Đại biểu Quốc hội: Trợ lực cho Tổ công nghệ số cộng đồng để 'xóa mù' công nghệ

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi họp tổ ngày 10/4. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Dù tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh lên tới gần 90%, nhiều người dân vẫn đang chật vật giữa nhiều ứng dụng và tình trạng số hóa nửa vời. Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh nhấn mạnh yêu cầu bức thiết phải tháo gỡ rào cản, thực sự lấy người dân làm trung tâm trong công cuộc chuyển đổi số.

Nghịch lý "khai online, nộp bản giấy"

Phát biểu tại phiên họp tổ của Quốc hội sáng ngày 10/4, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, qua các buổi tiếp xúc, cử tri thành phố rất vui mừng trước những kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 của Chính phủ. Bước vào nhiệm kỳ mới, người dân gửi gắm nhiều kỳ vọng vào Quốc hội và Chính phủ trong việc tạo ra những đột phá về đổi mới thể chế, quyết liệt giải quyết các vấn đề dân sinh, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đặc biệt là thúc đẩy chuyển đổi số lấy người dân làm trung tâm.

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về tập trung đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh nhìn nhận đây là xu hướng tất yếu. Chuyển đổi số chính là động lực và giải pháp then chốt để phát triển đất nước, nâng cao hiệu quả quản lý của chính quyền và cải thiện chất lượng sống của người dân. Thời gian qua, công cuộc này đã mang lại nhiều kết quả tích cực, việc tiếp cận Internet và sử dụng dịch vụ số của người dân được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, đại biểu thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý đáng lo ngại trong thực tiễn. Dù tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh rất cao, việc tự thực hiện các dịch vụ công trực tuyến lại không nhiều. Hầu hết người dân vẫn phải nhờ đến sự hỗ trợ trực tiếp của cán bộ, công chức khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ hàng loạt rào cản: quy trình còn phức tạp, rườm rà với tình trạng "số hóa nửa vời." Người dân khai báo trực tuyến nhưng vẫn phải nộp bản giấy, đăng ký online nhưng cuối cùng vẫn phải đến cơ quan xác nhận trực tiếp.

Đáng nói hơn, người dân phải sử dụng nhiều ứng dụng như VNeID, Cổng dịch vụ công quốc gia, dịch vụ công cấp tỉnh, ứng dụng Bảo hiểm xã hội số... Mỗi ứng dụng lại yêu cầu một tài khoản riêng, giao diện và cách sử dụng hoàn toàn khác nhau. Thêm vào đó, hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, hệ thống dữ liệu còn phân tán và thiếu sự liên thông đồng bộ càng làm trầm trọng thêm khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế.

Gỡ rào cản, đầu tư cho "bình dân học vụ số"

Để giải quyết triệt để những tồn tại trên, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đã đề xuất loạt giải pháp căn cơ. Trước hết, mục tiêu "lấy người dùng làm trung tâm" cần phải được thể chế hóa và áp dụng thống nhất tại các bộ, ngành, địa phương khi phát triển nền tảng số.

Lực lượng đoàn thanh niên cơ sở tích cực hỗ trợ người dân thực hiện "Bình dân học vụ số". (Ảnh: Nguyễn Cúc/TTXVN)

Các cơ quan chức năng cần phân tích thực chất trải nghiệm người dùng qua từng bước, từ đó đơn giản hóa quy trình và giao diện để mọi tầng lớp nhân dân, kể cả nhóm người yếu thế, đều có thể dễ dàng tiếp cận. Cùng với đó, cần sớm hoàn thiện, ban hành bộ tiêu chuẩn về dữ liệu quốc gia, đảm bảo khả năng kết nối, liên thông để thực hiện triệt để nguyên tắc "chỉ cung cấp thông tin một lần" trong cung ứng dịch vụ công số.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo nguồn lực cho công tác "bình dân học vụ số." Cụ thể, cần thể chế hóa và duy trì nguồn lực tài chính cho các Tổ công nghệ số cộng đồng, quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quy trình đào tạo và chế độ phụ cấp phù hợp.

Theo tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị, ngân sách nhà nước cần bố trí ít nhất 3% tổng chi hàng năm cho phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đại biểu kiến nghị trích một phần từ nguồn ngân sách này để hỗ trợ hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng.

Ngoài ra, cần nghiên cứu chủ trương sử dụng cán bộ bán chuyên trách tham gia hướng dẫn kỹ năng số cho người dân; đồng thời quy định rõ trách nhiệm phúc đáp, giải trình của chính quyền trên các cổng thông tin điện tử nhằm tăng cường tương tác, củng cố niềm tin và thúc đẩy người dân chủ động sử dụng dịch vụ số.

Khép lại phần phát biểu, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh khẳng định: Chuyển đổi số chỉ thực sự đạt kết quả khi xây dựng được niềm tin của người dân. Niềm tin đó phải được vun đắp từ những điều giản dị nhất như ngôn ngữ dễ hiểu, thiết kế nhất quán, thủ tục đơn giản, quy trình minh bạch, bảo mật và an toàn.

Theo đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, với lợi thế gần 90% thuê bao di động đang sử dụng điện thoại thông minh và hạ tầng 4G phủ sóng gần như toàn quốc, Việt Nam hoàn toàn có đủ nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu này. Khi những rào cản được tháo gỡ, mỗi người dân sẽ trở thành một "công dân số" thực thụ, góp phần vận hành hiệu quả chính quyền số và xã hội số, đúng với chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước: Lấy nhân dân làm chủ thể, làm trung tâm trong mọi quyết sách và hành động./.