Cục Sở hữu trí tuệ làm gì để xử lý hồ sơ nhanh hơn 76%?

Dù đối mặt với áp lực lớn từ việc thay đổi bộ máy tổ chức và lượng đơn đăng ký sở hữu công nghiệp tăng nhanh, Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) đã tạo nên một bước ngoặt đáng kinh ngạc. Theo số liệu mới nhất từ Bộ Khoa học và Công nghệ, khối lượng đơn được xử lý đã tăng trưởng tới 76% so với năm trước, đưa công tác xác lập quyền trở thành "điểm sáng" lớn nhất của toàn ngành.

Đòn bẩy từ cải cách thể chế và phân cấp mạnh mẽ

Một trong những nguyên nhân cốt lõi giúp tốc độ xử lý hồ sơ bứt phá chính là nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật với cường độ cao. Cục Sở hữu trí tuệ đã giữ vai trò nòng cốt trong việc tham mưu xây dựng các quy định mới, bảo đảm tính đồng bộ gắn với yêu cầu hội nhập quốc tế. Cụ thể, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đã được Quốc hội thông qua vào ngày 10.12.2025.

Tiếp nối, ngày 30.1.2026, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký ban hành Chỉ thị về việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Những văn bản này không chỉ là hành lang pháp lý mà còn là "kim chỉ nam" giúp cán bộ thẩm định tối ưu hóa quy trình làm việc.

Đi đôi với hoàn thiện thể chế là mô hình phân cấp, phân quyền triệt để. Cục đã thực hiện phân cấp 19 thủ tục hành chính xuống địa phương và cấp tài khoản quản lý cho 100% các tỉnh, thành phố. Việc xử lý trên 5.000 hồ sơ thủ tục hành chính ngay tại cơ sở đã giúp giảm tải áp lực cho tuyến trung ương, cho phép các chuyên gia tập trung nguồn lực thẩm định các đơn đăng ký sở hữu công nghiệp phức tạp, từ đó đẩy nhanh tiến độ xác lập quyền cho xã hội.

Chuyển đổi số toàn diện và mục tiêu "không giấy tờ"

Sự thay đổi về tốc độ không thể tách rời chiến lược chuyển đổi số sâu rộng. Hiện nay, 100% thủ tục hành chính của Cục Sở hữu trí tuệ đã được cung cấp trực tuyến, trong đó tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt khoảng 80%. Đây là con số ấn tượng, cho thấy sự sẵn sàng của cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Việc 100% kết quả giải quyết thủ tục được ký số và phát hành điện tử đã thay đổi hoàn toàn phương thức làm việc truyền thống, loại bỏ sự chậm trễ do vận chuyển hồ sơ giấy và các thủ tục hành chính rườm rà.

Kết quả của những nỗ lực này đã được minh chứng bằng con số: số văn bằng bảo hộ được cấp tăng trên 55%. Sự tăng trưởng đồng đều ở các lĩnh vực sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu phản ánh nhu cầu bảo hộ tài sản trí tuệ ngày càng lớn, đồng thời cho thấy hoạt động đổi mới sáng tạo trong nước đang phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Việt Nam đã được Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đánh giá là một trong số ít quốc gia giải quyết hiệu quả tình trạng tồn đọng hồ sơ kéo dài, đặc biệt là dưới tác động của Nghị quyết 100 năm 2023 của Quốc hội.

Nâng tầm giá trị tài sản trí tuệ trong nền kinh tế tri thức

Bên cạnh công tác xử lý đơn, Cục Sở hữu trí tuệ còn triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp khai thác giá trị kinh tế từ tài sản trí tuệ. Đơn vị đã hoàn thành nghiên cứu, xây dựng tài liệu hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ và đề xuất các chính sách nhà nước hỗ trợ một phần chi phí đăng ký bảo hộ quyền SHTT ở nước ngoài. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tài sản vô hình đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long

Dẫn chứng từ Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cho thấy, đối với các doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500, trên 90% giá trị tài sản là tài sản vô hình, chủ yếu là tài sản trí tuệ. Tại Việt Nam, Cục trưởng Lưu Hoàng Long khẳng định SHTT là một trong ba trụ cột lớn của thương mại toàn cầu bên cạnh đầu tư và hàng hóa. Do đó, việc đẩy nhanh tốc độ xử lý hồ sơ không chỉ đơn thuần là giải quyết thủ tục hành chính, mà là đang trực tiếp kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo vệ thành quả sáng tạo của các nhà khoa học và doanh nghiệp.

Quyết tâm bứt phá trong năm 2026

Dù đã đạt được mức tăng 76%, ngành SHTT vẫn phải đối mặt với không ít thách thức khi lượng đơn tiếp tục tăng nhanh, trong khi nguồn nhân lực và tài chính còn hạn chế. Tuy nhiên, với nền tảng từ những cải cách đã triển khai, trong năm 2026, Cục Sở hữu trí tuệ xác định mục tiêu tiếp tục rút ngắn thời gian xử lý đơn, kiên quyết không để phát sinh tồn đọng lớn.

Ngành sẽ tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số không chỉ tại Cục mà trên phạm vi toàn ngành, tạo nền tảng vững chắc cho đổi mới sáng tạo. Những nỗ lực này không chỉ nhằm hoàn thành nhiệm vụ được Chính phủ giao phó mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn: đưa Việt Nam trở thành một điểm sáng về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong khu vực, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế tri thức quốc gia.

Nam Phong