Đà Nẵng làm mới du lịch làng nghề

Sau khi sáp nhập Quảng Nam-Đà Nẵng, không gian du lịch của thành phố Đà Nẵng được mở rộng đáng kể. Cùng với lợi thế biển, hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và các sự kiện diễn ra liên tục, việc kết nối các làng nghề truyền thống đang trở thành hướng đi quan trọng nhằm hình thành những tour du lịch đặc trưng, tăng sức cạnh tranh và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Hiện thành phố có gần 70 làng nghề, làng nghề truyền thống và khoảng 3.000 cơ sở nghề. Nhiều làng nghề đã trở thành điểm đến quen thuộc trên bản đồ du lịch như làng đá mỹ nghệ Non Nước, làng nước mắm Nam Ô, làng gốm Thanh Hà, làng mộc Kim Bồng, làng rau Trà Quế. Mỗi năm, các cơ sở này đón hàng triệu lượt khách tham quan, trải nghiệm.

Mới đây, Trung tâm Xúc tiến du lịch Đà Nẵng phối hợp với một số đơn vị tổ chức khảo sát các làng nghề quanh đô thị cổ Hội An, hướng đến kết nối không gian làng nghề, hình thành các tour chuyên đề phục vụ những dòng khách có khả năng chi tiêu cao như khách MICE, khách tàu biển và khách quốc tế.

Nằm bên bờ sông Thu Bồn, làng gốm Thanh Hà có lịch sử gần 500 năm, nổi tiếng với các sản phẩm gốm, đất nung và kỹ thuật làm gốm truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trước năm 2000, làng chủ yếu sản xuất gốm dân dụng phục vụ đời sống hằng ngày. Từ năm 2011, Thanh Hà bắt đầu chuyển hướng sang làm du lịch và dần trở thành điểm đến hấp dẫn của Hội An.

Bà Ngụy Thị Bê, cơ sở sản xuất gốm Ngụy Trung Hậu, cho biết nghề gốm ở Thanh Hà có từ thế kỷ XVI. Trước đây, làng chủ yếu làm đồ dùng sinh hoạt. Khi du lịch phát triển, các cơ sở chuyển sang sản xuất đồ trang trí, quà lưu niệm và tăng cường hoạt động trải nghiệm cho du khách.

Đến làng gốm Thanh Hà, du khách có thể tham quan không gian làng nghề, xem nghệ nhân trình diễn và trực tiếp chuốt gốm, tạo ra sản phẩm của riêng mình. Những hoạt động này không chỉ làm phong phú trải nghiệm du lịch, mà còn giúp thợ gốm có thu nhập ổn định hơn, góp phần giữ nghề truyền thống.

Anh Nguyễn Khánh Toàn, du khách đến từ Huế, chia sẻ lần đầu tham quan làng gốm, anh ấn tượng với không gian dân dã, mộc mạc và những trải nghiệm gợi cảm giác xưa cũ.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Hội An Tây Bùi Văn Dũng, làng gốm Thanh Hà hiện có 32 cơ sở sản xuất, trong đó 4 cơ sở chuyên làm gốm truyền thống, với khoảng 70 lao động trực tiếp. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 8-10 triệu đồng/tháng. Du lịch phát triển đã góp phần bảo tồn làng nghề, tạo sinh kế bền vững cho người dân thông qua trình diễn nghề, bán sản phẩm lưu niệm và phục vụ khách tham quan.

Việc bến thủy nội địa làng gốm Thanh Hà đi vào hoạt động cũng tạo chuyển biến mới trong đón khách. Cùng với làng mộc Kim Bồng, làng chiếu Cẩm Kim, làng rau Trà Quế, làng gốm Thanh Hà góp phần hình thành vành đai làng nghề bao quanh phố cổ, gắn chặt với không gian kinh tế, thương mại và lịch sử của thương cảng Hội An.

Trong xu hướng phục hồi, bảo tồn nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch, gốm Thanh Hà đang hướng mạnh hơn đến các sản phẩm mỹ nghệ, lưu niệm phục vụ du khách.

Ở không gian phía Đông thành phố, làng đá mỹ nghệ Non Nước nằm dưới chân núi Ngũ Hành Sơn là một trong những làng nghề lâu đời nhất Đà Nẵng. Nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trải qua hơn 400 năm hình thành và phát triển, nhiều sản phẩm của làng nghề đã bắt kịp xu hướng thị trường, phục vụ nhu cầu mua sắm của du khách trong nước và quốc tế.

Ông Trần Văn Xuất, cơ sở điêu khắc đá mỹ nghệ Xuất Ánh, cho biết cơ sở chuyên sản xuất và giao dịch mặt hàng đá mỹ nghệ bằng đá tự nhiên, mỗi ngày đón đông đảo du khách tham quan, mua sắm. Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay là diện tích nhà xưởng còn nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất cũng như tổ chức hoạt động trải nghiệm cho khách.

Nhằm quảng bá, phát huy giá trị nghề điêu khắc đá mỹ nghệ truyền thống và thúc đẩy du lịch địa phương, phường Ngũ Hành Sơn vừa tổ chức cuộc thi điêu khắc “Hồn đá Non Nước - Dấu ấn Đà Nẵng”. Hoạt động này được kỳ vọng tạo điểm nhấn thu hút khách, đồng thời tiếp thêm động lực bảo tồn và phát triển làng nghề.

Trước đó, Ủy ban Nhân dân Thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật chế tác thủ công trong điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước gắn với quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch tại Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án định hướng gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, nâng cao thu nhập cho nghệ nhân và người lao động.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng Văn Bá Sơn nhận định, hầu hết làng nghề truyền thống đều có nét đặc trưng, độc đáo. Phát triển du lịch hiệu quả sẽ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm tại chỗ. Trong không gian thành phố mới, việc kết nối các làng nghề là định hướng quan trọng để hình thành những tour tuyến hấp dẫn, gắn với phát triển du lịch bền vững. Các làng nghề sẽ được kết nối dựa trên giá trị đặc trưng về văn hóa, lịch sử, không gian và sản phẩm.

Dù có nhiều lợi thế, việc khai thác du lịch tại một số làng nghề ở Đà Nẵng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Để du lịch làng nghề trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển giai đoạn mới, thành phố cần sự đồng hành của doanh nghiệp, sự tham gia chủ động của cộng đồng và cách làm bài bản hơn trong xây dựng sản phẩm, tổ chức trải nghiệm, quảng bá điểm đến.

Khi không gian du lịch được mở rộng, các làng nghề không chỉ là nơi lưu giữ ký ức văn hóa, mà còn có thể trở thành sản phẩm đặc sắc của Đà Nẵng. Kết nối đúng cách, những giá trị truyền thống ấy sẽ góp phần làm phong phú hành trình khám phá thành phố, đồng thời tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân địa phương.