Đại dương Trái Đất nóng kỷ lục, thế giới đối mặt hiểm họa mới

Nhiệt độ bề mặt đại dương vào ngày 21/6 đã phá vỡ các kỷ lục được thiết lập vào năm 2023 và 2024. Ảnh: Shutterstock.

Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của châu Âu cho biết nhiệt độ bề mặt đại dương ngoài các vùng cực vào ngày 21/6 đã vượt qua mọi mức cao từng được ghi nhận trong cùng kỳ các năm 2023 và 2024. Đây là cột mốc mới khiến giới khoa học đặc biệt quan ngại, theo Guardian.

Copernicus cảnh báo mức nhiệt kỷ lục này nhiều khả năng sẽ kéo theo những tác động sâu rộng đến các hình thái thời tiết, hệ thống khí hậu toàn cầu và hệ sinh thái biển. Nguy cơ càng lớn khi hiện tượng El Nino được dự báo sắp hình thành và có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.

Copernicus là một phần của chương trình không gian của Liên minh châu Âu (EU), chuyên theo dõi và cung cấp dữ liệu về khí hậu, môi trường và Trái Đất.

Trái Đất đang bị đẩy vượt quá mọi giới hạn

Theo dữ liệu mới công bố từ Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), ngày 21/6, nhiệt độ bề mặt đại dương trung bình toàn cầu ngoài các vùng cực đạt 20,86 độ C, vượt mức kỷ lục từng được thiết lập trong cùng kỳ năm 2024. Kết quả này được tổng hợp từ dữ liệu vệ tinh, tàu nghiên cứu và hệ thống phao quan trắc trên khắp thế giới.

Một bộ dữ liệu độc lập của Copernicus Marine Service, do tổ chức phi lợi nhuận Mercator Ocean International vận hành, cũng ghi nhận nhiệt độ bề mặt biển toàn cầu trong ngày 21/6 đạt khoảng 21 độ C, cao hơn khoảng 0,1 độ C so với mức kỷ lục trước đó.

Khi kỷ lục nhiệt độ đại dương của tháng 6 được thiết lập vào năm 2023, các nhà khoa học đã mô tả diễn biến này là "đáng lo ngại", "đáng sợ" và "vượt xa mọi dự đoán". Thực tế sau đó cho thấy những cảnh báo này hoàn toàn có cơ sở, khi El Nino xuất hiện, kéo theo chuỗi nắng nóng, lũ lụt và bão dữ dội trên phạm vi toàn cầu.

Đến nay, kỷ lục năm 2023 đã tiếp tục bị xô đổ, trong bối cảnh nhiều khu vực trên thế giới lại chứng kiến nhiệt độ tăng vọt. Tháng trước, Anh cùng nhiều quốc gia châu Âu trải qua những đợt nắng nóng phá kỷ lục, trong khi Nam Cực ghi nhận mùa đông ấm bất thường chưa từng có.

Dù nhiệt độ trên đất liền thường thu hút nhiều sự chú ý, các nhà khoa học cho rằng nhiệt độ đại dương mới phản ánh đầy đủ hơn mức độ mất cân bằng của hệ thống khí hậu Trái Đất.

Nhiệt độ bề mặt biển chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như bức xạ Mặt Trời, các dòng hải lưu và lượng nhiệt tích tụ trong tầng nước sâu của đại dương. Theo các nhà khoa học, lượng nhiệt tích tụ này đã đạt mức kỷ lục 23 zettajoule trong năm ngoái, cao hơn gấp đôi mức trung bình của hai thập kỷ trước.

Hệ quả là tốc độ nóng lên của đại dương ngày càng tăng nhanh. Nếu vào năm 2020, lượng nhiệt bổ sung vào đại dương mỗi giây tương đương năng lượng từ khoảng 5 quả bom nguyên tử Hiroshima phát nổ, thì đến năm ngoái, con số này đã tăng lên gần 11 quả bom mỗi giây. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres từng cảnh báo rằng "Trái Đất đang bị đẩy vượt quá mọi giới hạn".

Trái Đất bước vào "vùng chưa từng được ghi nhận"

Giới khoa học cho biết đợt nóng bất thường này trước hết bắt nguồn từ sự hình thành của hiện tượng El Nino - pha khí hậu tự nhiên khiến vùng nước ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương ấm lên bất thường. Dù El Nino mới chỉ bắt đầu, nhiều dự báo cho thấy hiện tượng này có thể mạnh lên và trở thành một trong những đợt dữ dội nhất trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, El Nino không phải là nguyên nhân duy nhất. Bên dưới những biến động tự nhiên là tác động ngày càng rõ nét của cuộc khủng hoảng khí hậu do con người gây ra.

Trong nhiều thập kỷ qua, đại dương đã đóng vai trò như "bể chứa nhiệt" lớn nhất của Trái Đất, hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt, theo CNN.

Ông Michael Meredith, nhà khoa học về đại dương thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh, cho rằng việc nhiệt độ bề mặt biển tiếp tục tăng không phải điều bất ngờ. Tuy nhiên, điều khiến giới nghiên cứu lo ngại là tốc độ nóng lên đang diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự báo trước đây.

Dẫu vậy, các nhà khoa học cho rằng còn quá sớm để khẳng định đợt nóng lên hiện nay của bề mặt biển chỉ mang tính nhất thời hay sẽ tiếp tục nghiêm trọng hơn, bởi nhiệt độ đại dương thường đạt đỉnh vào tháng 7 và tháng 8 hằng năm.

Song, ông Carlo Buontempo, Giám đốc Copernicus thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Hạn vừa châu Âu, nhận định đây có thể là dấu hiệu mở đầu cho một giai đoạn khí hậu mới với nhiều diễn biến chưa từng được ghi nhận.

Theo ông, khi nhiệt độ đại dương đã ở mức cao như hiện nay và El Nino đang đến gần, thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến hàng loạt kỷ lục nhiệt độ bị phá vỡ trong những tháng tới.

Sự nóng lên của đại dương không chỉ là vấn đề của biển. Đây là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến các hình thái thời tiết trên toàn cầu. Nước biển ấm hơn khiến không khí giữ nhiều nhiệt hơn, làm gia tăng cường độ và tần suất các đợt nắng nóng; tiếp thêm năng lượng cho bão, khiến chúng mạnh và nguy hiểm hơn; đồng thời thúc đẩy quá trình bốc hơi, làm tăng nguy cơ xuất hiện mưa cực đoan và lũ lụt trên diện rộng.

Bên cạnh đó, nhiệt độ đại dương tăng cao còn đẩy nhanh hiện tượng tẩy trắng san hô trên quy mô lớn, đe dọa sự sống của nhiều loài sinh vật biển và góp phần làm mực nước biển dâng nhanh hơn, kéo theo những rủi ro ngày càng lớn đối với các khu vực ven biển trên khắp thế giới.