Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đề xuất tháo gỡ nhiều vướng mắc trong chính sách đất đai, nhà ở

Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra các Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Ảnh: Viết Chung

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự cuộc làm việc tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Sáng 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra các dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Sau đó, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về các nội dung này.

Làm rõ trách nhiệm quản lý đất rừng, cơ chế xử lý chi phí bồi thường

Góp ý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của các tổ chức được Nhà nước giao quản lý rừng, đất rừng, đất sản xuất và rừng phòng hộ.

Từ thực tế khảo sát tại Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, đại biểu cho biết, dù Nhà nước đã có quyết định thành lập khu bảo tồn và giao quản lý diện tích rừng, việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác lập đầy đủ tư cách pháp lý của đơn vị quản lý vẫn còn hạn chế. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm của nhóm chủ thể này để tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, sử dụng đất.

Về kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do nhà đầu tư tự nguyện ứng trước, đại biểu cho rằng, cần có cơ chế xử lý hợp lý. Khoản tiền này được ứng để thực hiện công việc liên quan đến trách nhiệm của Nhà nước, góp phần đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và tiến độ dự án.

Theo dự thảo, khoản tiền ứng trước có thể được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư dự án. Tuy nhiên, nếu chi phí này làm tăng giá thành sản phẩm, đặc biệt, tại các dự án nhà ở xã hội, hiệu quả của chính sách hỗ trợ nhà ở có thể bị ảnh hưởng.

Đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị nghiên cứu cơ chế cho phép khấu trừ khoản tiền ứng trước vào các nghĩa vụ tài chính khác hoặc có phương án tính toán chi phí phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đại biểu Thái Thị An Chung - Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đối với dự án BT, đại biểu đề nghị xác định giá đất đối ứng tại thời điểm ký hợp đồng BT và khi quy hoạch chi tiết dự án được phê duyệt. Giá đất cần được giữ ổn định trong quá trình thực hiện hợp đồng, trừ trường hợp điều chỉnh quy hoạch làm thay đổi mục đích sử dụng, diện tích hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất.

Đại biểu Thái Thị An Chung cũng đề xuất người sử dụng đất phải gửi văn bản đề nghị gia hạn quyền sử dụng đất trước ít nhất 12 tháng so với thời điểm hết hạn, tránh tình trạng thời hạn sử dụng đất đã kết thúc nhưng thủ tục gia hạn chưa hoàn tất.

Làm rõ khái niệm “đang sử dụng đất”

Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh cho rằng, khái niệm “đang sử dụng đất” xuất hiện nhiều lần trong dự thảo nhưng chưa được giải thích cụ thể, có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, nhất là trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu đặt vấn đề, trường hợp đất ở đã được giao và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chưa xây dựng nhà ở có được xem là “đang sử dụng đất” hay không. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần làm rõ khái niệm này để bảo đảm thống nhất khi áp dụng.

Một nội dung khác là công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc sử dụng trước ngày 18/12/1980. Theo đại biểu Trần Nhật Minh, thực tế tại Nghệ An cho thấy, hồ sơ đất đai ở nhiều địa phương không còn đầy đủ do quá trình kê khai, đăng ký qua các thời kỳ không đồng nhất. Nhiều hộ dân sử dụng đất ổn định từ trước thời điểm này nhưng không có đủ giấy tờ theo quy định.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế xác định lại diện tích đất ở đối với những trường hợp đã sử dụng đất trước ngày 18/12/1980, được cấp giấy chứng nhận lần đầu nhưng không có các loại giấy tờ theo quy định, trên nguyên tắc và định mức tương tự trường hợp cấp giấy chứng nhận lần đầu.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đối với đất có nguồn gốc được giao không đúng thẩm quyền, đại biểu cho rằng, các cụm từ “sử dụng đất”, “việc sử dụng đất” còn chung chung, dễ dẫn đến cách hiểu thiếu thống nhất.

Đại biểu đề nghị thay bằng những khái niệm cụ thể như “được giao đất không đúng thẩm quyền” và “thửa đất”, qua đó, hạn chế vướng mắc đối với người dân đã được giao đất, hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng chưa có điều kiện xây dựng công trình.

Luật Nhà ở cần đồng bộ với các luật liên quan

Góp ý Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Vũ Thị Lan Anh đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật chuyên ngành về thuế, ngân sách, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu cho rằng, cần xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, cơ quan chuyên môn và UBND cấp xã. Việc phân cấp phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, nhất là trong việc quản lý dữ liệu, tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá chính sách.

Đối với nhà ở công vụ, đại biểu đề nghị làm rõ đối tượng, điều kiện và phạm vi được hưởng chính sách; trong đó, cần cụ thể hóa các trường hợp phải chuyển nơi làm việc đến trung tâm chính trị - hành chính mới, tiêu chí về khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc và các điều kiện liên quan đến nhà ở, thu nhập.

