Đại biểu Quốc hội: Niềm vui tăng lương chưa trọn vẹn khi chi phí thiết yếu tăng cao

Ngày 18/10, thảo luận tại phiên họp tổ về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Quốc hội Châu Quỳnh Dao (đoàn An Giang) nêu thực trạng giá cả sinh hoạt tăng đang tạo thêm áp lực cho công chức, viên chức và người lao động có thu nhập thông thường. Theo đại biểu Châu Quỳnh Dao, dù tiền lương được điều chỉnh tăng, chi phí cho các nhu cầu thiết yếu cũng tăng theo, khiến việc cải thiện thu nhập chưa mang lại hiệu quả như mong đợi.

Niềm vui tăng lương chưa trọn vẹn

Đại biểu Châu Quỳnh Dao cho biết, trong nhóm công chức, viên chức và người lao động có thu nhập thông thường, nhiều người vẫn tâm tư về tình trạng giá cả tăng, còn tiền lương phải tiếp tục chạy theo.

Dẫn chứng từ thực tế đời sống, bà cho hay mức tăng giá lương thực, thực phẩm theo số liệu khảo sát được đề cập khoảng 3,9%. Tuy nhiên, tại các gia đình thường mua thực phẩm ở chợ truyền thống, chợ tạm, chợ cóc, chi phí cho bữa ăn có thể tăng khoảng 10-15%.

“Một bữa cơm gia đình bốn người có thể tăng thêm khoảng 30.000 - 50.000 đồng. Gia đình nào tính toán kỹ, thắt lưng buộc bụng thì phần chi tăng thêm sẽ giảm bớt”, bà Dao cho hay.

Theo nữ đại biểu, khi giá xăng dầu tăng, nhiều mặt hàng có thể lấy đó làm lý do điều chỉnh chi phí. Điều này dẫn đến tình trạng giá cả tăng lên trong khi tiền lương mới chưa được chuyển vào tài khoản của người lao động.

Không chỉ chi phí ăn uống, tiền thuê nhà và các dịch vụ thiết yếu cũng tạo thêm gánh nặng. Qua khảo sát tại các khu nhà trọ ở những thành phố lớn, đặc biệt là địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, bà cho biết chi phí thuê trọ tăng khoảng 12-18%, trong khi chi phí dịch vụ y tế, giáo dục tăng khoảng 7,5%.

Đối với giáo dục, trong năm học 2026-2027, dù Nhà nước có chính sách miễn học phí, ở bậc đại học, học phí vẫn tăng theo lộ trình và người học còn phải chi trả các khoản liên quan. Bên cạnh đó, khi tiền lương tăng, một số khoản đóng góp như bảo hiểm y tế cũng tăng theo.

“Người được tăng lương rất vui khi thu nhập tăng thêm khoảng 1,5-2 triệu đồng. Nhưng nếu chi phí cho các nhu cầu thiết yếu tăng khoảng 2-3 triệu đồng thì niềm vui tăng lương chưa trọn vẹn”, bà Châu Quỳnh Dao nói.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao. (Nguồn: Quốc hội)

Cần tăng cường kiểm soát giá tại chợ truyền thống, khu nhà trọ

Phân tích nguyên nhân khiến chi phí sinh hoạt tăng, đại biểu Châu Quỳnh Dao cho rằng, trước khi ban hành các quyết sách lớn, cơ quan chức năng thường nghiên cứu, đánh giá và thăm dò dư luận kỹ lưỡng. Do đó, thông tin về việc sắp tăng lương có thể được người dân biết từ nhiều tháng trước.

Trong khoảng thời gian này, một số hộ kinh doanh, tiểu thương, thậm chí chủ nhà trọ có thể tìm lý do điều chỉnh giá nhằm tăng thêm lợi nhuận.

Đại biểu đánh giá Chính phủ và Bộ Công Thương đã quan tâm đến công tác bình ổn giá, song hiệu quả quản lý thể hiện rõ hơn tại các siêu thị, cửa hàng lớn. Trong khi đó, việc kiểm soát giá tại chợ tạm, chợ cóc và chợ truyền thống đôi khi chưa bao quát hết. Đây lại là những địa điểm người lao động có hoàn cảnh khó khăn thường xuyên mua sắm.

