Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường): Văn bản của Cục không kết luận đúng, sai

Báo Đại đoàn kết số ra ngày 25/3/2026 có bài viết: “ Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 đoạn qua xã Mê Linh (TP Hà Nội): Xem xét toàn diện, đảm bảo quyền lợi người dân”.

Nội dung phản ánh việc nhiều người dân thôn Khê Ngoại 2, xã Mê Linh đề nghị công nhận tính pháp lý của Bản đồ giải thửa và sổ chi tiết (sổ mục kê) lập năm 1978 để làm căn cứ tính đến bù về đất. Đây cũng là kiến nghị của UBND huyện Mê Linh, ngày 18/3/2024 gửi tới UBND TP Hà Nội.

Trước kiến nghị của UBND huyện Mê Linh, ngày 5/7/2024, UBND TP Hà Nội có Thông báo số: 284/ TB-VP: “... Giao UBND huyện Mê Linh kiểm tra và chịu trách nhiệm về việc xác định thời điểm lập Bản đồ, số mục kê và xác nhận diện tích đất ở. Giao Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở NNMT) hướng dẫn UBND huyện Mê Linh thực hiện nội dung này”.

Công trường thi công Dự án đường Vành đai 4, đoạn qua địa bàn xã Mê Linh (TP Hà Nội).

Ngày 14/5/2025, ông Nguyễn Anh Quân- Phó giám đốc Sở NNMT Hà Nội có công văn số: 2203/SNNMT-TKĐĐ&ĐĐBĐ gửi tới Cục Quản lý đất đai (Bộ NNMT) đề nghị: “hướng dẫn về tài liệu: “Sổ giải thừa” lập kèm theo “bản đồ lập năm 1978”.

Hồi đáp công văn của Sở NNMT Hà Nội, ngày 4/6/2025, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Đào Trung Chính có công văn số: 962/QLĐĐ- ĐĐĐKBĐ gửi tới Sở NNMT Hà Nội. Nội dung công văn thể hiện: “… Về quy định của pháp luật đất đai liên quan đến lập sổ sách địa chính giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1980. Hệ thống tài liệu đất đai được lập trong giai đoạn từ năm 1960 – 1979 ở các tỉnh phía bắc chủ yếu là bản đồ giải thửa, sổ mục kê kiêm thống kê đất đai. Tuy nhiên, chưa có một văn bản pháp lý làm cơ sở cho việc thực hiện. Các văn bản hướng dẫn giai đoạn này như sau:

Ngày 24/6/1977, Quyết định 169-CP của Hội đồng Chính phủ về công tác điều tra và thống kê tình hình cơ bản về đất đai trong cả nước. Theo đó, Phương án điều tra và thống kê tình hình cơ bản về đất trong cả nước số 47/LB ngày 12/7/1977 của Liên Bộ Bộ Nông nghiệp và Tổng cục Thống kê đã hướng dẫn phương pháp điều tra tại điểm 4 mục V (cách tiến hành điều tra, xác minh ruộng đất ở đơn vị cơ sở) có việc “Tiến hành lập bản mục kê giải thửa”. Trên cơ sở đó thực hiện công tác tổng hợp (mục VI), trong đó quy định tổng hợp số liệu theo yêu cầu nội dung theo hệ thống biểu mẫu kèm theo…

Đến ngày 05/11/1981, Tổng cục Quản lý ruộng đất mới ban hành mẫu Sổ Mục kê trong Quy định về thủ tục đăng ký thống kê ruộng đất trong cả nước kèm theo Quyết định số 56 - ĐKTK.

