Cuộc hội ngộ xúc động với họa sĩ Cổ Tấn Long Châu

Lãnh đạo TP HCM vui mừng gặp họa sĩ Cổ Tấn Long Châu

Tại chương trình họp mặt "Lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí, xuất bản và văn nghệ sĩ tiêu biểu" nhân dịp đầu năm Bính Ngọ 2026 do Thành ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam TP HCM tổ chức sáng 6-3, nhiều nghệ sĩ thành phố đã xúc động khi gặp lại họa sĩ Cổ Tấn Long Châu – một trong những gương mặt tiêu biểu của mỹ thuật cách mạng miền Nam thời kháng chiến chống Mỹ.

Cuộc hội ngộ đã mang lại niềm vui cho cá nhân ông, đồng thời cho những người làm nghệ thuật, gợi nhắc một thời kỳ lịch sử khi nghệ thuật gắn liền với lý tưởng và trách nhiệm đối với vận mệnh đất nước.

Chứng nhân của mỹ thuật cách mạng miền Nam

Ông đi vào hội trường lặng lẽ, bà Dương Cẩm Thúy – Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT TP HCM đã phát hiện ra ông, mời ông vào hàng đại biểu danh dự, rồi giới thiệu với các đại biểu văn nghệ sĩ. Lãnh đạo TP HCM đã có cuộc trò chuyện cùng ông, thăm hỏi và lắng nghe những tâm tư, tình cảm của ông về mỹ thuật.

Họa sĩ Cổ Tấn Long Châu sinh ra tại Long An trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Môi trường gia đình đã sớm hun đúc trong ông tinh thần yêu nước và ý chí dấn thân vì sự nghiệp chung của dân tộc.

Năm 1961, sau khi tốt nghiệp Trường Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn, ông quyết định rời bỏ môi trường đô thị để tham gia hoạt động cách mạng cùng nhiều họa sĩ đồng chí hướng.

"Từ đó, ông trở thành thành viên của Phòng Hội họa Giải phóng thuộc Trung ương Cục miền Nam, một lực lượng quan trọng trong việc hình thành diện mạo mỹ thuật cách mạng miền Nam" – Bà Dương Cẩm Thúy kể lại.

Với bố cục chặt chẽ, bút pháp chắc khỏe nhưng khoáng đạt, Cổ Tấn Long Châu nhanh chóng tạo dựng phong cách hội họa riêng. Các loạt ký họa chiến trường của ông trở thành những tư liệu nghệ thuật đặc biệt, ghi lại chân thực đời sống chiến khu trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.

Những bức ký họa không chỉ phản ánh hiện thực cuộc chiến mà còn khái quát hóa thành hình tượng nghệ thuật giàu sức biểu cảm: hình ảnh các chiến sĩ trẻ, áo rách và mang thương tích nhưng vẫn kiên định chiến đấu; những ngôi nhà tiền chế đơn sơ dựng từ cột gỗ và mái lá giữa rừng, sau bom đạn chỉ còn lại những thanh kèo cháy xém – nơi người lính nghỉ ngơi sau trận đánh mệt nhoài.

Họa sĩ Cổ Tấn Long Châu

Trong nhiều tác phẩm, ông chủ yếu sử dụng màu nước – chất liệu mềm mại, linh hoạt – để ghi lại những khoảnh khắc sống động của con người và cảnh vật nơi chiến trường. Những gam màu lam, nâu, đỏ, cam, nâu đen được phối hợp tinh tế, tạo nên cảm giác vừa chân thực vừa căng đầy sức sống trong khung cảnh chiến tranh khốc liệt.

Những hình tượng nghệ thuật mang sức nặng lịch sử

Sau ngày đất nước thống nhất, họa sĩ Cổ Tấn Long Châu tiếp tục sáng tác với cảm hứng về con người Nam Bộ trong chiến tranh và đời sống mới. Một trong những tác phẩm gây ấn tượng sâu sắc là "Bà má Củ Chi" (1979, sơn dầu). Bức tranh sử dụng gam màu trầm ấm như nâu đất, xám, xanh rêu, vàng nhạt – vừa gợi không gian chiến khu, vừa làm nổi bật vẻ chịu thương chịu khó của người mẹ vùng đất thép.

Hình ảnh người mẹ già, khăn đội đầu, ánh mắt đượm buồn nhưng kiên cường, đã trở thành biểu tượng của hậu phương trong chiến tranh. Trong khi đó, tác phẩm "Trái tim dũng sĩ" tái hiện một trận chiến khốc liệt nhưng lại nhấn mạnh giá trị nhân văn.

Tác phẩm "Bà mẹ Củ Chi" 1979 - sơn dầu 100 x 90 cm của họa sĩ Cổ Tấn Long Châu

Không ít người trẻ đến chào hỏi, lắng nghe những câu chuyện về thời kỳ chiến khu. Đối với họ, những ký họa chiến trường của Cổ Tấn Long Châu không chỉ là tác phẩm mỹ thuật, mà còn là những trang sử được viết bằng màu sắc và cảm xúc.

Văn nghệ sĩ và lãnh đạo TP HCM vui mừng gặp lại họa sĩ Cổ Tấn Long Châu

Di sản của tinh thần dấn thân

Năm 2016, họa sĩ Cổ Tấn Long Châu được Chủ tịch nước trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật, ghi nhận những đóng góp quan trọng của ông đối với nền mỹ thuật cách mạng Việt Nam.

Di sản nghệ thuật của ông hôm nay vẫn tiếp tục được nghiên cứu và giới thiệu trong nhiều triển lãm, trở thành nguồn tư liệu quý giá về mỹ thuật kháng chiến miền Nam.

Trong ánh mắt của ông – người đã đi qua những năm tháng khói lửa – vẫn còn nguyên niềm tin rằng nghệ thuật, dù sinh ra trong chiến tranh hay hòa bình, vẫn luôn hướng về con người và khát vọng sống của dân tộc.

Bài và ảnh: Xuân Lộc