ĐBQH: Công dân gửi đơn thư giảm đi là điều đáng mừng hay đáng lo?

Sáng 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI và Kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

Đáng mừng, nếu công tác này làm tốt nên dân tin, dân bớt khiếu nại

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thái Học (Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương) nhấn mạnh, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân; trong đó có công tác tiếp dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là lời hứa của Quốc hội đối với cử tri, nhân dân.

Đại biểu Nguyễn Thái Học. Ảnh: Như Ý.

Ông Nguyễn Thái Học nêu rõ, theo báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong năm 2026, công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội, của Đoàn đại biểu Quốc hội giảm hơn 1.500 lượt người và giảm hơn 3,3 nghìn đơn thư của công dân gửi đến.

“Công dân đến trực tiếp và công dân gửi đơn thư giảm đi, đây là điều đáng mừng hay là đáng lo? Tôi suy nghĩ có cả đáng mừng và đáng lo”, đại biểu nói.

Đại biểu phân tích, đáng mừng, nếu như công tác này làm tốt cho nên dân tin, dân bớt khiếu nại, dân bớt phản ánh, kiến nghị. Nhưng đáng lo, nếu như làm không tốt nên dân thiếu tin, không đến, không gửi đơn thư nữa.

Ông Nguyễn Thái Học phân tích một số số liệu, mong muốn Quốc hội quan tâm.

Thứ nhất, về việc tiếp nhận, phân loại và chuyển đơn, theo ông, năm 2026, tổng số đơn thư mà các cơ quan Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội tiếp nhận là gần 27.000. Qua nghiên cứu, phân loại, số đơn thư đủ điều kiện xử lý là 12.500. Thế nhưng mà số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ là 2.878 đơn.

“Số liệu này cho thấy tỷ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý là rất thấp, chỉ đạt 23%, có nghĩa là bằng 1/4 số đơn đủ điều kiện xử lý. Đây là điều đáng suy nghĩ”, đại biểu nêu.

Thứ hai, về kết quả giải quyết của các cơ quan tiếp nhận, ông Học nêu, đối với các vụ việc trong năm 2026, báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy: tỷ lệ giải quyết xong là 66,5%, đang trong quá trình giải quyết là trên 30%.

Đại biểu nhận định, đây là một chuyển biến tốt, tích cực, là sự nỗ lực của các cơ quan từ Trung ương đến các địa phương trong quá trình xem xét giải quyết. Trong đó có những cơ quan, có những ngành tỷ lệ giải quyết rất cao, ví dụ như ngành Tòa án là 73%. “Như vậy đây là điều đáng mừng. Đơn thư xem xét giải quyết đạt trung bình là 66% trong năm 2026”, ông Học nêu thêm.

Tuy nhiên, ông Học nói, đối với 268 vụ việc tồn đọng từ năm 2021 đến năm 2025 mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu phải khẩn trương giải quyết dứt điểm, đến nay giải quyết được 117 vụ (43%), chưa giải quyết xong 151 vụ (trên 50%). Đại biểu cho rằng, kết quả này cho thấy các vụ việc tồn đọng kéo dài.

“Mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giải quyết khẩn trương, giải quyết dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỷ lệ giải quyết chưa xong là trên 50%. Đây là điều đáng suy nghĩ, đây là điều đáng lo”, đại biểu bày tỏ.

Vấn đề thứ ba đại biểu quan tâm, là quá trình theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền thế nào. Theo đại biểu, báo cáo nêu có 66 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội đôn đốc, theo dõi, giám sát. Trong đó, các cơ quan Quốc hội là 59 vụ việc, các Đoàn đại biểu Quốc hội là 7 vụ việc.

“Chúng ta chuyển trên 2.800 đơn nhưng mà theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết chỉ có 66 vụ việc. Như vậy, chúng ta chỉ mới chú trọng đến việc chuyển đơn thôi, còn việc giải quyết thế nào, đúng sai ra sao thì thiếu sự quan tâm theo dõi, đôn đốc, giám sát”, đại biểu nói thêm.

Mỗi đơn thư của công dân gửi đi là sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết

Từ thực trạng nêu trên, đại biểu Nguyễn Thái Học nêu 3 kiến nghị.

Đầu tiên, ông Học kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc rà soát tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, của các cơ quan Quốc hội, của các Đoàn đại biểu Quốc hội để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Đại biểu Nguyễn Thái Học phát biểu. Ảnh: Như Ý.

“Con số trên 9.600 đơn, chiếm 77% chưa chuyển là một điều rất đáng lo. Bởi vì, mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, là một tâm trạng, là niềm tin, là sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết. Đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng chúng ta không chuyển đi thì đó là trách nhiệm nơi chúng ta chưa hoàn thành, chưa làm tốt”, ông Học bày tỏ.

Bên cạnh đó, ông Học cũng cho rằng, cần phải quan tâm đến việc theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền.

Kiến nghị thứ hai, ông Học nêu, hiện nay còn trên 50% các vụ việc tồn đọng (151 vụ việc). Đây là các vụ việc kéo dài từ năm 2021, và từ 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã yêu cầu, nhưng chưa giải quyết xong. “Vấn đề này cần phải có chỉ đạo giải quyết dứt điểm, bởi vì người dân đang mong mỏi, chờ đợi”, ông Học nêu.

Kiến nghị thứ ba, theo đại biểu Nguyễn Thái Học, các cơ quan có thẩm quyền phải xác định và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền nhưng không quan tâm giải quyết, chậm giải quyết hoặc là giải quyết không đúng pháp luật về đơn thư, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân.