Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ: Mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp 1 người

Khởi nghiệp sáng tạo là mục tiêu cốt lõi trong Nghị quyết số 86/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ ban hành ngày 5/4/2026. Đây được coi là tuyên ngôn chính thức về hướng tiếp cận toàn diện với các điểm đột phá mang tính bước ngoặt về tư duy và định hướng. Văn bản xác lập lộ trình rõ ràng để giải quyết những nút thắt về thể chế, vốn và nhân lực, từ đó khơi thông mọi nguồn lực xã hội cho sự phát triển bền vững.

Chiến lược này đặt nền móng để đưa Việt Nam trở thành tâm điểm thu hút đầu tư công nghệ tại Đông Nam Á, đồng thời kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại, nơi mà mọi ý tưởng đột phá đều có cơ hội trở thành giá trị thực tiễn đóng góp cho đất nước. Với tầm nhìn đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu đưa hệ sinh thái Việt Nam lọt vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực ASEAN về chỉ số đổi mới sáng tạo, tạo tiền đề để kinh tế số đóng góp 30% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Bộ KH&CN sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính xây dựng Đề án phát triển "doanh nghiệp một người". - Ảnh minh họa

Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) đã có giải đáp những vấn đề liên quan, phác họa bức tranh toàn cảnh về lộ trình này. Nhìn lại hành trình một thập kỷ qua, hệ sinh thái khởi nghiệp nước ta đã ghi nhận những dấu ấn tích cực đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội. Một số “kỳ lân” như Momo, Sky Mavis... đã hình thành, giúp Việt Nam thu hút đầu tư mạo hiểm đạt mức cao trong khu vực. Hệ thống hạ tầng hỗ trợ cũng phát triển đa dạng với các quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp tại địa phương và quốc gia. Vị thế của hệ sinh thái Việt Nam liên tục được cải thiện, đạt vị trí 55 toàn cầu vào năm 2025 theo StartupBlink.

Hành lang pháp lý cũng từng bước được hoàn thiện thông qua việc triển khai các Nghị quyết lớn của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Các chính sách này đã được luật hóa tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ thẳng thắn nhìn nhận hoạt động này phần lớn vẫn chỉ được xem như một “phong trào” của giới trẻ, chưa thực sự bám rễ sâu vào mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội.

Chiến lược này đặt nền móng để đưa Việt Nam trở thành tâm điểm thu hút đầu tư công nghệ tại Đông Nam Á, đồng thời kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại, nơi mà mọi ý tưởng đột phá đều có cơ hội trở thành giá trị thực tiễn đóng góp cho đất nước. Với tầm nhìn đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu đưa hệ sinh thái Việt Nam lọt vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực ASEAN về chỉ số đổi mới sáng tạo, tạo tiền đề để kinh tế số đóng góp 30% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Khởi nghiệp sáng tạo và các nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia có sức cạnh tranh trong khu vực, trong giai đoạn 2026-2030, Bộ KH&CN ưu tiên tạo lập hành lang pháp lý vượt trội. Trọng tâm là hoàn thiện thủ tục hành chính trên môi trường số và nghiên cứu thí điểm các cơ chế đặc thù như mô hình “doanh nghiệp một người”, cơ chế xử lý phá sản rút gọn giúp doanh nhân dễ dàng tái khởi nghiệp, cùng các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới.

Song song đó là nhiệm vụ ươm mầm nhân lực thông qua việc đưa giáo dục đổi mới sáng tạo vào hệ thống giáo dục quốc dân từ phổ thông đến đại học, đồng thời xây dựng mạng lưới cơ sở hạ tầng dùng chung và các không gian khởi nghiệp cộng đồng trên toàn quốc.

Về tài chính, chiến lược tập trung khơi thông nguồn vốn và hội nhập quốc tế. Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ thị trường vốn đầu tư mạo hiểm, hình thành các quỹ đầu tư từ cấp quốc gia đến địa phương, trường đại học. Các cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp và bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ sẽ được đẩy mạnh nhằm giúp doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chương trình hành động thời gian tới sẽ đặt ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể để đo lường sự phát triển, đầu tư trọng điểm cho các trung tâm hỗ trợ quốc gia và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý.

Đột phá từ mô hình doanh nghiệp một người trên nền tảng số

Điểm nhấn mang tính đột phá trong chiến lược lần này là sự ra đời của mô hình doanh nghiệp một người (solopreneur hay One-Person Company - OPC). Đây là mô hình do một cá nhân duy nhất sở hữu và vận hành chuyên nghiệp trên môi trường số, giúp "chính thức hóa" các hộ kinh doanh cá thể, người bán hàng online hay freelancer thành các thực thể có tư cách pháp nhân minh bạch. Nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số, một cá nhân có thể tự vận hành hiệu quả mọi chức năng từ kế toán đến marketing mà trước đây cần cả một bộ máy cồng kềnh.

Theo đánh giá của Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, mô hình kinh doanh linh hoạt này không nhất thiết cần địa chỉ vật lý, giúp tối ưu hóa năng lực cá nhân trong nền kinh tế số. Đây là giải pháp để huy động toàn dân tham gia vào khu vực kinh tế chính thức, giúp cá nhân tự chủ thu nhập và tiếp cận đầy đủ các chính sách an sinh, tín dụng của Nhà nước.

Đối với quốc gia, việc hình thành hàng triệu doanh nghiệp một người giúp mở rộng cơ sở thuế bền vững, giảm chi phí hành chính và hiện đại hóa dữ liệu quản lý theo thời gian thực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ cấp cơ sở.

Lộ trình thực hiện và các giải pháp thiết thực thu hút người dân

Mặc dù Nghị quyết số 86/NQ-CP không đặt mục tiêu hình thành khoảng một triệu "doanh nghiệp một người", nhưng Bộ KH&CN xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm chuyên nghiệp hóa các hộ kinh doanh truyền thống. Bộ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất các cơ chế chính sách đột phá, đặc biệt là xây dựng Đề án phát triển mô hình này với các quy định về thuế và kế toán tối giản, giảm bớt gánh nặng hành chính cho cá nhân kinh doanh.

Tại các địa phương, hệ thống nền tảng số hỗ trợ dịch vụ kinh doanh và trợ lý ảo pháp lý sẽ được triển khai đến tận cấp xã để người dân tiếp cận thông tin thuận tiện nhất.

Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng số dùng chung và công cụ AI sẽ giúp các doanh nghiệp siêu nhỏ tối ưu hóa nguồn lực. Công tác truyền thông cũng được chú trọng đặc biệt nhằm nâng cao nhận thức, lan tỏa văn hóa khởi nghiệp sáng tạo trong toàn dân.

Các chiến dịch truyền thông sẽ tập trung thay đổi nhận thức từ "rủi ro" sang "cơ hội", phổ biến rộng rãi các lợi ích về tính minh bạch và khả năng tiếp cận nguồn lực hỗ trợ từ Nhà nước. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành và địa phương, lộ trình này kỳ vọng sẽ tạo ra một nền kinh tế số bao trùm, linh hoạt và thích ứng cao với xu hướng toàn cầu.