Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang đề nghị tránh xung đột lợi ích trong tố tụng hình sự

Đại biểu Nguyễn Danh Tú phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: quochoi.vn

Chiều 27/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo nghị quyết về việc thi hành bộ luật. Đại biểu Nguyễn Danh Tú, đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, đề nghị tiếp tục hoàn thiện một số quy định để bảo đảm tính khách quan, thống nhất và khả thi khi áp dụng.

Góp ý Điều 87, đại biểu nhất trí bổ sung các trường hợp không được tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố. Tuy nhiên, ông đề nghị quy định thêm trường hợp quyền và lợi ích của những người được bảo vệ đối lập nhau, tương tự quy định đối với người bào chữa tại khoản 5 Điều 76.

Đối với khoản 5 Điều 88, đại biểu đề nghị rà soát để tránh tình trạng một người vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự, vừa là người bào chữa trong cùng vụ án. Đồng thời, cần quy định rõ việc không cho phép người bào chữa và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp đồng thời bảo vệ nhiều người trong cùng vụ việc, vụ án hình sự khi quyền và lợi ích của họ đối lập nhau.

Về nghĩa vụ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu bổ sung các nghĩa vụ tương ứng với người bào chữa. Trong đó có nghĩa vụ tôn trọng sự thật, không mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật.

Đề nghị cân nhắc thủ tục rút gọn bắt buộc ở cấp phúc thẩm

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Danh Tú lưu ý là quy định tại khoản 3 Điều 158 về việc Tòa án tạm đình chỉ vụ án trong giai đoạn xét xử khi có căn cứ tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo đại biểu, Điều 314 của dự thảo quy định trường hợp bị cáo đủ điều kiện được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự thì Tòa án hoãn phiên tòa. Nếu trong thời gian hoãn phiên tòa, bị cáo khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường thiệt hại và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khác, Tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án.

Vì vậy, không phải mọi trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đều dẫn đến quyết định tạm đình chỉ vụ án. Đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 3 Điều 158 để bảo đảm thống nhất với Điều 314.

Đối với khoản 2 Điều 463, đại biểu nhất trí tăng cường áp dụng thủ tục rút gọn trong một số trường hợp nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án, nhưng cho rằng cần cân nhắc quy định bắt buộc áp dụng thủ tục này trong xét xử phúc thẩm đối với vụ án chỉ có kháng cáo, kháng nghị theo hướng giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo hưởng án treo.

Theo đại biểu, không phải vụ án nào có nội dung kháng cáo, kháng nghị như trên cũng đơn giản. Có những vụ án đặc biệt nghiêm trọng, tình tiết phức tạp, nhiều bị cáo kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt, dù nội dung kháng cáo chỉ tập trung vào vấn đề này.

Những vụ án như vậy có thể có khối lượng hồ sơ lớn, mức án ở khung hình phạt cao và đã được xét xử sơ thẩm theo thủ tục chung. Nếu bắt buộc áp dụng thủ tục rút gọn ở cấp phúc thẩm, chỉ một Thẩm phán xét xử, thời gian chuẩn bị xét xử được rút ngắn đáng kể và việc quyết định, tuyên án phải thực hiện ngay tại phiên tòa.

Đại biểu cho rằng những yêu cầu này có thể gây khó khăn cho việc nghiên cứu hồ sơ, đánh giá các tình tiết phức tạp và xem xét kháng cáo của nhiều bị cáo. Tòa án cấp phúc thẩm cũng có thể phải hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 375 của dự thảo.

Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý các trường hợp bắt buộc áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử phúc thẩm, bảo đảm phù hợp với tính chất và mức độ phức tạp của từng vụ án.

Theo đại biểu Nguyễn Danh Tú, việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự cần bảo đảm xử lý tội phạm kịp thời, nghiêm minh, nhân văn, đồng thời hoàn thiện các quy định theo hướng công bằng, công khai, minh bạch và hiệu quả.