Đà Nẵng lần đầu xếp hạng hai di tích lịch sử theo loại hình hỗn hợp
Ngày 19/11, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 5311/QĐ-UBND xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn tại phường Hải Vân là di tích hỗn hợp cấp thành phố.

Bậc thang đá cạnh Tây – Nam của đồn Chơn Sảng. Ảnh: TTXVN phát
Đây là hai di tích đầu tiên ở Đà Nẵng được xếp hạng theo loại hình di tích hỗn hợp kể từ khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực, góp phần tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị những chứng tích lịch sử gắn với cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha giai đoạn 1858 -1860.
Quyết định do Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi ký, giao UBND phường Hải Vân thực hiện công tác quản lý, bảo vệ hai di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Việc xếp hạng đánh dấu bước tiến trong công tác nhận diện, bảo vệ những dấu tích lịch sử, khảo cổ có giá trị, mở ra cơ hội tiếp tục nghiên cứu và giới thiệu truyền thống đấu tranh bảo vệ đất nước đến các thế hệ hôm nay.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là những công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển dưới triều Nguyễn, được xây dựng và hoàn thiện trong khoảng thời gian từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX. Hai công trình giữ vị trí chiến lược tại cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng nhằm kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam, góp phần bảo vệ kinh đô Huế và khu vực duyên hải miền Trung.
Trong cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha giai đoạn 1858 - 1860, khu vực này từng diễn ra những trận giao tranh quyết liệt giữa quân triều Nguyễn và quân xâm lược. Những dấu tích còn lại không chỉ phản ánh quy mô, phương thức xây dựng hệ thống phòng thủ thời Nguyễn mà còn là chứng tích về tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường của quân và dân Việt Nam trong những năm đầu chống thực dân xâm lược.

Vòng thành trong, hào, vòng thành ngoài (quách) được phát lộ sau khi khai quật khảo cổ khẩn cấp trạm Nam Chơn. Ảnh: TTXVN phát
Để làm rõ giá trị lịch sử, khảo cổ của hai địa điểm, thành phố đã chỉ đạo tổ chức khai quật khảo cổ khẩn cấp với tổng diện tích 600m², gồm 300m² tại Đồn Chơn Sảng và 300m² tại Trạm Nam Chơn trong 45 ngày, bắt đầu từ ngày 25/5/2026, phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật có giá trị. Đáng chú ý, tại Trạm Nam Chơn, các nhà khảo cổ đã phát lộ dấu tích vòng thành trong, hào và vòng thành ngoài. Tại Đồn Chơn Sảng, một số cấu trúc kiến trúc bằng đá, trong đó có bậc thang đá, được nhận diện qua khai quật. Những phát hiện này bổ sung nguồn tư liệu khoa học quan trọng, giúp nghiên cứu rõ hơn về quy mô, cấu trúc, niên đại và vai trò của các công trình trong hệ thống phòng thủ khu vực Đà Nẵng thời Nguyễn.
Trên cơ sở kết quả khai quật, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng. Thời gian tới, các đơn vị tiếp tục phối hợp với Viện Khảo cổ học, chính quyền địa phương và cơ quan liên quan nghiên cứu chuyên sâu, đề xuất phương án bảo vệ lâu dài các dấu tích khảo cổ, đồng thời từng bước phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của hai di tích.
Việc xếp hạng và bảo tồn Đồn Chơn Sảng, Trạm Nam Chơn cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó chú trọng gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Đây là cơ sở để Đà Nẵng tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý di tích, gắn nghiên cứu khảo cổ với giáo dục truyền thống yêu nước, đưa các giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng, góp phần bảo tồn và phát huy nguồn lực di sản văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.

