Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất lần đầu tiên sau 3 năm

Hình minh họa - Nguồn: pexels

Quyết tâm "hạ nhiệt" lạm phát 

Theo thông báo chính thức từ Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - cơ quan hoạch định chính sách của Fed, biên độ lãi suất quỹ liên bang – mức lãi suất chuẩn của nền kinh tế số một thế giới – đã chính thức được nâng lên. Đây là một bước đi mang ý nghĩa lịch sử, đảo ngược hoàn toàn chính sách bơm thanh khoản khổng lồ từng được áp dụng để giải cứu nền kinh tế trong giai đoạn khủng hoảng y tế toàn cầu.

Biên bản cuộc họp chỉ ra rằng quyết định này nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối. Quan trọng hơn, biểu đồ dot-plot (thể hiện kỳ vọng lãi suất của các thành viên Fed) và các phát biểu định hướng cho thấy cơ quan này sẵn sàng tiến hành một chuỗi các đợt tăng lãi suất liên tiếp với cường độ mạnh trong thời gian tới. Thậm chí, Fed đã để ngỏ lộ trình bắt đầu quá trình thu hẹp quy mô bảng cân đối kế toán khổng lồ nhằm hút bớt lượng tiền dư thừa ra khỏi nền kinh tế.

Quyết định trên đưa ra khi triển vọng lạm phát tại Mỹ cũng có dấu hiệu xấu đi. Fed dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần năm nay ở mức 3,7%, trong khi PCE lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, đạt 3,4%. Cả hai đều được nâng 0,1 điểm phần trăm so với dự báo tháng 6. Đáng chú ý, Fed hiện không kỳ vọng lạm phát trở lại mục tiêu 2% cho đến năm 2029. Tuy nhiên, áp lực giá được dự báo giảm đáng kể trong năm 2027, với PCE toàn phần xuống 2,3% và PCE lõi còn 2,5%.

Một yếu tố khác bắt đầu được Fed quan tâm là làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo. Chi tiêu cho AI đang đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế Mỹ, trong đó một phần được thúc đẩy bằng tín dụng. Các quan chức lo ngại nhu cầu đầu tư quá mạnh có thể tạo thêm áp lực lên giá cả và khiến nhiệm vụ kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn.

Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất kể từ tháng 7/2023, đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý trong chính sách tiền tệ Mỹ. Ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất trong toàn bộ các cuộc họp từ đầu năm, sau 3 lần giảm vào cuối năm 2025.

Tuy nhiên, quyết định lần này không gây bất ngờ. Trước cuộc họp, thị trường đánh giá xác suất Fed nâng lãi suất vượt 90%, sau hàng loạt số liệu cho thấy lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu.

Chủ tịch Kevin Warsh đã chỉ ra nguyên nhân chính đằng sau đợt thắt chặt chính sách lần này. Người đứng đầu Fed nhấn mạnh ông cùng các đồng sự không hề hài lòng với tốc độ lạm phát hiện nay. “Nhiệm vụ trọng tâm của chúng tôi là ổn định giá. Thực tế rõ ràng là lạm phát đang quá cao và đã kéo dài quá lâu”, ông Warsh khẳng định.

Chủ tịch Fed giải thích thêm, dữ liệu lạm phát trong suốt mùa hè vừa qua cho thấy các xu hướng cơ bản chưa hề có sự cải thiện đáng kể. Rất nhiều nhóm mặt hàng trong các chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và giá sản xuất (PPI) gần đây vẫn ghi nhận mức tăng vượt mốc 3% trong cả khung thời gian 6 tháng lẫn 12 tháng.

Theo ông, có 3 yếu tố quan trọng đã thay đổi kể từ cuộc họp tháng 7 dẫn đến quyết định cứng rắn này, gồm nền kinh tế cùng thị trường việc làm duy trì sức mạnh vượt kỳ vọng, lạm phát neo ở mức cao hơn mục tiêu 2% và những biến động địa chính trị phức tạp làm thay đổi triển vọng kinh tế.

Phản ứng của thị trường sau quyết định của Fed

Theo nhận định từ FOMC, dù mức độ bất định trên toàn cầu đang ở mức cao do các yếu tố địa chính trị, sức chống chịu của khu vực tư nhân và chi tiêu nội địa tại Mỹ vẫn rất tích cực.

Đầu tư vốn duy trì ở mức cao và tăng trưởng năng suất lao động ghi nhận mức phục hồi mạnh mẽ. Thị trường việc làm tiếp tục tăng trưởng tương ứng với quy mô lực lượng lao động, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ít thay đổi, tạo điểm tựa đủ vững để Fed kiên định với mục tiêu ổn định giá cả.

Lãi suất chuẩn của Fed tác động trực tiếp nhất đến các khoản vay ngắn hạn như thẻ tín dụng và vay mua ô tô mới - những loại lãi suất điều chỉnh rất nhanh theo Fed. Nhưng các chi phí quan trọng nhất với nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp, trong đó có lãi suất vay mua nhà, lại đi theo lợi suất trái phiếu Kho bạc dài hạn, và lợi suất này đã tăng lên vì nhà đầu tư dự đoán Fed sẽ còn tăng lãi suất trong tương lai. Theo khảo sát của Hiệp hội Ngân hàng Thế chấp, lãi suất vay mua nhà kỳ hạn 30 năm đã leo lên gần 7% vào tuần trước, mức cao nhất trong gần một năm.

Phản ứng ngay sau bước đi này của Fed, thị trường chứng khoán Phố Wall, vốn tăng điểm trong phần lớn thời gian giao dịch, đã đảo chiều mạnh khiến sắc đỏ ngập tràn sàn giao dịch. Đóng phiên giao dịch cùng ngày, chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm 631,33 điểm, tương đương 1,21%, xuống 51.461,78 điểm. S&P 500 mất 33,59 điểm, hay 0,44%, xuống 7.552,14 điểm. Chỉ số Nasdaq Composite hầu như đi ngang nhưng vẫn giảm 3,15 điểm, xuống 25.978,43 điểm. Áp lực bán có xu hướng tập trung ở các cổ phiếu nhạy cảm với chu kỳ kinh tế và giá hàng hóa. 

Trên thị trường trái phiếu,lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng trở lại trên ngưỡng tâm lý 5%, lên khoảng 5,01%, trong khi lợi suất kỳ hạn 2 năm - nhạy cảm hơn với triển vọng chính sách Fed - tăng khoảng 7 điểm cơ bản, lên 4,73%. Diễn biến này phản ánh đánh giá của nhà đầu tư rằng lãi suất sẽ duy trì cao lâu hơn nhằm đối phó lạm phát.

Chỉ số đồng USD tăng lên khoảng 100,25 sau quyết định của Fed, khi chênh lệch lợi suất có lợi hơn cho đồng tiền bạc xanh. Sự mạnh lên của đồng USD cùng với đà tăng của lợi suất trái phiếu tạo sức ép đối với vàng. Đóng phiên giao dịch ngày 16/9, giá vàng giao ngay giảm khoảng 0,7%, xuống còn 4.262 USD/ounce. Hợp đồng vàng Mỹ giao tháng 12/2026 giảm 0,65%, chốt ở 4.304,50 USD/ounce.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng duy trì trạng thái biến động mạnh và “thiên về phòng thủ,” do nhà đầu tư phải định giá lại triển vọng Fed còn nâng lãi suất. Sức ép chủ yếu sẽ đặt lên nhóm cổ phiếu định giá cao, nhóm nhạy cảm với lãi suất, vàng và các tài sản rủi ro. Trong khi đó, đồng USD cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ có thể tiếp tục neo ở mức cao.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng duy trì trạng thái biến động mạnh và “thiên về phòng thủ,” do nhà đầu tư phải định giá lại triển vọng Fed còn nâng lãi suất. Sức ép chủ yếu sẽ đặt lên nhóm cổ phiếu định giá cao, nhóm nhạy cảm với lãi suất, vàng và các tài sản rủi ro. Trong khi đó, đồng USD cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ có thể tiếp tục neo ở mức cao.