Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tình trạng đầu cơ, thổi giá đất khiến thị trường đất đai bị méo mó

Sửa luật phải giải quyết căn bản các điểm nghẽn về quy hoạch, giá đất

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Luật Đất đai năm 2024 đã thể chế hóa nhiều nội dung quan trọng của Nghị quyết 18, song sau hơn một năm thực hiện, đặc biệt khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Luuật đã bộ lộ nhiều điểm nghẽn, bất cập.

Do đó, lần sửa đổi Luật này phải hướng tới xây dựng Luật Đất đai quy định những nguyên tắc cốt lõi, đồng thời có cơ chế linh hoạt để thích ứng với thực tiễn. Trước hết phải điều chỉnh hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, quy hoạch phải động, theo thị trường và thực tế, có cơ chế điều chỉnh linh hoạt khi thay đổi hành chính hoặc chiến lược phát triển, tránh ách tắc khi tiếp cận đất đai.

Về cơ chế định giá đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện các quy định theo hướng cân bằng giữa yếu tố thị trường với yêu cầu ổn định, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

“Cần giữ nguyên tắc giá đất phù hợp với thị trường nhưng không tuyệt đối hóa nguyên tắc thị trường thuần túy, bởi điều này có thể dẫn đến bảng giá đất tăng đột biến, làm tăng chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất và khiến nhiều dự án đình trệ” - Chủ tịch Quốc hội phân tích.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi)

Trên cơ sở đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu quy định rõ hệ số điều chỉnh giá đất, vùng giá trị, thửa đất chuẩn; hoàn thiện phương pháp định giá và cơ chế điều chỉnh bảng giá đất khi thị trường có biến động lớn. Đặc biệt, phải tăng cường kiểm tra độc lập, công khai phương pháp định giá và dữ liệu đầu vào, xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia thống nhất, liên thông.

“Cần đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, bảo đảm tất cả các thửa đất đã được cấp “sổ đỏ” đều được cập nhật, quản lý thống nhất. Không thể để tình trạng đất đã được cấp Giấy chứng nhận nhưng không quản lý được thông tin, dẫn đến bất cập trong chuyển nhượng, thế chấp”- Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.

Về trình tự, thủ tục thu hồi đất, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, có thể nghiên cứu rút ngắn thời gian thông báo, vận động, nhưng phải bảo đảm hoàn thành phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trước khi giao đất.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị “lượng hóa tiêu chí bảo đảm đời sống ngang bằng hoặc tốt hơn” đối với người bị thu hồi đất.

Bên cạnh đó, cần tăng cường giám sát xã hội, công khai, minh bạch quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tập trung xử lý những tồn đọng lịch sử liên quan đến nguồn gốc đất đai, quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân, góp phần giảm các điểm nóng xã hội và nâng cao tính ổn định lâu dài của Luật Đất đai.

Việc kiểm soát đầu cơ đất đai phải được thực hiện mạnh mẽ

Liên quan đến giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng linh hoạt, giảm thủ tục hành chính cho người sử dụng đất.

Trong đó, nghiên cứu cho phép nhà đầu tư linh hoạt lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất một lần hoặc hằng năm, kể cả đối với một số dự án đã triển khai; rà soát, thu hẹp những trường hợp bắt buộc đấu giá, đấu thầu khi không phù hợp với thực tiễn.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý tình trạng đầu cơ, thổi giá đất, thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng, khiến thị trường đất đai bị méo mó trong thời gian qua. Có những trường hợp tổ chức, cá nhân không có năng lực tài chính thực chất nhưng thành lập doanh nghiệp, thực hiện các giao dịch bất động sản nhằm hưởng chênh lệch giá. Vì vậy, cần tăng cường công cụ quản lý, điều tiết thị trường và trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ

“Việc kiểm soát đầu cơ đất đai phải được thực hiện mạnh mẽ, trong đó chính quyền địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi Trung ương không thể làm thay những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cùng với đó, phải đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống thông tin đất đai quốc gia liên thông, công khai; lấy hồ sơ địa chính số làm nền tảng cho các hoạt động giao dịch, thu hồi đất, định giá và quản lý đất đai. Đồng thời, tăng cường quyền giám sát của cộng đồng, các tổ chức đoàn thể; hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh, Luật Đất đai phải có tính ổn định lâu dài, tránh tình trạng vừa ban hành đã phải tiếp tục sửa. Lần sửa đổi Luật Đất đai này phải bám sát tinh thần Nghị quyết 21, bảo đảm đồng bộ, minh bạch và khả thi.

Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) là đạo luật tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân, hoạt động của doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế - xã hội nên việc sửa đổi phải được tiến hành đồng bộ với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật có liên quan.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tiếp tục nghiên cứu, đóng góp ý kiến; các cơ quan soạn thảo, thẩm tra tiếp thu đầy đủ, hoàn thiện dự thảo Luật với chất lượng cao nhất, bảo đảm tính ổn định, khả thi khi được áp dụng trong thực tiễn…