Cục trưởng Xuân Bắc: Phải làm chương trình hấp dẫn để hút khách đến Đà Nẵng

Không chỉ diễn một đêm rồi tháo sân khấu

Ngày 2/10, tại Hội nghị xúc tiến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Đà Nẵng, NSND Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn, nhìn nhận nghệ thuật biểu diễn Việt Nam đang đứng trước một thời cơ quan trọng. 

Với Đà Nẵng, cơ hội càng rõ khi thành phố đã xác định nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa và một số lĩnh vực sáng tạo là những ngành công nghiệp văn hóa có tiềm năng. Nhưng bài toán hiện nay không chỉ là tổ chức thêm bao nhiêu lễ hội, bao nhiêu chương trình nghệ thuật.

Ông Nguyễn Xuân Bắc cho rằng Đà Nẵng cần chuyển từ tổ chức sự kiện sang phát triển những sản phẩm văn hóa có vòng đời và khả năng khai thác lâu dài.

"Câu hỏi quan trọng hơn phải là làm thế nào để một chương trình nghệ thuật đủ hấp dẫn khiến người ta mua vé máy bay đến Đà Nẵng, ở thêm một đêm, ăn thêm một bữa, sử dụng thêm dịch vụ, mua thêm sản phẩm và năm sau lại rủ thêm người quay lại Đà Nẵng?", ông Bắc đặt vấn đề.

Khi làm được điều đó, nghệ thuật bắt đầu trở thành một ngành kinh tế.

Muốn vậy, Đà Nẵng cần chuyển từ tổ chức sự kiện sang phát triển sản phẩm. Một chương trình dù hay, diễn một tối, khán giả vỗ tay rồi sáng hôm sau tháo sân khấu thì dưới góc độ công nghiệp văn hóa vẫn chưa đạt điều mong đợi.

Sản phẩm công nghiệp văn hóa cần có vòng đời, có thể biểu diễn nhiều lần, nhiều mùa, xây dựng thương hiệu, bán vé, thu hút đầu tư, khai thác bản quyền và phân phối trên nền tảng số. Từ đó, sản phẩm còn kéo theo lưu trú, hàng không, ẩm thực, vận tải, mua sắm và kinh tế đêm.

Đà Nẵng có thể phát triển lễ hội nghệ thuật quốc tế mang thương hiệu thành phố, chương trình công nghệ hoặc thực cảnh quy mô, đại nhạc hội theo mùa hay sản phẩm khai thác chất liệu biển, đô thị, di sản văn hóa miền Trung bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại.

Mục tiêu là tạo ra sản phẩm mà du khách nhắc đến sẽ nghĩ ngay tới Đà Nẵng, còn khi nghĩ tới Đà Nẵng lại muốn được trải nghiệm. Khi ấy, thành phố không chỉ bán một chiếc vé biểu diễn mà cả một hành trình, trong đó vé được kết nối với hàng không, khách sạn, nhà hàng và vận chuyển.

Cần người biến sân khấu thành thị trường

Một thay đổi khác được đặt ra là chuyển từ "xin tài trợ" sang "mời đầu tư". Trong cách làm xã hội hóa, câu hỏi dành cho doanh nghiệp nhiều khi vẫn là năm nay tài trợ bao nhiêu, nhưng nhà đầu tư không chỉ cần một logo xuất hiện trên sân khấu mà cần nhìn thấy sản phẩm, thị trường, khả năng khai thác và cơ chế chia sẻ lợi ích.

Ông Bắc nhắc đến Nghị quyết 28/2026/QH16 với nội dung cho phép thí điểm Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, có thể hỗ trợ và đầu tư các dự án văn hóa nghệ thuật sáng tạo có tiềm năng thị trường và khả năng thương mại.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc tại Hội nghị xúc tiến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Đà Nẵng.

"Không phải xã hội hóa để Nhà nước đỡ phải chi tiền, mà xã hội hóa để hình thành thêm những chủ thể đủ sức đầu tư cho văn hóa", ông nhấn mạnh.

Bên cạnh vốn, sân khấu và nghệ sĩ, một mắt xích còn thiếu là nhà sản xuất cùng đội ngũ quản trị phát triển nghệ thuật.

Đà Nẵng có nghệ sĩ, doanh nghiệp du lịch, khách sạn, resort, hàng không, cảnh quan, hạ tầng và thị trường khách. Vấn đề là ai có thể kết nối những nguồn lực ấy thành một sản phẩm bán được vé.

Nhà sản xuất phải hiểu nghệ thuật, tài chính, khán giả, marketing, công nghệ, tổ chức sản xuất, phân phối và thị trường quốc tế.

Theo ông Bắc, điểm nghẽn không nằm ở tiềm năng mà nằm ở khả năng chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm có sức cạnh tranh, tức khả năng kết hợp văn hóa, nghệ thuật với kinh tế, công nghệ và quản trị.

Từ đó, Đà Nẵng có thể phát triển đội ngũ producer, giám đốc sản xuất sự kiện, marketing văn hóa, quản trị bản quyền và phát triển thị trường. Đào tạo cần gắn với dự án, doanh nghiệp, sự kiện thực tế, đồng thời thu hút nhà sản xuất trong và ngoài nước đến làm việc, chuyển giao và cùng sản xuất.

"Một thành phố muốn trở thành điểm đến của những sự kiện lớn không chỉ có sân khấu tốt mà phải có những người biết biến sân khấu đó thành thị trường", ông Bắc nói.

Với các chương trình, sự kiện công nghiệp văn hóa quy mô lớn, ông gợi mở việc nghiên cứu một đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp. Bởi nếu nhà đầu tư có tiền, nghệ sĩ, ý tưởng và khán giả nhưng mất quá nhiều thời gian tìm từng cánh cửa, ý tưởng có thể nguội trước khi sân khấu sáng đèn. 

"Đối với doanh nghiệp, nhiều khi sự chắc chắn còn quý hơn ưu đãi", ông nói.

Hiệu quả của một chương trình cũng không nên chỉ đo bằng số tiết mục hay số khán giả. Thước đo còn là lượng khách du lịch, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, số doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng, việc làm cho lao động sáng tạo và doanh thu từ vé, bản quyền, nền tảng số, sản phẩm phụ trợ. Và cuối cùng vẫn là câu hỏi: "Năm sau, buổi diễn sau, sản phẩm ấy có bán được vé không?".