Đại biểu Quốc hội: Thận trọng khi triển khai giá điện sinh hoạt theo giờ

Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật.

Theo dự thảo, Chính phủ đề xuất bổ sung lộ trình thực hiện cơ chế giá điện theo giờ đối với khách hàng sử dụng điện sinh hoạt vào Điều 50 về giá điện. Việc triển khai sẽ được thực hiện khi các điều kiện kỹ thuật cho phép.

Cần đánh giá tác động trước khi áp dụng rộng rãi

Phát biểu tại hội trường, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Bùi Văn Dũng nhận định, tính giá điện sinh hoạt theo giờ có thể tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng điện, qua đó giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện.

Dù vậy, đại biểu cho rằng cần thận trọng trong xây dựng lộ trình. Khả năng thay đổi giờ sử dụng điện giữa các nhóm khách hàng là khác nhau, đặc biệt với những gia đình có người lao động làm việc theo ca hoặc có con đang đi học.

Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Bùi Văn Dũng.

Theo đại biểu Dũng, doanh nghiệp sản xuất có thể chủ động bố trí lại ca máy, nhưng các gia đình công nhân khó thay đổi giờ ăn, giờ học của con sang đêm khuya. Vì vậy, cùng một tín hiệu giá điện nhưng khả năng thích ứng của mỗi nhóm khách hàng không giống nhau.

Cùng quan điểm, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tình Lâm Đồng) cho rằng, áp dụng giá điện theo khung giờ cao điểm, thấp điểm là xu hướng cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật rõ ràng và cơ chế minh bạch chi phí, chính sách có thể tạo thêm gánh nặng cho người sử dụng điện.

Đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị thí điểm, đánh giá tác động theo từng nhóm hộ gia đình trước khi triển khai rộng rãi. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần công khai phương pháp tính giá, bảo đảm đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại.

Ông đề xuất cơ quan chức năng có thể tính thử, gửi hai phương án hóa đơn dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế để người dân so sánh, qua đó làm rõ mối quan hệ giữa giá điện theo giờ và biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt theo bậc thang. Theo đại biểu, cách làm này cũng góp phần cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin của người tiêu dùng.

Đại biểu Dương Khắc Mai cũng đề nghị công khai chi phí đầu tư hạ tầng phục vụ việc áp dụng giá điện theo giờ, đồng thời có giải pháp bảo vệ nhóm khách hàng thu nhập thấp. Ông nhấn mạnh, phát triển lưới điện thông minh cần gắn với lợi ích thực chất và tính minh bạch đối với người sử dụng điện.

Theo quy định được ban hành hồi tháng 4 nhưng chưa áp dụng, khung giờ cao điểm là từ 17h30 đến 22h30 các ngày trong tuần, trong khi giờ thấp điểm kéo dài từ 0h đến 6h hằng ngày. Hiện cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh; hộ gia đình vẫn sử dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt lũy tiến gồm 6 bậc.

Hồi tháng 6, Bộ Công Thương từng cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng giá điện sinh hoạt theo khung giờ tương tự nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh.

Điện sinh hoạt hiện chiếm tỷ trọng tiêu thụ lớn thứ hai trong cơ cấu sử dụng điện cả nước, sau nhóm khách hàng công nghiệp. Theo Bộ Công Thương, nghiên cứu mở rộng cơ chế giá điện theo giờ có thể khuyến khích người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng, hạn chế tập trung nhu cầu vào giờ cao điểm, góp phần giảm áp lực vận hành hệ thống và khai thác hiệu quả hơn nguồn điện hiện có.

Xóa bù chéo cần gắn với đánh giá tác động từng nhóm khách hàng

Bên cạnh cơ chế giá điện theo giờ, dự thảo Luật cũng đề xuất lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, đồng thời bổ sung cơ chế để Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh.

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) cho rằng, dự thảo hiện giao Chính phủ quyết định lộ trình xóa bỏ bù chéo nhưng chưa xác định rõ các nguyên tắc, tiêu chí cũng như trách nhiệm bảo đảm nguồn lực hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng lộ trình xóa bỏ bù chéo phải gắn với đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng tiếp thu, giải trình trước Quốc hội.

Giải trình các nội dung đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với mức độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Bộ trưởng nhấn mạnh, nguyên tắc xuyên suốt là giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ và vận hành theo cơ chế thị trường.

Theo Bộ trưởng, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính phối hợp với Kiểm toán Nhà nước kiểm tra, đánh giá và công khai các chi phí này trên website của Bộ Công Thương.

Về xây dựng khung giá phát điện, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, theo hướng giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện hoặc trực tiếp thực hiện hoạt động điện lực, xây dựng khung giá. Cơ chế này nhằm bảo đảm tính độc lập, khách quan và kịp thời.

Đối với chính sách hỗ trợ tiền điện, Bộ trưởng cho biết quy định hiện hành đã xác định mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho các đối tượng yếu thế, tương đương 30 kWh điện theo giá bậc 1.

Liên quan đến lộ trình xóa bỏ bù chéo, dự thảo giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động, trong đó cần xem xét kỹ từng nhóm đối tượng và từng vùng miền.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện; đẩy mạnh phân cấp, cải cách thủ tục gắn với trách nhiệm thực thi; đồng thời bảo đảm chính sách minh bạch, đồng bộ và kiểm soát được chi phí.

Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội, tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự án Luật, trình Quốc hội xem xét, quyết định.