Đại chiến AI mùa Tết tại Trung Quốc để lật đổ DeepSeek

Dòng chữ trên cùng là: "Quần long tranh bá: AI Trung Quốc đại quyết chiến"

Lúc này, các tập đoàn công nghệ hàng đầu đang tranh thủ từng giờ để tung ra các mô hình ngôn ngữ mới nhất. Mục tiêu của họ rất rõ ràng: không để lặp lại sai lầm của năm ngoái khi bị DeepSeek – một startup từng ít tên tuổi – đánh úp bất ngờ bằng các mô hình R1 và V3 mang tính đột phá.

Giờ đây, khi tin đồn về sự ra mắt của DeepSeek V4 đang lan rộng, cả thị trường công nghệ Trung Quốc đang chuyển sang trạng thái báo động đỏ để giành giật sự chú ý của người dùng trong dịp lễ lớn nhất năm.

Cuộc phản công của những gã khổng lồ và áp lực từ "người dẫn đầu"

Tâm điểm của mọi sự chú ý vẫn đổ dồn về DeepSeek, "kẻ nổi loạn" đến từ Hàng Châu đã làm đảo lộn trật tự ngành AI toàn cầu. Dù chưa chính thức xác nhận ngày ra mắt, nhưng giới đầu tư và các chuyên gia trong ngành đang nín thở chờ đợi sự xuất hiện của mô hình V4 thế hệ tiếp theo, được kỳ vọng sẽ thay thế phiên bản V3 từng giúp ứng dụng trợ lý AI của hãng vượt mặt ChatGPT trên bảng xếp hạng App Store tại Mỹ.

Không chỉ dừng lại ở đó, cộng đồng công nghệ cũng đang ngóng chờ R2, phiên bản kế nhiệm của mô hình R1 lừng danh. Để hâm nóng bầu không khí trước thềm năm mới, DeepSeek tuần này đã âm thầm nâng cấp "cửa sổ ngữ cảnh" (context window) cho chatbot của mình từ 128.000 lên tới 1 triệu token.

Động thái này đồng nghĩa với việc AI của họ giờ đây có thể "đọc" và xử lý lượng thông tin tương đương cả một cuốn sách dày chỉ trong một lần nhận lệnh, một năng lực xử lý dữ liệu khổng lồ khiến các đối thủ không thể ngồi yên.

Trước sức ép nghẹt thở đó, ByteDance – cha đẻ của TikTok – đã có những bước đi đáp trả đầy sức nặng. Bên cạnh việc rục rịch nâng cấp Doubao - chatbot AI đang có lượng người dùng tích cực lớn nhất Trung Quốc - ByteDance vừa tạo ra một cơn sốt thực sự với Seedance 2.0.

Mô hình tạo video này vừa ra mắt hôm 12.2 đã ngay lập tức lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội Trung Quốc và nhận được lời tán dương từ cả những nhân vật sừng sỏ như Elon Musk trên nền tảng X.

Khả năng tạo ra các video chất lượng điện ảnh chỉ từ một vài câu lệnh đơn giản của Seedance 2.0 đang được so sánh với sự thăng tiến thần tốc của chính DeepSeek trên trường quốc tế, mở ra một mặt trận cạnh tranh mới về nội dung thị giác.

Ở một chiến tuyến khác, Alibaba – gã khổng lồ thương mại điện tử từng là người đầu tiên phản ứng với sự trỗi dậy của DeepSeek năm ngoái bằng Qwen 2.5-Max – đang gấp rút hoàn thiện để trình làng Qwen 3.5. Không chỉ cạnh tranh về mặt kỹ thuật, Alibaba còn đang tận dụng thế mạnh tài chính để phổ cập AI vào thói quen mua sắm của người dùng.

Tuần trước, tập đoàn này đã chi tới 3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 400 triệu USD) cho các chiến dịch khuyến mãi nhằm thúc đẩy khái niệm "tác tử thương mại" (agentic commerce) - nơi AI sẽ thay mặt người tiêu dùng xử lý các tác vụ mua sắm trực tuyến.

Chiến lược "dùng tiền mua thói quen" này đã phát huy tác dụng tức thì khi mang về hơn 120 triệu đơn đặt hàng chỉ trong vòng 6 ngày, chứng minh rằng cuộc chiến AI không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm mà đã lan rộng ra thị trường tiêu dùng thực tế.

Sự trỗi dậy của "những con hổ" và xu hướng AI chuyên biệt hóa

Bên cạnh cuộc đấu của những gã khổng lồ, thị trường AI Trung Quốc còn chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của nhóm được mệnh danh là "những con hổ AI" – các startup kỳ lân đang cạnh tranh trực tiếp với Thung lũng Silicon. Zhipu AI và MiniMax - hai cái tên nổi bật nhất trong nhóm này - vừa có những động thái khẳng định vị thế ngay sau khi niêm yết thành công trên thị trường chứng khoán Hồng Kông.

Zhipu vừa tung ra mô hình mã nguồn mở GLM-5 với khả năng lập trình nâng cao và thực hiện các tác vụ tác nhân dài hạn, đồng thời nộp hồ sơ cho đợt niêm yết thứ cấp tại Thượng Hải. Cổ phiếu của cả hai công ty đều đang tăng phi mã khi giới đầu tư đặt cược vào tiềm năng bùng nổ của họ trong kỷ nguyên AI mới.

MiniMax, với số vốn huy động được từ IPO cao hơn cả Zhipu, cũng không kém cạnh khi ra mắt mô hình M2.5 và tiếp tục gặt hái thành công với các ứng dụng tương tác nhân vật ảo như Talkie hay công cụ tạo video Hailuo AI.

Cuộc đua năm nay cũng cho thấy một xu hướng rõ rệt: sự chuyên biệt hóa thay vì chỉ tập trung vào các mô hình ngôn ngữ chung chung. Tencent, thay vì chạy đua về kích thước mô hình, đã chọn hướng đi thực dụng khi tung ra phiên bản nén HY-1.8B-2Bit, được tối ưu hóa để chạy mượt mà ngay trên các thiết bị di động với dung lượng lưu trữ thấp.

Trong khi đó, iFlytek lại đánh vào lòng tự hào dân tộc và tính tự chủ công nghệ khi ra mắt Spark X2, một mô hình được huấn luyện hoàn toàn trên các chip do Trung Quốc sản xuất, hướng tới các ứng dụng thực tế trong giáo dục, y tế và công nghiệp ô tô.

Sự đa dạng của thị trường còn được thể hiện qua các sản phẩm ngách nhưng đầy tiềm năng. NetEase Youdao giới thiệu LobsterAI, một trợ lý ảo cấp độ máy tính để bàn có khả năng tự động hóa quy trình làm việc và phân tích dữ liệu ngay trên máy tính của người dùng, kết nối linh hoạt với các ứng dụng doanh nghiệp phổ biến.

Thậm chí, lĩnh vực robot cũng không nằm ngoài cuộc chơi khi startup Dexmal trình làng DM0, một mô hình trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) được thiết kế riêng cho các kịch bản robot, tích hợp dữ liệu đa phương thức từ điều hướng đến thao tác vật lý.

Tất cả những chuyển động này tạo nên một bức tranh "trăm hoa đua nở" của ngành công nghiệp AI Trung Quốc ngay trước thềm năm mới, nơi mỗi công ty đều đang cố gắng tìm cho mình một chỗ đứng vững chắc trước khi "cơn sóng thần" tiếp theo từ DeepSeek có thể ập đến bất cứ lúc nào.

Bùi Tú