Cuộc IPO lịch sử của SpaceX có thể tạo ra hàng nghìn triệu phú mới

Câu chuyện của Trevor Hise, một kỹ sư từng làm việc 12 năm tại SpaceX, đang trở thành tâm điểm chú ý của giới tài chính quốc tế. Năm 2011, thay vì chọn sự ổn định tại một tập đoàn công nghiệp lâu đời như General Electric (GE) theo lời khuyên của gia đình, Hise quyết định dấn thân vào một công ty khởi nghiệp đầy rủi ro khi ấy.

Sau 12 năm cống hiến, quyết định đó sắp mang lại cho anh thành quả vượt xa mọi kỳ vọng. Với mức giá IPO dự kiến 135 USD/cổ phiếu, khối tài sản 100.000 cổ phiếu SpaceX mà Hise tích lũy được dự kiến sẽ cán mốc ít nhất 13,5 triệu USD. "Quy mô của mọi chuyện thật sự vượt ngoài sức tưởng tượng", Hise, hiện 37 tuổi và đã “bán nghỉ hưu”, chia sẻ với The New York Times.

Theo The New York Times, SpaceX dự kiến lên sàn với mức định giá khoảng 1.770 - 1.800 tỷ USD. Quy mô này thậm chí còn cao hơn khoảng 20% so với Meta, doanh nghiệp đã niêm yết từ 14 năm trước dưới tên Facebook.

Sức hút của SpaceX đến từ vị thế đặc biệt của doanh nghiệp này. Công ty hiện dẫn đầu trong lĩnh vực phóng vệ tinh, tham gia nhiều chương trình không gian của Chính phủ Mỹ, sở hữu mạng Internet vệ tinh Starlink và cung cấp năng lực tính toán cho xAI.

Không chỉ quy mô định giá, cách phân bổ cổ phiếu cũng khiến thị trường chú ý. Theo The Motley Fool, Elon Musk muốn dành tới 30% trong tổng số 555,5 triệu cổ phiếu chào bán cho các nhà đầu tư cá nhân.

Động thái này phần nào giúp giảm cảm giác rằng cơ hội chỉ thuộc về các quỹ đầu tư lớn. Tuy nhiên, nhóm hưởng lợi đáng chú ý nhất lại là những người đã làm việc tại SpaceX trong suốt hành trình phát triển của doanh nghiệp.

Đợt IPO được chờ đợi nhất thị trường

Hành trình lên sàn của SpaceX được xem là một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trong lịch sử thị trường vốn.

Đây không chỉ là đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay của một công ty vũ trụ tư nhân mà còn là bước ngoặt đối với doanh nghiệp do người giàu nhất thế giới Elon Musk sáng lập.

Với mức định giá dự kiến lên tới 1.770 tỷ USD, SpaceX sẽ có giá trị thị trường cao gấp khoảng năm lần General Electric, tập đoàn mà cha mẹ Trevor Hise từng mong anh gia nhập.

Nếu cổ phiếu tăng mạnh sau khi giao dịch, Elon Musk có thể tiến gần hơn đến cột mốc trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản nghìn tỷ USD.

Không chỉ Elon Musk, hàng nghìn nhân viên cũng đổi đời

Khác với nhiều thương vụ IPO chỉ tạo ra tỷ phú cho nhóm sáng lập và các nhà đầu tư lớn, SpaceX đang mang lại cơ hội đổi đời cho hàng nghìn nhân viên.

Công ty hiện có khoảng 22.000 lao động cùng hàng trăm cựu nhân viên từng gắn bó trong nhiều năm. Nhiều người trong số họ là kỹ sư, công nhân vận hành tại bãi phóng hay nhân viên hậu cần. Theo phân tích của nền tảng đầu tư Hill.com, hơn 4.400 nhân viên và cựu nhân viên SpaceX có khả năng trở thành triệu phú sau IPO. Đáng chú ý, khoảng 400 người được dự báo sẽ sở hữu tài sản từ 100 triệu USD trở lên.

Andrew Benson, nhà sáng lập kiêm CEO Hill.com, nhận định đây là hiện tượng hiếm thấy trên thị trường. "Thông thường chỉ những người sáng lập mới trở thành tỷ phú hoặc siêu giàu sau IPO. Việc có tới 400 người đạt ngưỡng tài sản hơn 100 triệu USD là điều rất hiếm gặp. Nó cho thấy lượng của cải khổng lồ đang được tạo ra tại SpaceX."

Gavin Petit là một trong những người hưởng lợi lớn từ sự phát triển của SpaceX. Gia nhập công ty năm 2012 với vai trò kỹ sư giám sát các vụ phóng, Petit nhận mức lương khoảng 80.000 USD mỗi năm cùng hàng nghìn cổ phiếu thưởng. Khi đó, mỗi cổ phiếu chỉ được định giá khoảng 13,8 USD.

Trong nhiều năm tiếp theo, anh liên tục lựa chọn nhận thưởng bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt. Đây được xem là quyết định khá mạo hiểm bởi SpaceX khi ấy vẫn là một công ty chưa chứng minh được năng lực, các vụ phóng thất bại vẫn thường xuyên xảy ra và tương lai công ty còn nhiều bất định.

Một phần cổ phiếu đã được Petit bán trong các đợt thanh khoản nội bộ để trả hết khoản vay mua nhà tại Denver. Tuy nhiên, anh vẫn giữ lại hơn 50.000 cổ phiếu, đủ để trở thành triệu phú nhiều lần.

Năm 2023, Petit rời SpaceX để gia nhập Katalyst Space Technologies, công ty chuyên phát triển tàu vũ trụ robot. Dù vậy, anh vẫn chưa có kế hoạch bán số cổ phần còn lại. "Đây giống như IPO của Coca-Cola hay Google đối với thế hệ của tôi. Một sự kiện tạo ra của cải có thể thay đổi cả cuộc đời, chẳng khác nào trúng xổ số", anh nói.

Những người bán cổ phiếu quá sớm và nỗi tiếc nuối đắt giá

Không phải tất cả nhân viên SpaceX đều kiên nhẫn nắm giữ cổ phiếu. Trong nhiều năm, Elon Musk thường xuyên bày tỏ sự không hài lòng với mô hình công ty đại chúng và nghĩa vụ phải công bố thông tin định kỳ cho cổ đông. Điều đó khiến không ít nhân viên tin rằng SpaceX sẽ không bao giờ lên sàn.

Theo lời kể của nhiều người trong công ty, từng có những nhân viên đời đầu bán hoặc đổi cổ phiếu lấy những phần thưởng rất nhỏ, thậm chí là các phiếu quà tặng nhà hàng. Ngày nay, nhiều người trong số họ không khỏi tiếc nuối khi chứng kiến giá trị SpaceX tăng trưởng theo cấp số nhân.

Bất kể vị trí của họ là gì, đối với hàng nghìn con người tại SpaceX, những năm tháng cống hiến quên mình giờ đây đang chuẩn bị được đền đáp thông qua khối lượng cổ phiếu thưởng, vốn là một phần trong chính sách đãi ngộ nhân tài của công ty.

Một số nhân viên SpaceX cũng đã bắt đầu tìm đến các cố vấn tài chính trước thời điểm IPO. Ông Peter Mallouk, Giám đốc điều hành Creative Planning, công ty quản lý hơn 300 tỷ USD tài sản khách hàng, cho biết gần 100 nhân viên SpaceX đã liên hệ để được tư vấn về cách quản lý khối tài sản mới.