Một vấn đề khác được bà Dao đề cập là áp lực công việc đối với cán bộ cơ sở sau sáp nhập. Trong bối cảnh phải đảm đương nhiều nhiệm vụ, công tác kiểm tra, kiểm soát các khoản thu tại nhà trọ cần tiếp tục được địa phương quan tâm.

Qua tìm hiểu, bà cho biết có nơi người thuê trọ phải trả tiền điện khoảng 3.500-4.500 đồng/kWh, tiền nước khoảng 25.000-30.000 đồng/m³. Những khoản chi này góp phần làm tăng gánh nặng sinh hoạt đối với công nhân thuê trọ.

Gắn chính sách tiền lương với diễn biến chi phí sinh hoạt thực tế

Từ thực tế trên, đại biểu Châu Quỳnh Dao đề nghị bên cạnh việc thống kê chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tổng thể phục vụ điều hành kinh tế vĩ mô, cần nghiên cứu xây dựng và chú trọng công bố chỉ số chi phí sinh hoạt dành cho nhóm yếu thế.

Theo bà, chỉ số này cần tập trung vào bốn nhu cầu thiết yếu gồm ăn, ở, giáo dục và y tế, qua đó phản ánh sát hơn những khoản chi mà người dân có thu nhập thấp phải đối mặt.

“Đây sẽ là cơ sở để các đại biểu, Quốc hội xem xét, quyết định việc điều chỉnh tiền lương cho phù hợp. Đồng thời, chỉ số này cũng giúp tính toán mức giảm trừ gia cảnh khi xác định thuế thu nhập cá nhân sát thực tế và khả thi hơn”, bà Dao cho hay.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị khi điều chỉnh tăng giá dịch vụ công, cơ quan chức năng cần quan tâm đến tác động tâm lý của người dân, cố gắng tránh những thời điểm nhạy cảm, nhất là thời điểm tăng lương hoặc các đợt cao điểm chi tiêu.

“Theo tôi, cần có lộ trình giãn cách; sau khi tăng lương tối thiểu sáu tháng mới xem xét tăng giá dịch vụ công. Cách bố trí này sẽ giúp hạn chế hiệu ứng tâm lý và sự cộng hưởng làm tăng áp lực lạm phát, qua đó tạo thêm sự đồng thuận của cử tri”, bà Dao nêu.

Những kiến nghị của đại biểu tập trung vào việc gắn chính sách tiền lương với diễn biến chi phí sinh hoạt thực tế, đồng thời tăng cường kiểm soát giá cả và cân nhắc thời điểm điều chỉnh giá dịch vụ công. Qua đó, việc tăng lương không chỉ cải thiện thu nhập trên danh nghĩa mà còn cần góp phần nâng cao khả năng đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của người lao động.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh. (Nguồn: Quốc hội)

Đề nghị điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp hơn

Đề cập đến chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho biết, qua tiếp xúc cử tri cho thấy nhiều cán bộ, công chức rất phấn khởi khi Chính phủ ban hành quy định nâng phụ cấp công vụ với công chức cấp xã từ 25% lên 55%.

Nhiều cán bộ đang công tác ở cấp tỉnh cũng có nguyện vọng xuống xã. Với các xã biên giới, ngoài chế độ này còn có những khoản phụ cấp theo địa bàn, có nơi mức phụ cấp lên đến 100%. Nhưng theo ông, khi nhìn sang đội ngũ làm việc tại các trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã, anh em có tâm tư, cảm thấy thiệt thòi về chế độ.

Về nguyên tắc, đây là đơn vị sự nghiệp, phải thực hiện các nhiệm vụ, tạo nguồn thu để cân đối, bảo đảm chi trả. Nhưng thực tế ở địa bàn miền núi gần như không có nguồn thu. Công việc chủ yếu là thực hiện các nhiệm vụ tại cơ sở, hỗ trợ công chức thực hiện nhiệm vụ.

Có trung tâm chỉ 8-9 người, có đơn vị khoảng mười người nhưng đội ngũ này không được hưởng phụ cấp công vụ. Vì vậy ngay cả việc điều động công chức về làm việc tại trung tâm cũng rất khó khăn.

“Tôi mong Bộ trưởng Nội vụ quan tâm, chỉ đạo khảo sát, đánh giá lại thực trạng này, xem xét hướng hỗ trợ phù hợp cho anh em”, ông Khánh kiến nghị.