Đại biểu lo khó cân đối ngân sách địa phương khi phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất

Đề nghị rà soát cơ chế phân chia nguồn thu

Thảo luận về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) chiều ngày 5/11, đại biểu Đoàn Thị Lê An (đoàn Cao Bằng) cơ bản nhất trí với nguyên tắc phân chia khoản thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo tỷ lệ ngân sách trung ương hưởng 15%, ngân sách địa phương hưởng 85% đối với địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương.

Tuy nhiên, đối với trường hợp nhà đầu tư tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính về đất đai, đại biểu cho rằng việc áp dụng tỷ lệ phân chia này có thể gây khó khăn cho địa phương trong cân đối ngân sách.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An.

Theo đại biểu, khoản kinh phí được khấu trừ không làm phát sinh dòng tiền thu tương ứng vào ngân sách địa phương, trong khi địa phương vẫn phải thực hiện hạch toán, phân chia theo quy định và cân đối nguồn lực khác để hoàn trả phần ngân sách trung ương được hưởng. Điều này làm giảm tính chủ động trong quản lý, sử dụng ngân sách, nhất là đối với các địa phương chưa tự cân đối được thu, chi.

Đại biểu ghi nhận khoản 4 Điều 102 đã có quy định chuyển tiếp, cho phép ngân sách địa phương hưởng 100% đối với khoản thu tương ứng với kinh phí do nhà đầu tư thực tế ứng trước trước ngày 1/1/2026, đáp ứng các điều kiện của Luật. Tuy nhiên, quy định này chưa giải quyết đầy đủ việc xử lý đối với các trường hợp phát sinh sau thời điểm nêu trên.

Vì vậy, đại biểu Đoàn Thị Lê An đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bổ sung quy định rõ về nguyên tắc hạch toán, xử lý khoản kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước và phân chia nguồn thu trong các trường hợp này, bảo đảm phù hợp với thực tế phát sinh, không làm ảnh hưởng bất hợp lý đến khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Đề nghị hoàn thiện quy định chuyển tiếp

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) làm rõ thêm từ thực tiễn. Theo đại biểu, các khoản kinh phí nhà đầu tư ứng trước đôi khi được thực hiện theo cơ chế ghi thu - ghi chi ngân sách, tạo ra số thu trên sổ sách nhưng hoàn toàn không có dòng tiền thực tế.

Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các địa phương rà soát toàn bộ số liệu, hoàn thiện quy định chuyển tiếp để có cơ chế xử lý dứt điểm, tránh vướng mắc trong quyết toán ngân sách địa phương.

Đại biểu Trịnh Trung Tín (Đoàn An Giang) cũng đề nghị Chính phủ cân nhắc tỷ lệ phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với khoản tiền tương ứng với chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư do nhà đầu tư tự nguyện ứng trước.

Theo đại biểu, về bản chất kinh tế, đây là khoản chi phí được hoàn trả thông qua cơ chế khấu trừ vào tiền sử dụng đất phải nộp, không phải khoản thu thực tế vào ngân sách nhà nước. Do đó, việc phải điều tiết một tỷ lệ phần trăm nhất định về ngân sách trung ương trong trường hợp ghi thu - ghi chi sẽ tạo áp lực lớn cho ngân sách địa phương, nhất là các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, đòi hỏi Chính phủ cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp.