Cuộc chiến chống ma túy ở Quảng Ngãi (Kỳ 1: Đánh mất tương lai chỉ vì một lần 'thử cho biết'!)

Phóng sự: HÀ VY

Các học viên học nội quy tại cơ sở cai nghiện tỉnh Quảng Ngãi.

Khi cánh cửa tương lai vừa hé mở, không ít người trẻ lại tự tay đóng sập tất cả chỉ vì một lần “thử cho biết”. Từ tò mò, đua đòi đến lệ thuộc, ma túy là thứ độc dược âm thầm nhưng tàn nhẫn, bào mòn thể xác, phá hủy ý chí, kéo con người rơi vào vòng xoáy không lối thoát.

Một buổi trưa cuối tháng 4-2026, tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ngãi, những dãy phòng khép kín lặng lẽ như đang giữ lại phía sau cánh cửa không chỉ là con người, mà còn là những tháng năm lầm lỡ. Ở đó, Trần Văn T. (1996, quê Đức Phổ) ngồi lặng, ánh mắt trũng sâu, kể lại hành trình trượt dài của mình, một hành trình bắt đầu bằng hai chữ “tò mò”.

Sau 12 năm miệt mài đèn sách, T. đỗ vào một trường đại học tại TP Hồ Chí Minh. Một tương lai rộng mở tưởng như đã ở trong tầm tay. Nhưng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, T. bảo lưu việc học, lao vào mưu sinh với những công việc bấp bênh. Và rồi, trong một lần đi dự sinh nhật bạn, sau những cuộc chơi và âm thanh dồn dập nơi quán bar, T. đã thử “kẹo”.

Một lần thử, tưởng như vô hại, lại là bước ngoặt kéo cuộc đời sang hướng khác. Điều đáng nói, T. biết rõ tác hại, biết rõ vi phạm pháp luật, nhưng vì tò mò, vì hơn thua, bất chấp những hậu quả, T. đã dùng.

“Tôi biết rõ chứ, nhưng lúc đó chỉ nghĩ thử cho biết cảm giác, với lại không muốn thua bạn bè, tại sao tụi nó chơi được mà mình không chơi được…”, lời nói ấy lại phơi bày một thực tế đáng sợ: nhận thức không đủ để ngăn con người dừng lại khi đã bị kích thích bởi cảm giác lạ và sự lôi kéo vô hình.

Từ vài lần sử dụng ngắt quãng, T. nhanh chóng rơi vào vòng xoáy lệ thuộc. Tần suất tăng dần, mức độ mạnh hơn, và cuối cùng là ma túy “đá”- thứ chất kích thích khiến con người mất kiểm soát nhanh chóng. T. kể, chơi 1 ngày không ngủ, bỏ ăn 2-3 ngày là bình thường. Cũng từ đó, tinh thần suy sụp, T. bị ảo giác và có lúc T. không kiểm soát được hành vi do “ngáo đá”.

Nhưng điều khiến T. day dứt nhất không phải là những cơn “phê”, mà là khi nhận ra mình đang đẩy gia đình vào nỗi đau không lối thoát. Khi gia đình phát hiện một người con từng học hành đàng hoàng, có hiểu biết, lại rơi vào con đường nghiện ngập. Sự sụp đổ không chỉ là của một cá nhân, mà là của cả một gia đình, nơi niềm tin bị bào mòn, kỳ vọng bị phá vỡ.

Trần Văn T., Huỳnh Trần K. cùng nhiều học viên khác đã trượt dài chỉ vì “một lần thử” ma túy.

Nếu câu chuyện của T. là sự trượt dài từ nhận thức đến lệ thuộc, thì trường hợp của A Th. (2009, người Ba Na, trú Kon Tum) lại là một nỗi ám ảnh khác khi ma túy len vào cuộc đời quá sớm. Ở cái tuổi mà bạn bè còn đang cắp sách đến trường, chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp, A Th. lại phải giam mình trong cơ sở cai nghiện, vật lộn với những cơn cắt cơn.

Thân hình nhỏ con, ánh mắt non nớt pha lẫn mệt mỏi, em kể về lần đầu tiên tiếp xúc với ma túy cũng chỉ từ sự tò mò. “Năm lớp 8, em đi chơi với bạn. Thấy bạn dùng thì tò mò, bạn cho thử. Lúc đó chưa biết gì về tác hại…”, A Th. nói. Chỉ một lần thử, rồi thêm những lần sau, A Th. không thể dứt ra. Việc học dang dở, em bỏ trường, làm lụng để có tiền tiếp tục sử dụng. Chỉ đến khi lực lượng chức năng đưa vào cai nghiện tập trung cách đây 6 tháng, A Th. mới bắt đầu có cơ hội dừng lại.

Khác với ma túy tổng hợp, heroin, thứ chất gây lệ thuộc thể xác mạnh lại hủy hoại con người theo cách trực diện và tàn nhẫn hơn. Huỳnh Trần K. (1993, trú Đức Phổ) không né tránh khi nói về quãng đời hơn một thập kỷ bị heroin trói chặt. Với K., đó không chỉ là một thói quen xấu, mà là một vòng xoáy nghiệt ngã, càng vùng vẫy càng lún sâu, càng chống cự càng kiệt quệ. K. bắt đầu từ sự tò mò rất “đời thường”: một buổi nhậu, vài người bạn đã sử dụng trước, một lời rủ rê tưởng chừng vô hại. Từ vài lần thử, rồi thành thói quen và cuối cùng là lệ thuộc hoàn toàn.

K. mô tả cơn thiếu thuốc như một “địa ngục thật sự”. Đau đầu, đau bụng, sổ mũi, ho, tức ngực, tiêu chảy, cơ thể rã rời… tất cả dồn dập cùng lúc. “Ma túy làm con người đồi bại. Không còn nghĩ được gì cho gia đình nữa”, K. nói ngắn gọn, nhưng đủ để thấy sự tàn phá không chỉ nằm ở thể xác.

Trung tá Quảng Thanh Tùng- Phó Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ngãi cho biết, cơ sở cai nghiện tỉnh Quảng Ngãi hiện đang quản lý 109 học viên, trong đó có 7 trường hợp nghiện heroin, đáng chú ý có 4 người dưới 18 tuổi. Đây là con số cho thấy xu hướng trẻ hóa đáng báo động. Theo Trung tá Quảng Thanh Tùng, ma túy tổng hợp gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ thần kinh. Nhiều trường hợp được đưa đến cơ sở cai nghiện trong tình trạng loạn thần, mất kiểm soát hành vi.

Không chỉ kinh tế kiệt quệ, ma túy còn làm tan vỡ các mối quan hệ. Phần lớn người nghiện đánh mất hạnh phúc gia đình, con cái thiếu sự chăm sóc. Trung tá Quảng Thanh Tùng cho biết, mười trường hợp thì chỉ còn vài trường hợp giữ được gia đình, còn lại là đổ vỡ. Một hệ lụy âm thầm nhưng nghiêm trọng khác là ảnh hưởng đến thế hệ sau. Người nghiện nếu sinh con khó đảm bảo về thể chất và trí tuệ. Đây là hậu quả lâu dài, không chỉ dừng lại ở một đời.

Những câu chuyện như của T., A Th., hay K. không phải là cá biệt. Đó là những lát cắt điển hình cho một thực trạng nhức nhối: tuổi trẻ bị đánh cắp chỉ vì một lần “thử”. Một lần thử nhưng cái giá phải trả có thể là cả cuộc đời.