Cuộc chơi với điều kiện tiên quyết

Hiện nay, không ai dám chắc nó sẽ kết thúc như thế nào. Hai bên đều cự tuyệt thương lượng hòa bình với nhau. Thậm chí, Mỹ và Iran còn đặt ra những điều kiện tiên quyết cho việc chấm dứt cuộc chiến tranh này trong khi biết rõ, những điều kiện ấy đều không thể được bên này hay bên kia chấp nhận.

Những phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về mức độ thắng lợi quân sự của Mỹ đều không được kiểm chứng trên thực tế. Không ít người nghi ngờ trước sự quả quyết của ông Donald Trump về nước Mỹ đã thắng cuộc chiến cũng như chiến tranh sắp kết thúc. Nếu Mỹ và Israel đã thật sự thắng về quân sự, thì họ đâu cần phải đưa ra những điều kiện tiên quyết cho Iran để chấm dứt cuộc chiến tranh.

Trên thực tế, Tổng thống Mỹ cho đến nay đã đưa ra 5 điều kiện tiên quyết cho Iran mà bao trùm lên tất cả là điều kiện “Iran phải đầu hàng vô điều kiện” . 4 điều kiện còn lại là: Iran phải ngừng vĩnh viễn việc làm giàu uranium và phá hủy mọi cơ sở nghiên cứu hạt nhân; Iran phải từ bỏ hoàn toàn chương trình nghiên cứu và chế tạo tên lửa; Iran phải chấm dứt hậu thuẫn những lực lượng vũ trang thân cận trong khu vực như Hamas, Hezbollah, Houthi và Iran phải thay đổi ban lãnh đạo đất nước.

Chỉ riêng việc phía Iran bầu chọn con trai Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã bị Mỹ và Israel sát hại làm người kế vị cũng đã đủ để cho thấy những điều kiện tiên quyết trên của Mỹ bị Iran bác bỏ và bất chấp. Chính ông Donald Trump đã từng quả quyết phía Mỹ không chấp nhận Lãnh tụ Tối cao mới của Iran.

Phía Iran đưa ra một số điều kiện tiên quyết là: Mỹ phải công nhận những quyền chính đáng của Iran về chủ quyền, lãnh thổ và theo đuổi chương trình hạt nhân và tên lửa; Mỹ và Israel phải bồi thường chiến tranh và phải có sự bảo đảm quốc tế chắc chắn là Mỹ và Israel không gây chiến với Iran trong tương lai. Mỹ sẽ không bao giờ chấp nhận những điều kiện này của Iran bởi điều đó có khác gì Mỹ chịu thú nhận là đã thua trong cuộc chiến này.

Cả hai bên biết trước là bên này sẽ không bao giờ chấp nhận điều kiện của bên kia nhưng vẫn đưa ra những điều kiện ấy bởi hai bên vừa "ăn miếng, trả miếng" với quyết tâm tiếp tục chiến tranh cho tới khi một trong hai bên suy kiệt khả năng đến mức không còn có thể tiếp tục chiến tranh được nữa lại vừa mặc cả với nhau về những điều kiện tiên quyết. Trong cuộc chơi này, hai bên thật sự "lòng vả cũng như lòng sung".

Hai bên dùng những điều kiện tiên quyết tối đa này để nhằm tới 5 mục tiêu. Thứ nhất là bên này buộc phía bên kia phải chịu trách nhiệm đạo lý về việc chiến tranh dai dẳng và hợp pháp hóa việc gia tăng mức độ chiến sự. Thứ hai là thể hiện quyết chí và quyết tâm cũng như sự sẵn sàng chiến tranh với nhau đến cùng để làm nhụt chí lẫn nhau, bảo toàn thể diện và không thể hiện yếu thế hay bất lợi. Thứ ba là chơi đòn chiến tranh tâm lý với nhau, tác động trực tiếp tới dân chúng và dư luận xã hội ở Mỹ, Israel và Iran trong hy vọng dân chúng và dư luận xã hội ở đó sẽ gây và gia tăng áp lực buộc chính quyền phải sớm chấm dứt chiến tranh. Thứ tư là có thêm thời gian để tạo thêm những sự đã rồi mới trong diễn biến cuộc chiến. Và cuối cùng là tạo thế, lợi thế và ưu thế cho đàm phán trong tương lai. Cả cuộc chơi này cũng rất khó phân định thắng thua.

Đại sứ Trần Đức Mậu