Đại biểu cũng đề nghị cụ thể hóa chính sách ưu tiên nhà ở đối với cán bộ có đóng góp quan trọng cho địa phương, cơ quan, đơn vị theo chủ trương của Trung ương.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Về việc sử dụng căn hộ chung cư để kinh doanh dịch vụ lưu trú, đại biểu Vũ Thị Lan Anh cho rằng, nếu cho phép loại hình này thì cần quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, bên cho thuê và khách thuê, nhất là về đăng ký tạm trú, thông báo lưu trú, chấp hành nội quy và quy định quản lý vận hành chung cư.

Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Vì vậy, cần có quy định cụ thể, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng dân cư.

Bảo đảm quốc phòng, an ninh trong lĩnh vực bất động sản

Đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị phân định rõ trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng với các dự án đầu tư mang tính kinh doanh, thương mại. Các tiêu chí, căn cứ và quy trình thu hồi đất cần được quy định minh bạch.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu không chỉ bồi thường giá trị quyền sử dụng đất mà còn phải giúp người dân ổn định chỗ ở, phục hồi sinh kế. Khi quá trình thu hồi đất kéo dài và giá đất biến động, cần nghiên cứu cơ chế điều chỉnh phương án bồi thường phù hợp.

Đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu Trần Đức Thuận cũng đề nghị làm rõ các hạn chế về chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế đối với đất được hỗ trợ cho đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời, có cơ chế bảo đảm đất sản xuất cho các hộ bị mất đất do thiên tai, sạt lở.

Về việc tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu nhà ở, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị tăng cường các quy định bảo đảm quốc phòng, an ninh, nhất là tại khu vực có vị trí chiến lược, ven biển và biên giới. Đồng thời, phải có cơ chế kiểm soát trong quá trình triển khai và sử dụng nhà ở, không chỉ ở giai đoạn phê duyệt.

Đối với nhà ở cho lực lượng vũ trang, đại biểu Trần Đức Thuận cho rằng, dự thảo cần quy định đầy đủ hơn về các hình thức đầu tư, bao gồm doanh nghiệp tham gia, Nhà nước đầu tư hoặc hỗ trợ đầu tư và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác. Tiêu chí thu nhập để xét hưởng chính sách nhà ở xã hội cũng cần tính đến đặc thù công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Góp ý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc hoạt động kinh doanh, thuê, mua bất động sản của tổ chức, cá nhân nước ngoài phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh; đồng thời, xác định rõ các khu vực hạn chế và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

Cần làm rõ cơ chế thu hồi đất khi đạt 75% đồng thuận

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề nghị rà soát quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt là thẩm quyền phê duyệt kế hoạch sử dụng đất cấp xã và mối quan hệ với quy hoạch chung cấp xã. Cần làm rõ sự thống nhất với Luật Tổ chức chính quyền địa phương và quy định chuyển tiếp, tránh ảnh hưởng đến tiến độ giao đất, cấp phép và thực hiện dự án.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Đối với cơ chế thu hồi đất trước khi hoàn tất phương án bồi thường trong trường hợp đạt tỷ lệ đồng thuận nhất định, đại biểu đề nghị xem xét kỹ tiêu chí 75% người sử dụng đất đồng ý. Theo đó, không nên chỉ căn cứ vào số người mà cần tính cả tỷ lệ diện tích đất, chẳng hạn yêu cầu đạt 75% số người sử dụng đất và 75% diện tích đất.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho rằng, cần quy định cụ thể cách xác định giá bồi thường bình quân và thời hạn thực hiện để tránh khả năng lợi dụng các hợp đồng thỏa thuận làm sai lệch mặt bằng giá. Cơ chế xử lý phần diện tích còn lại sau khi đạt tỷ lệ đồng thuận cũng cần được quy định rõ.

Về tài chính và định giá đất, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề nghị thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu về chi phí đầu vào hợp lý, phương pháp định giá khoa học và phòng ngừa thao túng giá. Đặc biệt, dự thảo cần quy định rõ nguyên tắc định lượng để xây dựng hệ số K, bởi nội dung này tác động trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính và quyền lợi của người sử dụng đất.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu cũng phản ánh những vướng mắc trong phân định thẩm quyền giữa Văn phòng đăng ký đất đai và UBND cấp xã, nhất là khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Trong khi dữ liệu đất đai do Văn phòng đăng ký đất đai quản lý, UBND cấp xã lại được giao thực hiện một số nhiệm vụ liên quan.

Vì vậy, cần làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan và bảo đảm liên thông dữ liệu, hạn chế tình trạng người dân phải chờ đợi hoặc đi lại nhiều lần để hoàn thành thủ tục.