Cục diện showbiz Việt sau lệnh cấm hát nhép

Mới đây, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM ban hành văn bản nhằm chấn chỉnh hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn thành phố. Văn bản yêu cầu cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn tuân thủ nghiêm quy định pháp luật khi tổ chức các chương trình nghệ thuật. Một trong những chi tiết quan trọng theo văn bản của Sở là cấm hành vi lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi thay cho biểu diễn trực tiếp.

Nói một cách dễ hiểu, hành vi hát nhép của các ca sĩ sẽ chấm dứt trên địa bàn TPHCM trong thời gian tới.

Sau sự cố của Duyên Quỳnh, vấn đề hát nhép được siết chặt.

Điều gì khiến ca sĩ chọn hát nhép

Trong một tiết mục biểu diễn âm nhạc, các ca sĩ thường có 3 lựa chọn: Hát live 100% (hoàn toàn là giọng hát thật trên nền beat sạch, có thể đặt sẵn lớp bè), hát đè (hát đè lên nền nhạc có sẵn giọng hát, thường hạ âm lượng còn 70%) và hát nhép (tắt hoàn toàn micro, chỉ bật nhạc có sẵn giọng hát nguyên bản của bản ghi).

Không một ca sĩ nào muốn bước lên sân khấu trong tâm thế hát nhép. Đây là điều cấm kỵ trong hoạt động biểu diễn âm nhạc. Khi xảy ra sự cố lộ hát nhép, ca sĩ đó sẽ bị tổn hại hình ảnh nghiêm trọng, thậm chí mất luôn sự nghiệp như vài trường hợp cá biệt của nhạc Việt trong quá khứ.

Họ sẽ hát nhép khi trình độ thanh nhạc chưa tốt, không đủ tự tin để bước lên sân khấu trình diễn ca khúc theo đúng tinh thần của bản ghi. Khi ca sĩ gặp sự cố sức khỏe nhưng phải bắt buộc bước lên sân khấu, phương án hát nhép được tính đến để hạn chế rủi ro. Bên cạnh đó, một số chương trình đặc thù, điển hình như phát sóng trực tiếp, có thể yêu cầu ca sĩ chủ động hát nhép nhằm đảm bảo sự thông suốt của chất lượng âm thanh.

Nhìn vào sự cố lộ hát nhép của Duyên Quỳnh ở sân khấu Làn Sóng Xanh, nữ ca sĩ rơi vào trường hợp được ban tổ chức yêu cầu phải tắt micro. Không chỉ Duyên Quỳnh, rất nhiều tiết mục biểu diễn của Làn Sóng Xanh cũng hát nhép. Và khi Duyên Quỳnh để lộ hát nhép, giọng ca Viết tiếp câu chuyện hòa bình phải gánh đủ chỉ trích.

Sau khi văn bản mới nhất của Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM được ban hành, làng nhạc Việt bàn tán xôn xao về việc các ca sĩ sẽ bị cấm triệt hát nhép. Số đông ủng hộ việc cấm ca sĩ hát nhép để tôn vinh giá trị nghệ thuật thật sự. Những ca sĩ hát live tốt sẽ có đất "dụng võ". Còn những giọng ca thực lực chưa tốt, phải nỗ lực cải thiện khả năng hát live hoặc không còn cơ hội bước lên sân khấu.

Thế nhưng, cũng có ý kiến cho rằng cấm hát nhép là câu chuyện phức tạp. Sẽ có một số trường hợp cá biệt ca sĩ cần hát nhép để tập trung biểu diễn, thực hiện vũ đạo khi tiết mục nặng về concept trình diễn sân khấu. Và sẽ có chương trình bắt buộc ca sĩ hát nhép để đảm bảo chất lượng, phương án xử lý là gì?

Trong các chương trình ghi hình hoặc phát trực tiếp, ca sĩ có thể được chỉ định hát nhép.

Làm sao để cấm triệt hát nhép?

Để hiện tượng ca sĩ hát nhép chấm dứt, câu chuyện không chỉ nằm ở việc ra lệnh cấm đối với ca sĩ. Thay vào đó, các cấp thẩm quyền cần rà soát triệt để từ cốt lõi, đó là các cá nhân, đơn vị hoặc doanh nghiệp đứng ra tổ chức chương trình. Chính họ kiểm soát đường dây kịch bản và hệ thống âm thanh cho từng tiết mục của ca sĩ. Cần có sự đảm bảo từ đơn vị tổ chức về việc nói không với hát nhép trên sân khấu.

Đi sâu vào việc xảy ra hát nhép ở các chương trình, Tiền Phong trao đổi cùng ông Hoàng Quang Lê, CEO Techbeat Record, là đơn vị tổ chức nhiều chương trình biểu diễn tại TPHCM.

Ông Hoàng Quang Lê nhận định: "Vì đảm bảo chuyên môn, một số chương trình có thể chủ động để ca sĩ hát nhép hoặc hát đè. Lý do có thể vì thời gian rehearsal (tổng duyệt) của ca sĩ quá ít, chưa đảm bảo để hát live. Hoặc một lý do khác thường gặp là đơn vị tổ chức muốn ghi hình, thu âm thanh để phát hành sau đó".

"Từ quyết định cấm ca sĩ hát nhép, sẽ kéo theo cả một dây chuyền cần nâng cao chất lượng để mang đến giá trị thật về âm nhạc cho khán giả. Xuất phát từ các đơn vị tổ chức, nếu muốn làm một chương trình nói không với hát nhép, cần bố trí cho ca sĩ được tổng duyệt kỹ hơn. Chất lượng âm thanh, các thiết bị phục vụ cho việc hát cũng cần được chỉn chu, đáp ứng tiêu chuẩn để ca sĩ được phát huy giọng hát", Ông Hoàng Quang Lê phân tích.

Không chỉ ca sĩ, các hoạt động của các đơn vị tổ chức âm nhạc cần được siết kỹ.

CEO của Techbeat Records cho rằng khi nhìn ở góc độ tích cực, việc cấm hát nhép là quyết định đúng. Chất lượng ở các chương trình biểu diễn sẽ ngày càng nâng cao theo tiêu chuẩn chung. Các ca sĩ sẽ được sắp xếp lại, phù hợp theo tiêu chuẩn biểu diễn của từng chương trình. Và quan trọng hơn hết, khán giả không còn khó chịu vì những sự cố giọng hát trên sân khấu.

"Những vocalist, các ca sĩ mạnh về hát live sẽ có nhiều đất diễn hơn. Các chương trình sẽ trân trọng giọng ca thực lực, trao cho họ vị thế xứng đáng. Với những ca sĩ không mạnh về hát nhưng giỏi về trình diễn, họ cần tính toán lại để xuất hiện ở sân khấu phù hợp hơn. Và với những ca sĩ thuần phòng thu, không thể hát live, họ cần phát triển kỹ năng để đủ tiêu chuẩn đứng trên sân khấu", ông Hoàng Quang Lê lý giải.

"Tất nhiên, sau quyết định cấm hát nhép, sẽ có sự xáo trộn từ nghệ sĩ đến các đơn vị tổ chức. Nhưng về lâu dài, nếu điều này được thực thi và có hiệu quả, thị trường nhạc Việt sẽ tốt lên, vì với âm nhạc, sau cùng thứ mà khán giả quan tâm và ủng hộ vẫn là giá trị thật", CEO Techbeat Records kết luận.

Hương Ly