Những người trẻ Nghệ An trên hành trình lập thân, lập nghiệp

Khởi nghiệp xanh từ ao tôm tuần hoàn

Giữa vùng nuôi trồng thủy sản ven biển Nghệ An, những ao tôm trải dài theo con nước đã trở thành nơi khởi đầu cho hành trình lập nghiệp của Nguyễn Hữu Thắng (SN 1997, xã An Châu). Từ một chàng sinh viên nuôi trồng thủy sản, Thắng đã từng bước xây dựng mô hình nuôi tôm công nghệ cao, tạo việc làm cho lao động địa phương và trở thành gương mặt trẻ tiêu biểu được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao Giải thưởng Lương Định Của năm 2025.

Sinh ra ở vùng ven biển, tuổi thơ của Thắng gắn với những ao đầm, những mùa tôm được - mất. Anh chứng kiến người dân quê mình nhiều năm phụ thuộc vào kinh nghiệm truyền thống, trong khi nghề nuôi tôm ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro như dịch bệnh, biến động môi trường nước và thời tiết thất thường.

Trang trại nuôi tôm của Nguyễn Hữu Thắng.

Những trăn trở ấy đã thôi thúc Thắng lựa chọn ngành nuôi trồng thủy sản tại Trường Đại học Vinh. Với anh, việc học không chỉ để tìm một công việc ổn định mà còn là hành trình tìm lời giải cho bài toán phát triển nghề truyền thống ngay trên quê hương. “Tôi muốn học để quay về làm nghề một cách bài bản hơn, áp dụng khoa học để giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất”, Thắng chia sẻ.

Từ giảng đường, những kiến thức về sinh học thủy sản, môi trường nước, quy trình kiểm soát dịch bệnh dần được anh kết nối với thực tế sản xuất. Năm 2017, khi còn là sinh viên năm thứ hai, Thắng bắt đầu nghiên cứu các mô hình nuôi tôm hiệu quả, tìm hiểu cách vận hành hệ thống tuần hoàn khép kín.

Sau hơn một năm tìm tòi, ý tưởng xây dựng mô hình nuôi tôm công nghệ cao dần hình thành. Năm 2018, dự án của Thắng tham gia Cuộc thi “Ý tưởng, dự án khởi nghiệp trong thanh niên Nghệ An” và giành giải Nhì. Đây là bước đệm quan trọng giúp anh có thêm nguồn lực để hiện thực hóa giấc mơ khởi nghiệp.

Tuy nhiên, con đường từ ý tưởng đến thực tế chưa bao giờ dễ dàng. Năm 2020, sau khi tích lũy thêm kinh nghiệm, Thắng thuê 8.000m² đất, đầu tư gần 500 triệu đồng xây dựng hệ thống nuôi tôm tuần hoàn khép kín gồm các ao nuôi và ao xử lý nước. Những ngày đầu, anh đối mặt với không ít áp lực khi vừa thiếu kinh nghiệm thực tế, vừa phải chịu rủi ro của nghề nuôi thủy sản.

Vụ nuôi đầu tiên thất bại do sai sót trong quá trình xử lý chế phẩm sinh học khiến tôm nhiễm bệnh. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, đó còn là cú sốc tinh thần với chàng trai trẻ. “Lúc đó tôi rất buồn, nhưng cũng nhận ra rằng làm nông nghiệp không thể chỉ dựa vào nhiệt huyết. Cần kiến thức, sự cẩn trọng và khả năng thích ứng”, Thắng nhớ lại.

Nguyễn Hữu Thắng là đại diện duy nhất của Nghệ An được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao Giải thưởng Lương Định Của năm 2025.

Sau thất bại, anh bắt đầu rà soát từng công đoạn, thay đổi quy trình, chú trọng kiểm soát nguồn nước và phòng bệnh từ sớm. Năm 2021, vụ nuôi tiếp theo mang về doanh thu 1,6 tỷ đồng, mở ra hướng đi rõ ràng cho mô hình. Đến năm 2024, trang trại được mở rộng lên diện tích 20.000m² với 6 ao nuôi, 4 ao xử lý nước. Doanh thu đạt 8,6 tỷ đồng, sản lượng 56,5 tấn tôm thương phẩm. Năm 2025, dù chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, mô hình vẫn đạt doanh thu hơn 11 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động trẻ.

Không chỉ làm kinh tế, Thắng còn mong muốn lan tỏa tư duy mới trong sản xuất nông nghiệp: Người trẻ hoàn toàn có thể làm giàu từ quê hương nếu biết kết hợp giữa tri thức và thực tiễn.

Cử nhân về bản, dựng sinh kế bền vững

Không chỉ ở vùng biển, tại những bản làng vùng cao Nghệ An, nhiều thanh niên cũng đang tìm hướng đi mới để phát triển kinh tế ngay trên mảnh đất quê mình. Huỳnh Tiến Phước (SN 1994, trú xã Quỳ Châu), từng là sinh viên ngành Quản trị kinh doanh của Trường Đại học Kinh tế Huế. Khi nhiều bạn bè lựa chọn ở lại thành phố tìm việc, Phước quyết định trở về quê.

Với anh, những quả đồi keo hiệu quả chưa cao và điều kiện sản xuất còn hạn chế chính là động lực để tìm một hướng đi khác. “Tôi nghĩ nếu người trẻ không về xây dựng quê hương thì ai sẽ tiếp tục phát triển những vùng đất này?”, Phước chia sẻ.

Mô hình nuôi lợn đen của Phước.

Từ những bước đi đầu tiên với chăn nuôi nhỏ lẻ, Phước dần chuyển hướng sang nuôi lợn đen bản địa kết hợp trồng rừng. Đây là giống vật nuôi phù hợp với điều kiện miền núi, đồng thời có giá trị kinh tế cao.

Khó khăn lớn nhất trong quá trình phát triển mô hình là bài toán thức ăn. Nếu duy trì cách nuôi truyền thống sẽ khó mở rộng quy mô, còn sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp lại khiến chi phí tăng cao. Sau thời gian tìm hiểu, Phước áp dụng phương pháp ủ thức ăn từ cỏ voi, bột ngô, bột cám kết hợp men vi sinh. Anh dành diện tích đất trồng cỏ, chủ động nguồn thức ăn và từng bước hoàn thiện quy trình chăn nuôi an toàn.

Năm 2019, trang trại được đầu tư bài bản hơn với hệ thống chuồng trại kiên cố, đàn lợn nái sinh sản được duy trì để tạo nguồn giống ổn định. Có thời điểm, tổng đàn lên tới gần 100 con. Dù vậy, hành trình lập nghiệp của Phước cũng trải qua nhiều thử thách.

Năm 2025, dịch tả lợn châu Phi khiến đàn vật nuôi bị ảnh hưởng, buộc anh phải gây dựng lại từ đầu. Đến nay, mô hình đã ổn định, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, kết hợp hiệu quả với diện tích rừng keo của gia đình. “Sau khó khăn, tôi rút ra bài học rằng chăn nuôi muốn bền vững phải đặt an toàn sinh học lên hàng đầu”, Phước nói.

Những câu chuyện của Nguyễn Hữu Thắng, Huỳnh Tiến Phước chỉ là hai trong nhiều minh chứng cho tinh thần khởi nghiệp của tuổi trẻ Nghệ An. Bằng sức trẻ, kiến thức và khát vọng vươn lên, nhiều thanh niên đang biến những vùng đất khó thành nơi tạo dựng tương lai.

Những dự án khởi nghiệp của tuổi trẻ Nghệ An.

Anh Hồ Phúc Hải, Phó Bí thư Thường trực phụ trách Tỉnh đoàn Nghệ An cho biết, phong trào thanh niên khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh những năm qua có bước phát triển mạnh mẽ. Từ năm 2017 đến nay, Cuộc thi “Ý tưởng, dự án khởi nghiệp trong thanh niên tỉnh Nghệ An” đã thu hút hơn 400 dự án, trong đó nhiều dự án đã đi vào thực tiễn, tạo sinh kế cho cộng đồng.

Các nguồn vốn hỗ trợ khởi nghiệp, trong đó có vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ Quốc gia hỗ trợ việc làm và Quỹ Thanh niên lập nghiệp tỉnh, đã trở thành điểm tựa để nhiều đoàn viên, thanh niên mạnh dạn đầu tư sản xuất, mở rộng mô hình kinh tế.

Thời gian tới, Tỉnh đoàn Nghệ An tiếp tục đồng hành với thanh niên thông qua đào tạo kỹ năng quản trị, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường và nhân rộng các mô hình hiệu quả gắn với lợi thế địa phương.

Từ vùng biển đến miền núi, những bước chân khởi nghiệp của thanh niên Nghệ An đang tạo nên một diện mạo mới: năng động hơn, sáng tạo hơn và bền vững hơn. Đó không chỉ là câu chuyện làm giàu, mà còn là câu chuyện về trách nhiệm của thế hệ trẻ với quê hương.