Vì sao 'Backfire' được thiết kế để săn tàu chiến?

Tu-22M3 thường được nhắc tới với tốc độ siêu thanh và đôi cánh cụp biến đổi. Nhưng sức mạnh thực sự của máy bay nằm ở những vũ khí mà nó có thể mang theo. Trong số đó, nổi bật nhất là tên lửa chống hạm Kh-22, NATO định danh AS-4 Kitchen.

Kh-22 được Liên Xô phát triển từ thập niên 1950 và chính thức đưa vào biên chế năm 1968. Mục tiêu ban đầu là tạo ra một tên lửa tầm xa có khả năng tấn công các tàu chiến lớn, đặc biệt là những mục tiêu có giá trị cao như tàu sân bay.

Đây là một phần trong chiến lược chống hạm tầm xa của Liên Xô nhằm đối phó ưu thế của Hải quân Mỹ trên các đại dương.

Kích thước của Kh-22 là điều dễ gây chú ý nhất. Tên lửa dài khoảng 11,6 m, đường kính thân gần 0,9 m và có khối lượng phóng khoảng 5,8 tấn, tùy biến thể.

Để so sánh, đây là kích thước lớn hơn rất nhiều so với phần lớn tên lửa chống hạm hiện đại. Kh-22 sử dụng động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng và có thể đạt tốc độ rất cao trong quá trình bay.

Kích thước đó xuất phát từ chính yêu cầu nhiệm vụ. Liên Xô muốn một tên lửa có tầm hoạt động lớn, tốc độ cao và đầu đạn đủ mạnh để gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu chiến cỡ lớn.

Muốn đạt những yêu cầu này, tên lửa phải mang lượng nhiên liệu đáng kể, hệ thống dẫn đường và đầu đạn tương ứng. Vì vậy, Kh-22 có hình dáng giống một máy bay nhỏ hơn là những tên lửa chống hạm gọn nhẹ ngày nay.

Tu-22M3 được thiết kế để mang loại vũ khí này ở vị trí dưới thân. Máy bay có thể mang tối đa 3 Kh-22 trong cấu hình phù hợp, gồm một tên lửa ở vị trí trung tâm và 2 tên lửa dưới phần cánh trong.

Khối lượng lớn của Kh-22 khiến việc mang và triển khai chúng trở thành một yêu cầu quan trọng đối với thiết kế máy bay.

Ở cấp độ khái quát, cách sử dụng Kh-22 dựa trên ý tưởng rất khác so với bom thông thường. Tu-22M3 không cần tiếp cận trực tiếp mục tiêu để thả bom.

Máy bay đưa tên lửa tới khu vực phóng, sau đó tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường của mình để tiếp tục bay tới mục tiêu. Điều này cho phép máy bay tấn công duy trì khoảng cách với lực lượng phòng thủ trên biển.

Trong vai trò chống hạm, Kh-22 được thiết kế để tấn công các nhóm tàu chiến và đặc biệt chú trọng những mục tiêu lớn.

Các biến thể sử dụng phương thức dẫn đường khác nhau, trong đó có loại được thiết kế để tìm kiếm mục tiêu trên biển bằng đầu dò radar. Với tốc độ rất cao, tên lửa tạo ra bài toán phòng thủ khó khăn cho các tàu chiến thời Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, Kh-22 không chỉ được sử dụng chống hạm. Trong những giai đoạn sau, Nga cũng sử dụng một số biến thể của dòng tên lửa này để tấn công mục tiêu trên mặt đất.

Chiến tranh Ukraine cho thấy một vũ khí được thiết kế ban đầu cho nhiệm vụ chống hạm có thể được sử dụng theo cách khác trong điều kiện chiến trường mới.

Kh-32 được phát triển như thế hệ tiếp theo của Kh-22. Tên lửa mới giữ lại kích thước và nhiều đặc điểm cơ bản của nền tảng cũ nhưng được cải tiến hệ thống dẫn đường, khả năng hoạt động và khả năng chống lại các biện pháp đối phó.

Tu-22M3M được định hướng sử dụng Kh-32, cho thấy mối quan hệ giữa máy bay và tên lửa vẫn tiếp tục kéo dài sang thế hệ hiện đại hóa.

Chính Kh-22 đã giải thích vì sao Tu-22M3 có hình dáng lớn, thân dài và kết cấu đủ chắc để mang những vũ khí khổng lồ dưới thân.

Oanh tạc cơ Tu-22M3 Backfire không chỉ là một oanh tạc cơ siêu thanh. Nó được xây dựng xung quanh một triết lý rõ ràng: đưa tên lửa chống hạm tầm xa đến khu vực tác chiến và tạo sức ép lên những mục tiêu hải quân có giá trị cao.