Đà Nẵng làm gì trước tình trạng quá tải rác sinh hoạt, thu gom “lôm côm”?

Bãi tập kết rác Cẩm Hà, phường Hội An Tây quá tải gây áp lực cho đô thị Đà Nẵng. Ảnh XM.

Đâu là nguyên nhân?

Theo số liệu chính thức từ Cổng thông tin điện tử TP Đà Nẵng, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn hiện khoảng 1.300 – 1.700 tấn/ngày; trong khi đó, tỷ lệ thu gom đạt 96 - 98% tại khu vực đô thị và chỉ 70 - 80% ở nông thôn khiến tình trạng ùn ứ rác xảy ra tại nhiều khu dân cư.

Bên cạnh đó, Khu liên hợp xử lý Khánh Sơn, nơi tiếp nhận phần lớn rác từ khu vực trung tâm TP Đà Nẵng đang ở mức quá tải với khoảng 1.200 - 1.500 tấn/ngày sau gần 30 năm hoạt động đã và đang phát sinh nhiều vấn đề như gây mùi hôi và nước rỉ rác ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân xung quanh.

Tại các phường trung tâm, tuyến đường du lịch và ven sông Hàn, rác thải thường xuyên tồn đọng, xuất hiện điểm rác tự phát. Tình trạng này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn tác động tiêu cực đến hình ảnh thành phố “đáng sống”, “đáng đến”.

Đặc biệt, theo dự báo đến năm 2030, khối lượng rác sinh hoạt của Đà Nẵng có thể tăng lên khoảng 2.100 - 3.600 tấn/ngày, tạo áp lực lớn cho hạ tầng đô thị nếu không có giải pháp căn cơ.

Ông Nguyễn Đức Bình, Chánh Văn phòng UBND TP Đà Nẵng chủ trì họp báo Quý III/2026. Ảnh XM.

Chia sẻ tại họp báo quý III/2026 do UBND TP Đà Nẵng tổ chức, bà Đoàn Thị Kim Anh, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường, Sở NN&MT TP Đà Nẵng cho biết tình trạng thu gom rác “lôm côm” xuất phát từ 5 nhóm nguyên nhân chính.

Thứ nhất, ý thức cộng đồng còn hạn chế. Một bộ phận người dân, hộ kinh doanh chưa phân loại rác và bỏ đúng nơi, đúng giờ. Việc hạn chế nhựa một lần và thay đổi thói quen tiêu dùng vẫn chưa triệt để. Nhiều trường hợp không bỏ rác theo lịch thu gom, khiến rác tồn đọng, phải thuê thêm lực lượng xử lý.

Thứ hai, đơn vị dịch vụ thu gom vận chuyển còn bất cập. Một số đơn vị thực hiện chưa đúng tần suất, có khu vực chỉ thu 2–3 ngày/lần, gây mất vệ sinh và bị phản ánh trên mạng xã hội. Lao động và phương tiện vẫn thiếu. Dù đã tăng lương, tăng nhân sự nhưng chưa đáp ứng đủ. Phương tiện chuyên dụng cho hẻm nhỏ, ngõ hẹp còn hạn chế.

Theo báo cáo của Công ty CP Môi trường Đô thị Đà Nẵng, khối lượng rác thu gom bình quân khoảng 1.250 tấn/ngày, trong đó thu gom bằng phương tiện cơ giới mới đạt 65% (khoảng 812 tấn), còn lại vẫn phụ thuộc xe thô sơ.

Bà Đoàn Thị Kim Anh, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường phát biểu tại họp báo. Ảnh XM.

Thứ ba, hạ tầng môi trường chưa đồng bộ. Hệ thống hẻm nhỏ khiến xe cơ giới khó tiếp cận. Quy hoạch điểm tập kết rác chưa tối ưu. Việc ngầm hóa gặp khó vì phải lấy ý kiến đồng thuận của chính quyền và người dân. Bên cạnh đó, một số khu xử lý như khu Tam Xuân II tiếp nhận 485–500 tấn/ngày, khu Tam Nghĩa tiếp nhận 82–120 tấn/ngày – đều đang vận hành căng tải.