Căn cứ các quy định nêu trên thì trước năm 1980 không có quy định về mẫu sổ mục kê ruộng đất. Tuy nhiên, trên thực tế, thì một số địa phương tạo lập sổ sách để kê khai ruộng, đất phục vụ cho công tác quản lý đất đai. Vì vậy, ở giai đoạn không có quy định mẫu sổ này thì sổ để kê khai ruộng, đất là sổ kê quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai…

Do đó, để xác định tính pháp lý của “Sổ giải thửa” lập kèm theo “bản đồ lập năm 1978” do HTX Khê Ngoại lập năm 1978 thì đề nghị Quý Sở phối hợp với UBND huyện Mê Linh, UBND xã Văn Khê rà soát hình thức sổ đã lập, căn cứ vào mẫu Bản mục kê giải thửa ban hành kèm theo Phương án điều tra và thống kê tình hình cơ bản về đất trong cả nước số 47/LB ngày 12/7/1977 của Liên Bộ Bộ Nông nghiệp và Tổng cục Thống kê thi hành Quyết định 169-CP ngày 24/6/1977 của Hội đồng Chính phủ về công tác điều tra và thống kê tình hình cơ bản về đất đai trong cả nước để xem xét, quyết định.

Trường hợp Sổ giải thửa nêu trên được lập chưa đảm bảo đúng mẫu Bản mục kê giải thửa ban hành kèm theo Phương án điều tra và thống kê tình hình cơ bản về đất trong cả nước số 47/LB ngày 12/7/1977 của Liên Bộ Bộ Nông nghiệp và Tổng cục Thống kê thì không có đủ cơ sở được xác định là giấy tờ về quyền sử dụng đất”.

Tại vị trí thi công này có dấu hiệu không tuân thủ an toàn lao động, công nhân thi công không đầy đủ trang phục bảo hộ.

Nhận được văn bản của Cục Quản lý đất đai, những ngày về sau, các đơn vị như Sở NNMT Hà Nội, UBND huyện Mê Linh (cũ), UBND xã Mê Linh đã ban hành một loạt trả lời, giải quyết khiếu nại lần đầu gửi tới công dân thôn Khê Ngoại 2, xã Mê Linh. Tại mỗi quyết định, thông báo đều chỉ trích dẫn nội dung phần cuối công văn số: 962/QLĐĐ- ĐĐĐKBĐ ngày 4/6/2025 của Cục Quản lý đất đai. Từ đó các cơ quan này cho rằng: “việc một số ông, bà công dân thôn Khê Ngoại 2, xã Văn Khê đề nghị UBND huyện xác nhận lại diện tích đất ở đối với thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện Dự án xây dựng đường Vành đai 4 là không thực hiện được”.

Toàn bộ đất tại thôn Khê Ngoại 2 (xã Mê Linh, Hà Nội) đã được giải phóng mặt bằng xong.

Nghiên cứu hồ sơ, luật sư Phạm Anh Thư, Đoàn luật sư TP Hà Nội cho rằng, Cục Quản lý đất đai hướng dẫn Sở NNMT và UBND huyện Mê Linh, UBND xã Văn Khê trước đây vận dụng Quyết định số 169-CP ngày 24/6/1977 của Hội đồng Chính phủ vào thực tế xã Văn Khê trước đây và xã Mê Linh hiện tại đã chưa đánh giá hết được thực tại địa phương. Vì chỉ đến khi nhận được văn bản của Cục Quản lý đất đai thì UBND huyện Mê Linh mới biết đã từng có Quyết định số 169-CP ngày 24/6/1977 của Hội đồng Chính phủ. Trước đó, trong rất nhiều văn bản của huyện Mê Linh gửi tới UBND TP Hà Nội và Sở NNMT đều không có nội dung nào liên quan đến Quyết định số 169-CP. Vì vậy, việc khiên cưỡng yêu cầu hệ thống sổ sách thời điểm lập năm 1978 của xã Văn Khê (nay là xã Mê Linh) phải đúng như Quyết định số 169-CP là đang làm khó cho quyền lợi của người dân.

