Đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát hiệu quả sử dụng các thiết chế văn hóa, đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên

Chuyển từ tư duy "đầu tư công trình" sang "đầu tư cho đời sống văn hóa thực chất"

Bày tỏ sự thống nhất cơ bản với các báo cáo của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Quốc hội về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Đại biểu Nàng Xô Vi nêu ra một số vấn đề liên quan tới lĩnh vực văn hóa và giáo dục đặc biệt có tác động trực tiếp đến người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển đổi tư duy trong phát triển văn hóa, nữ Đại biểu tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, cần chuyển mạnh từ tư duy đầu tư cho văn hóa theo công trình sang đầu tư cho đời sống văn hóa thực chất của người dân.

Đại biểu Nàng Xô Vi, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi phát biểu trong thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027 chiều 30/10. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu phân tích, báo cáo thẩm tra đã chỉ rõ thực trạng đầu tư cho văn hóa còn dàn trải, hiệu quả chưa cao, hệ thống thiết chế văn hóa còn hạn chế và hạ tầng văn hóa - thể thao ở khu vực vùng sâu, vùng xa, hải đảo còn thiếu.

"Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, văn hóa là tiếng nói, chữ viết, lễ hội, tri thức dân gian và các giá trị truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nếu chỉ chú trọng xây dựng công trình mà thiếu kinh phí vận hành, thiếu người tổ chức hoạt động và không gian thực hành thì thiết chế văn hóa khó phát huy hiệu quả", đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, Đại biểu Đoàn Quảng Ngãi đề nghị Chính phủ rà soát hiệu quả sử dụng các thiết chế văn hóa hiện có, phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tế và bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ nghệ nhân truyền dạy, bảo tồn tiếng nói, chữ viết và văn hóa truyền thống gắn với sự tham gia của cộng đồng.

Tháo gỡ bài toán "thừa - thiếu" giáo viên và hạ tầng trường lớp

Chuyển sang lĩnh vực giáo dục, Đại biểu Nàng Xô Vi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đột phá phát triển giáo dục theo Nghị quyết 71-NQ/TW  của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. 

Theo đại biểu, việc đổi mới thể chế, phân cấp phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực và bảo đảm các điều kiện thực hiện, trọng tâm là đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất. Đồng thời, từ đó đặt ra nhiệm vụ bảo đảm đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu giáo viên và biên chế theo quy định.

Dẫn chứng số liệu cụ thể, đại biểu cho biết cả nước hiện vẫn thiếu khoảng 48.249 giáo viên cho năm học 2026 - 2027; thiếu 45.691 phòng học, 27.084 phòng học bộ môn, trong khi thiết bị dạy học tối thiểu cấp THPT mới đáp ứng khoảng 38,7%.

Đại biểu Nàng Xô Vi kiến nghị giải pháp đồng bộ: Rà soát, điều tiết, luân chuyển giáo viên hợp lý giữa các địa bàn và cơ sở giáo dục; Thống kê chính xác nhu cầu theo từng cấp học, môn học, địa phương để làm căn cứ bổ sung biên chế; Điều chỉnh định mức giáo viên phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông, loại hình trường, đặc điểm vùng miền và quy mô học sinh; Đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với các bộ, ngành, địa phương để gắn nhu cầu chuyên môn với bố trí nhân lực, tài chính.

Quang cảnh Thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027 chiều 30/10. Ảnh: Quốc hội

Đặc biệt quan tâm đến đời sống nhà giáo ở vùng khó khăn, Đại biểu Nàng Xô Vi cho rằng vấn đề không chỉ là tuyển dụng mà quan trọng hơn là "giữ chân" được giáo viên giỏi. Do đó, cần có giải pháp đồng bộ về tiền lương, phụ cấp, nhà công vụ, điều kiện sinh hoạt và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Đại biểu chia sẻ, cử tri và đội ngũ nhà giáo rất hân hoan khi Luật Nhà giáo được Quốc hội khóa XV thông qua, đồng thời tha thiết mong muốn các chính sách tiền lương mới cho nhà giáo sớm được hiện thực hóa.

Nữ đại biểu cũng đề nghị: "Cần chuyển trọng tâm đánh giá chất lượng đội ngũ nhà giáo từ việc hoàn thành hồ sơ, chứng chỉ sang năng lực thực hành nghề nghiệp và sự tiến bộ của người học".

Đồng thời, đại biểu cho rằng công bằng trong giáo dục phải được đo bằng cơ hội học tập và chất lượng thực tế mà học sinh nhận được. Học sinh vùng khó khăn hiện vẫn gặp nhiều rào cản về khoảng cách địa lý, hạ tầng số, điều kiện gia đình và cơ hội tiếp cận học tập.

Đại biểu kiến nghị phân bổ ngân sách giáo dục và các chương trình hỗ trợ dựa trên nhu cầu, mức độ khó khăn và kết quả đầu ra; ưu tiên nguồn lực cho các trường còn thiếu giáo viên, phòng học chức năng, thiết bị dạy học, cũng như điều kiện sinh hoạt cho học sinh nội trú, bán trú ở vùng miền núi, biên giới, hải đảo.

Đại biểu Nàng Xô Vi nhấn mạnh, văn hóa và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển bền vững. Đại biểu mong muốn các chính sách khi ban hành phải luôn đi kèm nguồn lực thực thi, bảo đảm mọi người dân - đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số - được thụ hưởng thành quả phát triển một cách triệt để và công bằng.