Cuộc chiến lãi suất khiến cả nước Mỹ chao đảo
Để đẩy lùi lạm phát, giai đoạn 1979-1982, Fed từng nâng lãi suất lên mức kỷ lục, khiến thất nghiệp tăng vọt, doanh nghiệp lao đao và Chủ tịch Paul Volcker đối mặt làn sóng phẫn nộ.

Tác giả: Edward Chancellor / AlphaBooks - NXB Tri Thức
Lược sử lãi suất
Cuốn sách của Edward Chancellor khảo cứu 5.000 năm lịch sử vay mượn, từ thế giới cổ đại tới các cuộc khủng hoảng hiện đại. Cuốn sách lý giải vai trò của lãi suất trong phân bổ vốn, định giá rủi ro, đồng thời phân tích những hệ quả khi lãi suất bị duy trì ở mức quá thấp.
Cuộc chiến lãi suất khiến cả nước Mỹ chao đảo
Để đẩy lùi lạm phát, giai đoạn 1979-1982, Fed từng nâng lãi suất lên mức kỷ lục, khiến thất nghiệp tăng vọt, doanh nghiệp lao đao và Chủ tịch Paul Volcker đối mặt làn sóng phẫn nộ.
Volcker muốn đè bẹp lạm phát bằng cách làm chậm tốc độ tăng trưởng của cung tiền – điều mà ông gọi là “chủ nghĩa trọng tiền thực tiễn”, để phân biệt với phiên bản hàn lâm của Friedman – và ông không quan tâm lãi suất phải tăng cao đến mức nào để đạt được mục tiêu đó.
Homer và Sylla viết: “Ba năm tiếp theo chứng kiến sự biến động chưa từng có của lãi suất và lợi suất, và đến cuối năm 1981, chúng đã tăng lên mức cao nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.”
Dưới thời Volcker, lãi suất quỹ liên bang tăng từ 10 phần trăm lên gần 19 phần trăm vào tháng 12 năm 1980 và đạt mức trung bình hơn 16 phần trăm trong năm tiếp theo. Lãi suất cơ bản của ngân hàng thương mại đạt đỉnh ở mức 21,5 phần trăm. Trái phiếu kho bạc dài hạn được phát hành với lợi suất 15 phần trăm – mức lãi suất trái phiếu cao nhất mà chính phủ Mỹ từng trả.
Công chúng phẫn nộ khi chính sách tiền tệ thắt chặt của Volcker bóp nghẹt nền kinh tế Mỹ và đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên hai con số. Chủ tịch Fed được bố trí lực lượng bảo vệ sau khi một kẻ có vũ trang đột nhập các văn phòng của Cục Dự trữ Liên bang trong Tòa nhà Eccles và đe dọa giết các thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang.
Những người xây dựng giận dữ gửi những thanh gỗ kích thước hai nhân bốn đã bị cưa cho Volcker (một trong số đó có ghi lời nhắn ẩn ý: “hãy hạ lãi suất xuống, cắt giảm nguồn cung tiền đi”). Các đại lý buôn bán ô tô giận dữ gửi đến những chiếc quan tài nhét đầy chìa khóa của những chiếc xe không bán được. Fed bị lên án là “kẻ máu lạnh sát hại hàng triệu doanh nghiệp nhỏ” và là kẻ giết chết “giấc mơ sở hữu nhà của người Mỹ”.

Ảnh minh họa.
Nhưng Volcker sau này hồi tưởng, trên cương vị Chủ tịch Fed, ông vẫn “tự buộc mình vào cột buồm”. Mọi người đều đồng ý rằng lãi suất thấp hơn là điều đáng mong đợi, nhưng như Volcker nói, “vấn đề là liệu quá nóng vội đạt được mục tiêu ấy, chúng ta có còn giữ được mức lãi suất thấp hay không”.
Đến cuối cuộc suy thoái 1981–1982, cuộc chiến chống lạm phát đã giành thắng lợi. Sự khởi đầu của thị trường giá lên đối với trái phiếu lớn nhất trong lịch sử được Tiến sĩ Henry Kaufman, nhà kinh tế trưởng của Salomon Brothers, xác nhận vào ngày 17 tháng 8 năm 1982. Người đàn ông được Phố Wall biết đến với cái tên “Dr Doom” tuyên bố lãi suất đang trên đà giảm.
Năm năm sau, Alan Greenspan, một nhà kinh tế doanh nghiệp thành đạt có quan hệ với Đảng Cộng hòa, thay thế Volcker đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Fed. Greenspan không phải là một công chức như Volcker, cũng không phải là một nhà kinh tế học hàn lâm (ông bỏ dở chương trình tiến sĩ và sau đó nhận bằng tiến sĩ danh dự của Đại học New York).
Ông từng là thành viên của “The Collective”, nhóm những người ngưỡng mộ nhiệt thành tụ họp quanh Ayn Rand, tác giả của Atlas Shrugged (Atlas nhún vai), và thậm chí đã viết một bài báo mang đậm tư tưởng của Ayn Rand để bảo vệ chế độ Bản vị vàng và đổ lỗi cho Cục Dự trữ Liên bang về vụ sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929. ¹
Chú thích
¹ Trong một bài viết mang tựa đề “Gold and Economic Freedom” (Bản vị vàng và tự do kinh tế, 1996), Greenspan viết rằng Bản vị vàng là cơ chế cân bằng đáng tin cậy duy nhất trong hệ thống ngân hàng.
Ông đổ lỗi cho Cục Dự trữ Liên bang vì chính sách tiền tệ quá nới lỏng của cơ quan này vào năm 1927: “Lượng tín dụng dư thừa mà Fed bơm vào nền kinh tế đã tràn sang thị trường chứng khoán, kích hoạt một cơn bùng nổ đầu cơ dữ dội. Theo một cách muộn màng, các quan chức Cục Dự trữ Liên bang tìm cách hút bớt lượng dự trữ dư thừa và cuối cùng thành công trong việc hãm lại cơn bùng nổ.
Nhưng đã quá trễ: đến năm 1929, các mất cân đối do đầu cơ đã trở nên nghiêm trọng đến mức nỗ lực ấy đã gây ra một đợt co rút mạnh và kéo theo sự suy sụp niềm tin kinh doanh. Kết quả là nền kinh tế Mỹ sụp đổ.”
Nguồn Znews: https://znews.vn/cuoc-chien-lai-suat-khien-ca-nuoc-my-chao-dao-post1691968.html