Mặt khác, UBND huyện Mê Linh ngày 18/3/2024, tại văn bản số: 679 /UBND-TNMT gửi tới UBND TP Hà Nội cũng thừa nhận bản đồ giải thửa và số mục kê lập năm 1978: “HTX Văn Khê trước đây và nay do UBND xã Văn Khê quản lý và sử dụng trong công tác quản lý đất đai tại địa phương như kiểm kê đất đai định kỳ, làm căn cứ giải quyết tranh chấp đất đai từ năm 1978 đến nay”. Nghĩa là hệ thống sổ sách, bản đồ này không chỉ là quá khứ mà vẫn được sử dụng tới thời điểm hiện tại, thậm chí còn được dùng làm căn cứ giải quyết tranh chấp đất đai trong suốt một thời gian dài từ năm 1978 đến nay.

Trong các văn bản của Sở NNMT Hà Nội, UBND huyện Mê Linh và hiện tại là UBND xã Mê Linh chưa có nội dung nào thể hiện UBND xã Văn Khê trước đây từng nhận được chỉ đạo của cấp trên về việc thực hiện Quyết định số 169-CP ngày 24/6/1977. Chắc chắn, nếu nhận được chỉ đạo thì UBND xã đã chuyển sang quản lý bằng hệ thống quản lý sổ sách phù hợp chứ không kéo dài thời điểm sử dụng đến tận bây giờ.

Cũng theo luật sư Thư, việc các địa phương, trong đó có UBND xã Văn Khê có dấu hiệu không thực hiện được Quyết định số 169-CP ngày 24/6/1977 của Hội đồng Chính phủ cũng được Cục Quản lý đất đai lý giải ngay trong công văn số: 962/QLĐĐ-ĐĐĐKĐĐ: “… Về quy định của pháp luật đất đai liên quan đến lập sổ sách địa chính giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1980. Hệ thống tài liệu đất đai được lập trong giai đoạn từ năm 1960 – 1979 ở các tỉnh phía bắc chủ yếu là bản đồ giải thửa, sổ mục kê kiêm thống kê đất đai. Tuy nhiên, chưa có một văn bản pháp lý làm cơ sở cho việc thực hiện… Căn cứ các quy định nêu trên thì trước năm 1980 không có quy định về mẫu sổ mục kê ruộng đất. Tuy nhiên, trên thực tế, thì một số địa phương tạo lập sổ sách để kê khai ruộng, đất phục vụ cho công tác quản lý đất đai. Vì vậy, ở giai đoạn không có quy định mẫu sổ này thì sổ để kê khai ruộng, đất là sổ kê quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai…”.

Nếu Sở NNMT Hà Nội, UBND huyện Mê Linh, UBND xã Mê Linh và cuối cùng là UBND TP Hà Nội vận dụng đầy đủ nội dung trả lời của Cục Quản lý đất đai, có lẽ đến giờ gần 40 hộ dân thôn Khê Ngoại 2, xã Mê Linh không phải đau đáu với hành trình chứng minh quyền và lợi ích về đất đai của mình.

Tại Khu tạm cư (trước là một trường mầm non) người dân phản ánh, nhiều vị trí tại các tầng 2 và 3 nền gạch bị bong, vỡ, không đảm bảo an toàn.

Để làm rõ quan điểm của Cục Quản lý đất đai, phóng viên Báo Đại đoàn kết đã có buổi làm việc với ông Đào Trung Chính- Cục trưởng Cục Quản lý đất đai và cũng là người ký và ban hành công văn số: 962/QLĐĐ- ĐĐĐKBĐ ngày 4/6/2025 gửi tới Sở NNMT Hà Nội.

Ông Chính khẳng định: “Công văn số: 962/QLĐĐ- ĐĐĐKBĐ chỉ là văn bản mang tính hướng dẫn chứ không phải là văn bản khẳng định đúng, sai hay giải quyết thay việc cho địa phương. Bên nào vận dụng không đúng tinh thần của văn bản thì sẽ phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Để giải quyết quyền lợi của người dân cũng như góc độ quản lý của chính quyền thì Sở NNMT Hà Nội cần vận dụng thêm nhiều văn bản khác chứ không nhất thiết chỉ đóng khung vào trả lời của Cục quản lý đất đai”.

Khắc Hạnh