Thứ tư, công tác quản lý nhà nước còn hạn chế. Chính quyền địa phương chưa phát huy hết vai trò tuyên truyền, hướng dẫn phân loại và bỏ rác đúng quy định. Việc công khai địa điểm, thời gian, lộ trình thu gom chưa đầy đủ, thiếu giám sát cộng đồng.

Thứ năm, xử lý vi phạm thiếu quyết liệt. Biện pháp kiểm tra, xóa bỏ điểm nóng chưa đồng bộ, chưa tạo tính răn đe cao.

Đâu là giải pháp căn cơ?

Trước thực trạng trên, bà Đoàn Thị Kim Anh cho biết UBND TP đã chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành, UBND xã, phường và đơn vị dịch vụ tập trung nguồn lực khắc phục.

Trước tình trạng này, Sở NN&MT đã tổ chức họp, thành phố chỉ đạo các cơ quan liên quan tập trung nguồn lực triển khai đồng bộ các giải pháp thu gom và nâng cao ý thức người dân. Bên cạnh đó, yêu cầu UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch kiểm tra, công bố công khai thời gian, tuyến thu gom để người dân giám sát; hợp đồng dịch vụ bắt buộc có điều khoản xử phạt; đơn vị thực hiện không đảm bảo sẽ bị xử phạt hành chính, chế tài hợp đồng và giảm trừ chi phí.

Về dài hạn, Đà Nẵng sẽ đẩy nhanh các dự án nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn. Ảnh XM.

“Sở NN&MT TP đã có văn bản yêu cầu các xã, phường tăng cường công tác thu gom, duy trì vệ sinh môi trường, tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng; quy hoạch, xây dựng và quản lý điểm tập kết rác văn minh, hiện đại; xóa bỏ các điểm rác tự phát, bãi rác tạm; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu gom, vận chuyển chất thải rắn và vệ sinh môi trường; yêu cầu các đơn vị dịch vụ thu gom thực hiện đúng quy trình, thiết lập vị trí tập kết hợp lý. Đặc biệt, phối hợp với lực lượng Công an tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các trường hợp đổ rác không đúng quy định”, bà Đoàn Thị Kim Anh chia sẻ.

Về dài hạn, thành phố đang đẩy nhanh xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, dự kiến trình UBND thành phố trong tháng 12/2026. Định mức mới nhằm chuẩn hóa quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý và phù hợp thực tế sau sáp nhập. Song song đó, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ hoàn thiện quy hoạch quản lý chất thải rắn, đầu tư nhà máy xử lý hiện đại.

Điển hình, dự án Nhà máy xử lý rác thải và phát điện tại Khu xử lý chất thải rắn Nam Quảng Nam (xã Núi Thành) vừa được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn 2.184 tỷ đồng, công suất xử lý 1.215 tấn/ngày và phát điện 15 MW. Thành phố cũng định hướng giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 50% vào năm 2030, ưu tiên công nghệ đốt phát điện và tái chế, phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua phân loại tại nguồn.”

Khu vực chôn lấp Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn (Đà Nẵng) luôn trong tình trạng quá tải. Ảnh XM.

Đối với mỹ quan đô thị, thành phố thực hiện Chỉ thị số 14-CT/TU của Thành ủy về tăng cường lãnh đạo, quản lý trật tự đô thị và nếp sống văn minh. Các địa phương, đặc biệt khu vực trọng điểm du lịch, được yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý lấn chiếm vỉa hè, lòng đường và đảm bảo môi trường xanh – sạch – đẹp.

“Với sự chỉ đạo đồng bộ, ứng dụng công nghệ, hoàn thiện định mức kỹ thuật và đầu tư hạ tầng xử lý hiện đại, Đà Nẵng kỳ vọng sẽ từng bước chấm dứt tình trạng quá tải thu gom rác, trả lại môi trường sạch sẽ và mỹ quan đô thị”, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường chia sẻ.