Cuộc điện đàm kép của Chủ tịch Tập Cận Bình: Khi Bắc Kinh định vị lại quyền lực

Nguồn: CNN

Một vị thế khác

Ngày 4/2, chỉ một ngày trước khi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga chính thức hết hiệu lực, ông Tập Cận Bình đã lần lượt điện đàm với hai nhà lãnh đạo đứng đầu hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới. Thời điểm và trình tự các cuộc gọi đã khiến giới quan sát đặc biệt chú ý.

Theo các chuyên gia, Bắc Kinh đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: Trung Quốc không đứng ngoài các chuyển động chiến lược toàn cầu và không một tái cấu trúc an ninh nào có thể diễn ra nếu thiếu vai trò của nước này.

Ông Chong Ja Ian, Phó Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS) nhận định, Trung Quốc hiện nhìn nhận mình đang ở vị thế thuận lợi trong quan hệ với cả Mỹ lẫn Nga - điều hiếm thấy trong lịch sử "tam giác quyền lực" này.

Về phần mình, Giáo sư Ren Xiao (Đại học Phúc Đán) đặc biệt nhấn mạnh thứ tự các cuộc gọi: ông Tập Cận Bình trao đổi với ông Putin trước, rồi mới nói chuyện với ông Donald Trump sau đó trong ngày. “Trình tự này phản ánh mức độ phối hợp và tin cậy chặt chẽ giữa Bắc Kinh và Moscow”, ông nói.

Những thông điệp khác nhau đến hai nhà lãnh đạo

Các thông cáo chính thức từ Trung Quốc, Nga và Mỹ cho thấy những ưu tiên hoàn toàn khác biệt.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Putin, ông Tập nhấn mạnh việc Trung Quốc và Nga cần phối hợp để “duy trì ổn định chiến lược toàn cầu” trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng bất ổn. Hai bên tái khẳng định việc “ủng hộ lẫn nhau trong bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia”.

Truyền thông Nga mô tả cuộc trao đổi mang không khí thân tình, ca ngợi quan hệ Trung - Nga là “luôn bừng nở”, với Tổng thống Putin gọi đây là mối quan hệ kiểu mẫu.

Ngược lại, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Trump, giọng điệu mang tính thực dụng và giao dịch rõ nét hơn. Ông Donald Trump mô tả cuộc nói chuyện là “rất tích cực”, nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân “cực kỳ tốt” với ông Tập Cận Bình. Hai bên thảo luận về Đài Loan, thương mại, nông sản và chuyến thăm Trung Quốc dự kiến của ông Donald Trump vào tháng 4.

Sắp xếp có chủ ý

Việc hai cuộc điện đàm diễn ra cùng ngày là điều hiếm hoi trong ngoại giao. Theo giới phân tích, đây là một sự sắp xếp chiến lược có tính biểu tượng cao.

“Động thái này cho thấy mức độ cấp bách của đối thoại giữa các cường quốc”, ông Zhang Xin, Phó Giáo sư tại Đại học Sư phạm Hoa Đông nhận định.

Quan trọng hơn, các cuộc gọi này nhấn mạnh rằng, Trung Quốc không bị ràng buộc hay lệ thuộc vào bất kỳ bên nào. Bắc Kinh duy trì kênh đối thoại với Washington, trong khi vẫn giữ liên kết chiến lược với Moscow.

Trung Quốc và cách hiệu chỉnh trật tự thế giới mới

Tổng thể, các nhà phân tích cho rằng, hai cuộc điện đàm phản ánh tư duy chiến lược dài hạn của Bắc Kinh: không chọn phe, mà tối đa hóa không gian hành động trong một thế giới đa cực, cạnh tranh gay gắt và thiếu vắng các cơ chế kiểm soát truyền thống.

Trung Quốc không tìm cách phá bỏ trật tự do Liên Hợp Quốc dẫn dắt, mà coi các cơ chế mới như BRICS là bổ trợ, cho phép Bắc Kinh vừa hoạt động trong hệ thống hiện tại, vừa mở rộng ảnh hưởng bên ngoài nó. Trong cách tiếp cận này, Trung Quốc không đưa ra một “bản thiết kế” cho trật tự toàn cầu mới, mà khẳng định một nguyên tắc then chốt: ổn định và hợp tác vẫn có thể tồn tại trong một thế giới cạnh tranh nhưng chỉ khi tương quan quyền lực mới được thừa nhận, và Trung Quốc giữ vị trí trung tâm.

Quỳnh Vũ