Đại biểu Quốc hội đề nghị ràng buộc trách nhiệm ổn định cuộc sống của người dân sau thu hồi đất

Nguồn: Media Quốc hội

Cần bổ sung nguyên tắc bồi thường tối thiểu khi thu hồi đất

Ngày 29/10, thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, cho rằng hiệu quả của việc sửa luật không chỉ nằm ở tiến độ triển khai dự án mà còn phải được đánh giá bằng khả năng ổn định cuộc sống của người dân có đất bị thu hồi.

Về cưỡng chế thu hồi đất tại khoản 4 Điều 41, nữ đại biểu đoàn TPHCM lo ngại việc chưa quy định rõ thời hạn tạm cư có thể khiến người dân phải chờ đợi kéo dài, ảnh hưởng đến sinh kế và việc học của trẻ em.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM

Dẫn những trường hợp được nêu trong tờ trình của Chính phủ về các dự án khai thác hàng chục năm nhưng người dân vẫn chưa được giải quyết hỗ trợ giao đất ở, đất dịch vụ theo chính sách trước đây, bà Võ Ngọc Thanh Trúc cho rằng trách nhiệm với người dân phải gắn với thời hạn và nguồn lực cụ thể.

Đại biểu đề nghị luật quy định điều kiện áp dụng tạm cư, thời hạn tối đa, cơ quan chịu trách nhiệm và cơ chế hỗ trợ, bồi thường thiệt hại nếu chậm bàn giao nơi ở ổn định. Việc hỗ trợ người dân khôi phục thu nhập sau di dời cũng cần có đầu mối theo dõi rõ ràng.

"Chi trả đủ tiền bồi thường chưa đồng nghĩa với việc người dân đã ổn định cuộc sống", bà Võ Ngọc Thanh Trúc nói.

Về cơ chế bồi thường, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM cho rằng, việc áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh và tỷ lệ bồi thường theo Điều 76 và điểm e khoản 2 Điều 72 khiến số tiền người dân nhận được phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Vì vậy, công khai bảng giá đất là chưa đủ nếu căn cứ xác định tỷ lệ bồi thường chưa rõ ràng.

Bà đề nghị quy định tiêu chí, giới hạn của tỷ lệ bồi thường; bảo đảm tính độc lập trong thẩm định và công khai dữ liệu, phương pháp tính cho từng trường hợp. Người dân cần được biết căn cứ áp dụng giá đất, hệ số và tỷ lệ bồi thường đối với thửa đất của mình, đồng thời có quyền yêu cầu xem xét khi phát hiện sai sót.

"Thành công của dự án phải đi cùng cuộc sống ổn định của người dân", bà Trúc nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau) đề nghị quy định chặt chẽ hơn về giá bồi thường, hỗ trợ và bảo đảm cuộc sống sau thu hồi đất. Theo ông, dự thảo chưa quy định mức bồi thường tối thiểu để bảo đảm tương quan hợp lý với giá trị thực tế của đất, khả năng tạo lập chỗ ở mới và điều kiện khôi phục sinh kế.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau) phát biểu

Ông kiến nghị bổ sung vào Điều 41 nguyên tắc bồi thường tương xứng với giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi. Mức bồi thường cần tiệm cận giá thực tế, đồng thời tính đến khả năng tạo lập nơi ở mới và khôi phục sinh kế. Luật cũng cần nghiên cứu quy định mức bảo đảm tối thiểu về bồi thường, hỗ trợ và thời hạn chi trả.

Nỗi bức xúc khi đất bị thu hồi tính theo giá đất nông nghiệp

Một vướng mắc khác được đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đề cập là cách xác định đất ở đối với những thửa đất gia đình sử dụng qua nhiều thế hệ.

Ông nêu trường hợp thửa đất rộng 700 m2, giấy chứng nhận trước đây ghi "TC", tức thổ cư; có nơi ghi đất ở, đất vườn hoặc đất trồng cây lâu năm. Khi cấp đổi giấy chứng nhận, có trường hợp chỉ được công nhận 200-300 m2 là đất ở sử dụng lâu dài, phần còn lại được xác định là đất trồng cây lâu năm có thời hạn.

Đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, phát biểu

Khi Nhà nước thu hồi đất, phần diện tích ngoài đất ở chỉ được bồi thường theo đất nông nghiệp, khiến người dân bức xúc. Vướng mắc tương tự cũng xuất hiện khi cha mẹ chia đất cho các con nhưng việc tách thửa gặp khó khăn do phần đất ở đã hết hạn mức.

"Đây là vấn đề thực tế, nếu chúng ta sửa luật lần này thì cần nghiên cứu để tháo gỡ cho người dân", ông Hạ đề nghị.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đồng tình với lo ngại người dân có thể chịu thiệt khi gia đình đông con nhưng chỉ một phần diện tích được công nhận là đất ở.

Tuy nhiên, ông lưu ý cũng có những thửa đất rộng 5.000-7.000 m2 do lịch sử để lại, giấy chứng nhận ghi sử dụng lâu dài hoặc thổ cư. Nếu bồi thường toàn bộ diện tích theo đất ở sẽ không phù hợp, do còn liên quan đến lợi ích của Nhà nước.

Ông đề xuất nghiên cứu hạn mức có tính đến số con trong gia đình, đồng thời cân nhắc quy mô diện tích và hoàn cảnh cụ thể để vừa hạn chế thiệt thòi cho người dân, vừa bảo đảm lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp.

Ngày 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi)