'Cuộc chiến' bảo vệ rừng ươi ở Đồng Nai

Ươi là loài cây thân gỗ, có ở một số cánh rừng từ miền Trung đến Tây Nguyên và một số tỉnh Đông Nam Bộ. Quả ươi, theo dân gian, có thể làm nguyên liệu chế biến dược liệu, thực phẩm, được cho là có nhiều tác dụng trong việc hỗ trợ điều trị các loại bệnh như gai cột sống, chảy máu cam, viêm họng, mụn nhọt do nóng trong người... Khác với một số địa phương khác, người dân có thể nhặt trái ươi rụng, còn gọi “ươi bay”, thì ở Khu BTTNVH Đồng Nai, mọi hoạt động khai thác cây ươi bị nghiêm cấm.

Lập nhiều tầng chốt chặn, bảo vệ

Ngay từ cửa vào vùng lõi rừng, nơi được bảo vệ nghiêm ngặt, Khu BTTNVH Đồng Nai đã treo băng rôn lớn nội dung nghiêm cấm mọi hành vi vào rừng khai thác, vận chuyển, mua bán, tàng trữ quả ươi trái phép. Tại các chốt bảo vệ rừng, lực lượng liên ngành gồm kiểm lâm, công an, dân quân xã luôn duy trì quân số túc trực. Không khí giữ rừng nóng lên từ khi mùa ươi còn chưa bước vào chính vụ.

Theo TS Nguyễn Hoàng Hảo, Giám đốc Khu BTTNVH Đồng Nai, các lực lượng phải cắm chốt cả ngày nghỉ, ngày lễ để ngăn chặn những trường hợp xâm nhập rừng trái phép. Nhiệm vụ không chỉ là chặn người vào rừng hái ươi, khai thác lâm sản, mà còn phải thường trực phòng, chống cháy rừng trong thời điểm nhạy cảm nhất của mùa khô.

Thực tế, giá trị kinh tế của hạt ươi theo dân gian lưu truyền từ lâu nay đã khiến ươi trở thành mục tiêu của nhiều người dân sống ở vùng đệm. Khi trái bắt đầu chín, không ít người bất chấp quy định cấm, lén lút tìm cách vào rừng khai thác trái phép. Mỗi bước chân xâm nhập rừng làm tổn hại tài nguyên, còn kéo theo nguy cơ phát sinh cháy rừng giữa lúc sông suối đã cạn, thực bì khô giòn.

Lực lượng kiểm lâm Khu BTTNVH Đồng Nai tuần tra bảo vệ rừng.

Để ngăn chặn từ sớm, lực lượng chức năng vừa kiểm soát chặt người ra vào rừng, vừa xác định cụ thể các khu vực cây ươi đang có trái để bố trí chốt chặn, tuần tra phù hợp. Bên cạnh 8 điểm chốt cố định trực 24/24h, các tổ tuần tra cơ động cũng được duy trì để kiểm soát những vị trí không có chốt. Vành đai bảo vệ nhiều lớp được dựng lên nhằm không để người vi phạm lợi dụng địa hình rộng, phức tạp lén lút xâm nhập.

Giữ tài nguyên rừng cho mai sau

Theo TS Hảo, trên lâm phần đơn vị quản lý hiện có khoảng 7.300 cây ươi có đường kính từ 40cm trở lên. Phần lớn quần thể này tập trung tại các cánh rừng thuộc khu vực Vĩnh An như Trung ương Cục miền Nam, Suối Kốp, Suối Ràng, Bù Đăng, Đakinde, Bàu Điền. Ngoài ra, cây ươi còn phân bố rải rác tại các khu vực rừng Hiếu Liêm, Mã Đà với nhiều địa danh quen thuộc của vùng rừng chiến khu xưa.

Một chốt kiểm soát gần khu vực cây ươi đang có trái.

Khu BTTNVH Đồng Nai hiện quản lý hơn 100.000ha rừng, trong đó diện tích có cây ươi phân bố vào khoảng 30.000ha. Đây là loài cây có giá trị sinh thái, kinh tế, dược liệu, nên mỗi mùa ươi chín lại là một mùa áp lực với công tác bảo vệ rừng.

TS Hảo cho biết, cây ươi có chu kỳ sinh trưởng rất dài và rất nhạy cảm. Cây mất 15 - 20 năm mới bắt đầu ra hoa, kết trái, nhưng chỉ bị cắt cành, vin cành hái quả, cây phải mất thêm 4 - 5 năm mới có thể phục hồi và cho trái trở lại. Bởi vậy, bảo vệ quần thể cây ươi còn là giữ lại vốn rừng cho tương lai. Khu BTTNVH Đồng Nai đã phối hợp các đơn vị, địa phương, lực lượng giáp ranh như Vườn Quốc gia Cát Tiên, Ban Quản lý rừng phòng hộ Bù Đăng, Kiểm lâm TP HCM để tạo thế liên hoàn bảo vệ rừng, giữ màu xanh cho những cánh rừng, bảo tồn giống và bảo vệ sự sinh trưởng tự nhiên của những loài cây quý hiếm.