đồng thời tích lũy kinh nghiệm có thể chia sẻ và áp dụng rộng rãi hơn trong khu vực”, bà Minh cho biết.

Theo Cục Điện lực, Tổ công tác sẽ tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các sáng kiến hợp tác dựa trên nhu cầu thực tế của Việt Nam và thế mạnh của các đối tác quốc tế. Mục tiêu là cụ thể hóa các nội dung trong Biên bản ghi nhớ thành các chương trình và sản phẩm có thể triển khai.

Ông Tăng Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cho rằng hiện đại hóa lưới điện cần sự phối hợp kỹ thuật liên tục khi hệ thống ngày càng tích hợp nhiều nguồn năng lượng tái tạo và công nghệ mới.

“Thông qua hợp tác với Liên minh Năng lượng Toàn cầu, chúng tôi đang cùng xác định các ưu tiên mang tính thực tiễn trong những lĩnh vực như số hóa lưới điện và hệ thống pin lưu trữ năng lượng, đồng thời củng cố nền tảng kỹ thuật cần thiết để hỗ trợ triển khai”, ông Hùng nhấn mạnh.

Hai bên cũng dự kiến duy trì Tổ công tác như một cơ chế trao đổi thường xuyên về kỹ thuật, công nghệ, kinh nghiệm và nguồn lực liên quan đến quá trình chuyển dịch năng lượng.

Với các nội dung được xác định tại phiên họp ngày 1/10, bước tiếp theo sẽ tập trung vào việc chuyển các định hướng trong Biên bản ghi nhớ thành những chương trình cụ thể, từ công cụ quản lý BESS, xây dựng năng lực kỹ thuật đến ứng dụng các giải pháp số tại đơn vị điện lực.