Cuộc sống bên trong nhà phố 50 m2 của NSND Lan Hương và NSƯT Tất Bình

Gần 10 năm vắng bóng trên màn ảnh, NSND Lan Hương lý giải "có thể vì hết duyên".

‘Bông hồng bị bỏ quên’

Gặp NSND Lan Hương vào buổi chiều cuối tháng 4, đón chúng tôi vẫn là đặc sản - nụ cười “em bé Hà Nội” - hồn hậu và vô tư. Đặt câu hỏi về việc đã lâu không xuất hiện trên màn ảnh, NSND Lan Hương nói “vì không được mời”.

NSND Lan Hương cho biết từ sau phim Ngược chiều nước mắt (2017), chị gần như không còn nhận được lời mời đóng phim truyền hình. Điều này đến khá bất ngờ, bởi trước đó trong giai đoạn 2009-2017, chị hoạt động liên tục, đảm nhận nhiều vai diễn với tinh thần “không phân biệt vai lớn hay nhỏ”.

“Có thể là tôi đã hết duyên. Tôi không bao giờ đi xin vai. Người ta phải thích mình, hợp mình thì mới mời. Càng cố mưu cầu, càng dễ trôi tuột”, chị nói.

Với chị, nghề diễn chưa bao giờ là nơi để nịnh nọt hay chạy chọt. “Tôi chưa từng sống trong nghề mà nghĩ đến việc đó. Cái gì đến thì đến tự nhiên”.

Có người gọi NSND Lan Hương là “bông hồng bị bỏ quên”. Chị cười vì đã quen với câu ví von này.Tuy nhiên chị không oán trách, không so sánh và coi tất cả là quy luật tự nhiên của nghề.

“Từ 100 đứa trẻ xuất sắc, tại sao đạo diễn lại chọn tôi cho vai em bé Hà Nội? Đó là duyên. Thì khi không được chọn nữa, cũng là duyên”, chị giải thích.

Cách nhìn này giúp chị giữ được sự bình thản, dù không tránh khỏi những trăn trở. Chị hoài nghi việc mình từng thắc mắc giá cát-xê có khiến bản thân “mất cơ hội” hay những hiểu lầm từ khán giả như tin đồn thẩm mỹ, chuyện trang phục trên phim bị cho là “hàng hiệu”, cho đến những bình luận tiêu cực… Nhưng chị chọn cách im lặng, không tham gia tranh cãi hay đôi co trên mạng xã hội.

“Tôi không hiểu hết những điều đó. Nhưng thôi, mình cứ làm nghề của mình”, chị nói.

Danh xưng “Em bé Hà Nội” vừa là vinh quang, vừa là dấu mốc khó vượt qua trong sự nghiệp của NSND Lan Hương. Sau vai diễn để đời ấy, chị tiếp tục thử sức với nhiều dạng vai, nhưng phải đến khi được đạo diễn phát hiện ở một sắc thái hoàn toàn khác - dữ dằn, giằng xé nội tâm - chị mới thực sự bùng nổ.

Vở kịch Tôi đi tìm tôi trở thành bước ngoặt. Vai diễn cô gái bị đẩy vào cuộc đời bi kịch đã mang về cho chị huy chương vàng, đồng thời ghi dấu ấn mạnh mẽ với khán giả. “Khán giả khóc như mưa, thậm chí có người chạy lên sân khấu tháo nhẫn vàng đeo vào tay tôi”, chị nhớ lại.

Từ đó, Lan Hương gắn với những vai cá tính, mạnh mẽ - trái ngược với con người ngoài đời: chậm rãi, ít nói, nội tâm.

Bên trong nhà phố rộng 50 m2, trị giá hơn 20 tỷ đồng của NSND Lan Hương và NSƯT Tất Bình.

Lương không đủ sống, nhiều nghệ sĩ lớn tuổi phải 'lăn lộn xin vai'

Không dừng lại ở diễn xuất, chị còn mở đường cho sân khấu thể nghiệm. Đầu những năm 2000, chị sáng lập đoàn kịch hình thể - một hướng đi mới mẻ lúc bấy giờ. Những vở diễn như Nhật - Nguyệt thực hay Người trong biển lửa được đánh giá cao, dù gặp không ít khó khăn về cơ chế và khán giả.

