Cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên: Chúng tôi còn nợ đồng đội nhiều quá...

Trở lại 'Lò vôi thế kỷ', cựu binh bật khóc ôm di cốt đồng đội. Video: Tuấn Anh

Ở tuổi 70, từng bước chân của ông trên con đường dốc càng thêm nặng nhọc. Những cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang luôn đi sát, dìu ông qua những đoạn núi trơn trượt.

Đây là nơi ông Hùng từng trực tiếp chỉ huy chiến đấu và cũng là nơi hàng trăm đồng đội của ông đã nằm lại. Theo lời ông, Tiểu đoàn 5 có 285 người trực tiếp chiến đấu tại cao điểm 685, chỉ 6 người trở về.

Tại sườn đông, mỏm E4 của cao điểm 685, ông Hùng cho biết năm xưa từng bố trí một trung đội khoảng 30 người cùng ba khẩu đội đại liên M60 chốt giữ. Không một ai trong trung đội ấy trở về.

Cựu binh Trịnh Xuân Hùng vượt dốc lên khu vực chiến trường năm xưa. Ảnh: Tuấn Anh

Ông Hùng kể lại vị trí bố trí lực lượng trên cao điểm 685. Ảnh: Tuấn Anh

Lần theo ký ức người chỉ huy năm xưa

Giữa những vách đá, hốc sâu phủ kín cây rừng, ký ức của người chỉ huy năm xưa trở thành nguồn thông tin quan trọng giúp lực lượng tìm kiếm xác định từng vị trí trận địa.

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Phó Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang, tỉ mỉ ghi lại từng chi tiết ông Hùng cung cấp ngay tại thực địa.

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp ghi lại thông tin do ông Hùng cung cấp tại hiện trường. Ảnh: Tuấn Anh

Hơn hai tháng trước, tại khu vực mỏm E4, lực lượng tìm kiếm phát hiện một mộ tập thể được xác định có 7 liệt sĩ trong một hang đá bị sập.

Từ dấu vết và một mảnh xương nhỏ được phát hiện trong khe đá ở sườn đông mỏm E4, các cán bộ, chiến sĩ tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, phát hiện thêm nhiều phần di cốt nằm rải rác trong các khe, hốc đá xung quanh.

Những thông tin về vị trí trận địa, ụ súng và nơi bố trí lực lượng cách đây hơn 40 năm tiếp tục được đối chiếu với những dấu vết còn lại trên chiến trường.

Với lực lượng tìm kiếm, việc người chỉ huy năm xưa trực tiếp trở lại hiện trường, chỉ từng vị trí chốt giữ là nguồn thông tin đặc biệt quý giá để tiếp tục khoanh vùng, mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Khoảnh khắc "gặp lại" đồng đội

Khi những phần di cốt được đưa lên khỏi khe đá và bọc cẩn thận trong tấm vải đỏ, ông Hùng xúc động, kìm nén những tiếng nấc nghẹn ngào.

Nhưng khi người cựu binh ôm lấy những mảnh xương của đồng đội, ông bật khóc giữa nơi từng được những người lính gọi là "Lò vôi thế kỷ".

Ông Hùng bật khóc khi nhìn thấy phần di cốt đồng đội vừa được tìm thấy. Ảnh: Tuấn Anh

Người cựu binh ôm chặt túi đựng di cốt đồng đội. Ảnh: Tuấn Anh

Ký ức về những trận đánh ác liệt và những người lính đã nằm xuống lại ùa về. Ông nhiều lần nghẹn lại khi nhắc đến những đồng đội của Tiểu đoàn 5.

"Tiểu đoàn chúng tôi có 285 người lên đây nhưng chỉ có mấy người trở về. Chúng tôi còn nợ đồng đội nhiều quá...", ông Hùng nghẹn ngào.

Không gian quanh những khe đá lặng đi. Những cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ đứng bên người chỉ huy năm xưa cũng nghẹn ngào chứng kiến khoảnh khắc ông "gặp lại" đồng đội sau hơn bốn thập kỷ.

Ông Hùng thắp hương tưởng nhớ những đồng đội đã nằm lại. Ảnh: Tuấn Anh

"Sống bám đá, chết hóa đá thành bất tử"

Với người Tiểu đoàn trưởng năm xưa, mong ước lớn nhất lúc này là tìm được thêm những người đồng đội từng cùng ông "sống bám đá, chết hóa đá thành bất tử".

Cao điểm 685 đã lùi xa hơn 40 năm, nhưng với ông Hùng, mỗi khe đá, hốc núi vẫn gắn với ký ức về đồng đội. Trong số 285 người của Tiểu đoàn 5 trực tiếp chiến đấu tại đây, theo lời ông, chỉ 6 người trở về. Những người còn lại đã hy sinh hoặc đến nay vẫn chưa xác định được nơi nằm lại.

Lần trở lại này, những phần di cốt vừa được tìm thấy khiến nỗi day dứt của người chỉ huy năm xưa càng hiện hữu.

Cựu binh Trịnh Xuân Hùng nắm chặt những mẩu xương của đồng đội vừa được tìm thấy. Ảnh: Tuấn Anh

"Tôi đã 70 tuổi rồi... đồng đội ơi! Tôi sợ không còn sức lên đây tìm đồng đội nữa! Tôi còn nợ đồng đội nhiều quá", ông Hùng nói trong nước mắt.

Với lực lượng tìm kiếm, từng ký ức, từng chỉ dẫn của những cựu binh như ông Hùng tiếp tục là những manh mối quý giá để hành trình tìm kiếm, quy tập những người lính còn nằm lại giữa chiến trường xưa được nối dài.