Đại biểu Quốc hội: Mỗi đơn thư của người dân gửi đi là một niềm tin

Thảo luận tại nghị trường về công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo sáng ngày 11/11, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk) bày tỏ lo ngại trước tình trạng nhiều đơn thư đủ điều kiện xử lý nhưng chưa được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu Nguyễn Thái Học phát biểu tại hội trường sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội

Ông Học dẫn báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy, năm 2026, số lượt công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội giảm hơn 1.500 lượt; số đơn thư cũng giảm hơn 3.300 đơn.

Đại biểu đặt vấn đề, đây là tín hiệu đáng mừng nếu công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện tốt, người dân tin tưởng nên giảm phản ánh, kiến nghị. Ngược lại, sẽ đáng lo nếu người dân thiếu niềm tin nên không còn muốn gửi đơn thư.

Theo ông Học, trong gần 27.000 đơn thư tiếp nhận năm 2026, có khoảng 12.500 đơn đủ điều kiện xử lý, nhưng chỉ 2.878 đơn được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền, tương đương 23%. Bên cạnh đó, trong 268 vụ việc tồn đọng từ giai đoạn 2021 - 2025 được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giải quyết dứt điểm, đến nay mới xử lý xong 117 vụ, còn 151 vụ chưa được giải quyết.

Công tác theo dõi, đôn đốc sau khi chuyển đơn cũng còn hạn chế. Trong khi có hơn 2.800 đơn được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền, các cơ quan Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội mới theo dõi, đôn đốc, giám sát 66 vụ việc.

Từ thực trạng này, đại biểu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo rà soát, chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý; tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng kéo dài. Đồng thời, xử lý nghiêm những người có thẩm quyền nhưng chậm giải quyết hoặc giải quyết không đúng pháp luật, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của công dân.

“Mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, là một tâm trạng, là niềm tin, là sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết,” đại biểu Nguyễn Thái Học nhấn mạnh.

Tránh để người dân phải đi lại nhiều lần

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn Khánh Hoà. Ảnh: Media Quốc hội

Cùng mối quan tâm, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) cho rằng, hiệu quả giải quyết kiến nghị của cử tri không thể chỉ đánh giá qua số văn bản đã trả lời, số đơn đã chuyển hay số lượt công dân được tiếp, mà phải căn cứ vào kết quả thực chất.

Đại biểu nhấn mạnh, việc giải trình, cung cấp thông tin không đồng nghĩa với những bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục. “Một vấn đề có thể được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý, về thẩm quyền nhưng người dân vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Một chính sách có thể được trả lời đúng quy định hiện hành nhưng nếu quy định đó còn bất cập thì kiến nghị của cử tri vẫn chưa được giải quyết thực chất,” ông Trí nêu quan điểm.

Đặc biệt, theo đại biểu, trong 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước được Chính phủ, các Bộ, ngành tiếp thu, nghiên cứu giải quyết, mới có 298 kiến nghị được xử lý xong, còn 213 kiến nghị tiếp tục được xem xét, trong đó 39 kiến nghị chưa có lộ trình giải quyết cụ thể.

Ông đề nghị phân loại rõ kiến nghị đã giải quyết dứt điểm, đang triển khai, mới được giải trình và chưa được giải quyết; không đánh đồng việc có văn bản trả lời với hoàn thành trách nhiệm.

Cũng theo đại biểu Lê Hữu Trí, công tác tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư vẫn còn những hạn chế như chuyển đơn chưa đúng thẩm quyền, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan, chậm giải quyết và trả lời công dân. Việc theo dõi, đôn đốc sau khi chuyển đơn cũng chưa thường xuyên, quyết liệt.

Ông đề nghị nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở, gắn tiếp dân với đối thoại và giải quyết dứt điểm các vấn đề thuộc thẩm quyền, tránh để người dân phải đi lại nhiều lần. Đồng thời, chấn chỉnh việc phân loại, xử lý đơn thư, khắc phục tình trạng chuyển đơn lòng vòng, không đúng thẩm quyền. Đặc biệt, cần tập trung giải quyết các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ tái định cư...

Trong khi đó, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) lưu ý những khó khăn trong giải quyết khiếu nại, tố cáo kéo dài, đặc biệt sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dẫn báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu cho biết trong 145 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội chuyển đến cơ quan hành chính giai đoạn 2020 - 2025 và tiếp tục theo dõi, mới có 54 vụ được giải quyết, trả lời; còn 91 vụ đang được xem xét. Nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, tái định cư có hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ, liên quan đến nhiều cơ quan, gây khó khăn trong quá trình giải quyết.

Sau khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện, một số hồ sơ chuyển tiếp vẫn chưa được xử lý xong. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm bàn giao hồ sơ, phân định thẩm quyền giải quyết, đồng thời tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, số hóa hồ sơ và phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã.

Theo đại biểu Dương Khắc Mai, cần phân biệt những vụ việc tồn đọng từ trước với khó khăn phát sinh do thay đổi mô hình tổ chức chính quyền, từ đó có giải pháp xử lý phù hợp, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp tiếp công dân

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu giải trình ý kiến đại biểu. Ảnh: Media Quốc hội

Giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo Bộ trưởng, trong 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, có 859 nhiệm vụ, tương đương 73,8%, được chuyển giao cho cấp xã. Nhờ đó, nhiều kiến nghị, phản ánh của người dân được tiếp nhận, xử lý ngay tại cơ sở hoặc chuyển trực tiếp lên cấp tỉnh, hạn chế tình trạng chuyển đơn lòng vòng.

Tuy nhiên, áp lực đối với chính quyền cấp xã ngày càng lớn khi được giao thêm nhiều nhiệm vụ, trong khi bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức. Đội ngũ cán bộ có trình độ, kinh nghiệm chưa đồng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư. Bên cạnh đó, việc bàn giao hồ sơ từ cấp huyện trước đây tại một số nơi chưa đầy đủ.

Về trách nhiệm giải quyết, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết pháp luật đã quy định rõ Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp tiếp công dân ít nhất hai ngày mỗi tháng và tiếp đột xuất, không được ủy quyền cho cấp phó. Đồng thời, chịu trách nhiệm giải quyết khiếu nại lần đầu và các tố cáo thuộc thẩm quyền.

Theo Bộ trưởng, vấn đề hiện nay chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện, nhất là việc bố trí đúng người, đủ người và thống nhất đầu mối tham mưu. Thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Thanh tra Chính phủ hướng dẫn các địa phương bố trí công chức theo vị trí việc làm; tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ, hoàn tất bàn giao hồ sơ tồn đọng và gắn trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo với đánh giá cán bộ, nhất là người đứng đầu.