Sau khi nghỉ hưu năm 2018, đoàn kịch cũng tạm dừng hoạt động. Nhưng với Lan Hương, đó không phải là dấu chấm hết. Chị tiếp tục ấp ủ dự án lớn, đưa nghệ thuật hầu đồng lên sân khấu và điện ảnh như một giá trị văn hóa thực thụ.

Chị không nhìn hầu đồng dưới góc độ tín ngưỡng thuần túy, mà tiếp cận như một loại hình nghệ thuật tổng hợp: âm nhạc, vũ đạo, trình diễn và tâm linh. Mục tiêu của chị là tách bạch yếu tố mê tín, giữ lại phần tinh hoa, để nâng tầm thành “quốc bảo”.

NSND Lan Hương bày trí căn nhà theo sở thích cá nhân. Chị treo nhiều ảnh gia đình và tranh do mình vẽ.

“20 năm qua, có lúc tưởng như ngủ yên rồi nhưng không, nó như mầm sống trong tim, cứ trỗi dậy. Tôi muốn thế giới nhìn vào đó như nhìn vào trà đạo của Nhật Bản - từng động tác đều mang tính kính ngưỡng, chuẩn mực và đẹp”, chị nói.

Để làm được điều đó, theo chị cần một đội ngũ bài bản, từ nghệ nhân hát văn, nhạc sĩ phối khí, đến biên đạo sân khấu. Mọi yếu tố phải đạt đến độ chuẩn xác, tinh luyện.

Dự án vẫn chưa thành hình, phần vì thiếu nguồn lực. Nữ nghệ sĩ chia sẻ nửa đùa nửa thật: “10 năm nay tôi mua vé số, mong trúng để làm. Có thể tôi không làm được ngay nhưng tôi vẫn tin, nếu đủ duyên, nó sẽ thành”.

Bên cạnh câu chuyện nghề, Lan Hương thẳng thắn nói về thực tế đời sống của nghệ sĩ, đặc biệt là những người đã có danh hiệu cao như NSND. Theo chị, mức lương hưu và chế độ đãi ngộ hiện tại còn quá thấp so với cống hiến. “Có những NSƯT, NSND cả đời làm nghề, về hưu chỉ khoảng 10 triệu đồng/tháng. Không đủ sống”.

Chị cho rằng cần có chính sách rõ ràng hơn để tôn vinh và hỗ trợ những nghệ sĩ gạo cội, giúp họ có sự ổn định và tự hào với danh hiệu đã đạt được. Chính vì áp lực kinh tế, không ít nghệ sĩ vẫn phải “lăn lộn xin vai” ở tuổi xế chiều - điều mà chị nhìn nhận là đáng suy nghĩ.

Sau 8 năm nghỉ hưu tại Nhà hát Tuổi trẻ, NSND Lan Hương có cuộc sống bình dị cùng chồng là NSƯT Tất Bình. Cả hai sống trong căn nhà khoảng 50 m2 trên phố Trần Quốc Hoàn (Hà Nội), trị giá ước tính 20-22 tỷ đồng.

Ở tuổi 63, NSND Lan Hương được khen trẻ hơn tuổi, đặc biệt là làn da vẫn mịn màng, trắng sáng. Chị cũng khẳng định chưa can thiệp thẩm mỹ: cắt mí, nâng mũi, độn cằm... như đồn đoán.

Đây là “công trình tình yêu” của hai người sau gần 40 năm gắn bó. Nữ nghệ sĩ kể căn nhà được xây từ năm 2000 và phải mất tròn 10 năm mới trả hết nợ. Ở tuổi xế chiều, vợ chồng chị dự định bán nhà để chuyển sang chung cư - vừa gần con cháu, vừa có thêm khoản tích lũy dưỡng già.

Hiện thu nhập chính của cả hai là lương hưu, chị khoảng 8,5 triệu đồng/tháng, chồng khoảng 10 triệu đồng, chỉ vừa đủ chi tiêu trong bối cảnh cả hai đều mắc bệnh tiểu đường.

“Buổi sáng tôi tập thể dục, ngồi cà phê hoặc gặp bạn bè rồi về nhà viết kịch bản, lo việc nhà, còn chồng nấu ăn. Ở tuổi gần 80, chồng tôi gần như đã nghỉ hẳn các hoạt động nghệ thuật. Tuy nhiên, chồng tôn trọng ý kiến của vợ, để tôi làm mọi điều mà tôi yêu thích, đam mê”, NSND Lan Hương nói.