Cuộc lật đổ trên thị trường xe điện: Thế giới có 'vua EV' mới

Một chiếc xe BYD Seal U được trưng bày tại Triển lãm Ô tô Quốc tế Geneva, ngày 27/2/2024. Ảnh: AFP/Getty Images

Năm 2011, CEO Tesla Elon Musk từng công khai xem nhẹ hãng xe điện Trung Quốc BYD, cho rằng đây không phải là đối thủ đáng gờm. Nhưng 14 năm sau, BYD đã đánh bại chính Tesla ngay trên “sân chơi” xe điện toàn cầu.

Theo dữ liệu năm 2025 được hai công ty công bố trong tuần này, BYD đã vượt Tesla để trở thành hãng bán nhiều xe điện nhất thế giới.

BYD cho biết họ đã bán 2,26 triệu xe điện, tăng gần 28% so với năm 2024. Trong khi đó, Tesla báo cáo năm thứ hai liên tiếp doanh số sụt giảm, với lượng xe giao đến tay khách hàng giảm 8,6%, xuống còn 1,6 triệu chiếc – mức giảm theo năm lớn nhất trong lịch sử hãng.

Đáng chú ý, BYD đạt được vị trí số một dù xe điện của hãng chưa được bán tại Mỹ, trong khi Trung Quốc là thị trường lớn thứ hai của Tesla.

Tesla trượt dốc tại thị trường chủ lực

Trong quý IV, Tesla chỉ bán được khoảng 418.000 xe, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm trước, và giảm mạnh so với kỷ lục doanh số toàn cầu trong quý III – thời điểm người tiêu dùng Mỹ đổ xô mua xe điện trước khi khoản ưu đãi thuế 7.500 USD hết hạn vào ngày 1/10.

Không giống nhiều hãng xe khác, Tesla không công bố doanh số theo từng thị trường, mà chỉ đưa ra con số toàn cầu. Tuy nhiên, theo các báo cáo của công ty, thị trường Mỹ đóng góp gần một nửa doanh thu của Tesla. Nhiều hãng xe khác cũng được dự báo sẽ báo cáo doanh số xe điện yếu tại Mỹ trong quý cuối năm 2025.

Đã có thời điểm, lượng xe Tesla bán ra tăng gần 50% mỗi năm. Tuy nhiên, hãng ghi nhận lần đầu tiên doanh số sụt giảm trong năm 2024 (giảm 1%), và mức giảm trở nên nghiêm trọng hơn trong nửa đầu năm 2025 khi Tesla phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các hãng xe điện, đặc biệt là BYD và các hãng xe truyền thống. Bên cạnh đó, hãng cũng chịu phản ứng tiêu cực của người tiêu dùng Mỹ và châu Âu liên quan đến các hoạt động chính trị của Elon Musk.

Đầu năm nay, khi ông Musk đứng đầu Bộ Hiệu quả Chính phủ trong chính quyền Tổng thống Trump, các cuộc biểu tình thường xuyên diễn ra trước các showroom Tesla tại Mỹ và châu Âu, cùng với nhiều báo cáo về hành vi phá hoại xe và cơ sở của Tesla.

Việc người tiêu dùng “tranh thủ” ưu đãi thuế đã giúp doanh số Tesla tăng mạnh trong quý III, nhưng đồng thời kéo nhu cầu từ các quý sau về sớm hơn, khiến doanh số cuối năm sụt giảm.

Để bù đắp việc mất ưu đãi thuế, Tesla tung ra các phiên bản Model 3 và Model Y giá rẻ hơn, thấp hơn khoảng 5.000 USD so với bản cao cấp. Tuy nhiên, các phiên bản này có quãng đường di chuyển ngắn hơn mỗi lần sạc và thiếu một số tính năng.

BYD tăng trưởng trong áp lực cạnh tranh khốc liệt

BYD đạt được cột mốc lịch sử này trong bối cảnh phải đối mặt với cuộc chiến giá cả khốc liệt tại thị trường nội địa Trung Quốc. Áp lực này đã thúc đẩy hãng xe có trụ sở tại Thâm Quyến đẩy mạnh mở rộng ra thị trường quốc tế, dù chiến lược giá thấp khiến BYD phải đối mặt với các cuộc điều tra và thuế quan mới ở một số quốc gia.

Tốc độ tăng trưởng tổng doanh số của BYD – bao gồm cả xe điện và xe hybrid – đã chậm lại mức thấp nhất trong 5 năm, với hơn 4,6 triệu xe bán ra trong năm qua. Điều này cho thấy những khó khăn của hãng tại Trung Quốc – thị trường ô tô lớn nhất thế giới, nơi BYD vẫn tiêu thụ phần lớn sản phẩm.

BYD cũng báo cáo lợi nhuận giảm trong quý II và quý III năm 2025.

Dù thị trường ô tô Trung Quốc đã bớt “đông đúc” hơn so với vài năm trước, cạnh tranh vẫn cực kỳ khốc liệt, với khoảng 150 thương hiệu xe và hơn 50 hãng xe điện, theo nghiên cứu của HSBC.

Các đối thủ như Geely, Leapmotor và Xiaomi – hãng chỉ mới ra mắt mẫu xe điện đầu tiên năm 2024 – đang dần bào mòn thị phần của BYD. Từ mức đỉnh 35% năm 2023, thị phần BYD giảm xuống 29% trong 11 tháng đầu năm 2025, theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc. Trong cùng kỳ, doanh số BYD giảm hơn 5%, trong khi Geely tăng gần 90%.

Tại một cuộc gặp nhà đầu tư hồi tháng 12, Wang Chuanfu, nhà sáng lập kiêm CEO BYD, thừa nhận sự chững lại đến từ việc lợi thế công nghệ bị thu hẹp và thiếu khác biệt sản phẩm, nhưng cho biết công ty sẽ sớm ra mắt các công nghệ mới.

Trong khi đó, cổ phiếu Tesla (TSLA) tăng 1,2% trong phiên giao dịch sớm ngày 2/1 và kết thúc năm 2025 tăng 18,6%, khi nhà đầu tư bỏ qua doanh số yếu để tập trung vào các kế hoạch tương lai của Elon Musk, bao gồm đội xe robotaxi và một “đội quân robot hình người”.

Tuy nhiên, trên thực tế, dịch vụ robotaxi của Tesla vẫn triển khai chậm hơn nhiều so với cam kết, hiện chỉ hoạt động tại Austin (Texas) và San Francisco, thay vì "phủ sóng" một nửa dân số Mỹ như ông Musk từng hứa vào cuối năm.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc