Đại học còn hàng nghìn chỗ trống, thí sinh đang ở đâu?

Từ công đến tư đều phải tuyển bổ sung, nhiều trường nhận hồ sơ từ 15 điểm

Sau khi công bố điểm chuẩn đợt 1, hàng loạt trường đại học tiếp tục mở xét tuyển bổ sung với quy mô lớn. Từ trường công lập đến tư thục, nhiều cơ sở đào tạo còn hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chỉ tiêu và nhận hồ sơ với mức điểm từ 15.

Ở nhóm trường công lập, Trường ĐH Luật TPHCM tuyển bổ sung 350 chỉ tiêu tại phân hiệu Quảng Trị, thời gian nhận hồ sơ đến ngày 31/8. Trường ĐH Tôn Đức Thắng tuyển bổ sung hàng chục ngành với cả nghìn chỉ tiêu. Trường ĐH Quốc tế - ĐH Quốc gia TPHCM tuyển bổ sung 305 chỉ tiêu. ĐH Kinh tế TPHCM tuyển bổ sung tại phân hiệu Vĩnh Long. Trường ĐH Sư phạm TPHCM tuyển bổ sung tại phân hiệu Long An và Gia Lai. Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TPHCM tuyển bổ sung ngành Luật, trong khi Trường ĐH Công thương TPHCM tuyển bổ sung hàng chục chỉ tiêu.

Ở phía Bắc, Trường Quốc tế - ĐH Quốc gia Hà Nội tuyển bổ sung khoảng 420 chỉ tiêu cho 8 chương trình, mức nhận hồ sơ 19-20 điểm. Trường ĐH Y Dược Thái Bình tuyển bổ sung 111 chỉ tiêu, mức điểm từ 18-20 điểm tùy ngành.

Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ảnh: Thạch Thảo

Đáng chú ý, ở nhóm trường tư thục, nhiều trường tuyển bổ sung hàng nghìn chỉ tiêu với mức điểm nhận hồ sơ chỉ từ 15. Trường ĐH Văn Lang đang có quy mô tuyển bổ sung lớn nhất với 2.000 chỉ tiêu cho tất cả ngành đào tạo, nhận hồ sơ đến ngày 30/8. Với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, các ngành đào tạo tiêu chuẩn nhận hồ sơ từ 15 điểm. Riêng ngành Luật, Luật Kinh tế từ 20 điểm; Y khoa và Răng-Hàm-Mặt từ 22 điểm; Dược học từ 20 điểm; Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học từ 18 điểm.

Trường ĐH Công nghệ TPHCM tuyển bổ sung 1.000 chỉ tiêu cho tất cả ngành. Mức nhận hồ sơ bằng điểm thi tốt nghiệp THPT dao động 15-22 điểm, học bạ 18-23 điểm, V-SAT 225-285 điểm và đánh giá năng lực ĐHQG TPHCM 600-750 điểm. Đáng chú ý, trường dành 10 chỉ tiêu bổ sung cho ngành Y khoa, ngành lần đầu tuyển sinh trong năm nay.

Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TPHCM tuyển bổ sung 800 chỉ tiêu cho 38 ngành và chương trình đào tạo. Điểm nhận hồ sơ theo kết quả thi tốt nghiệp THPT từ 15 điểm, riêng nhóm ngành Luật từ 20 điểm. Trường nhận hồ sơ đến ngày 25/8.

Trường ĐH Công nghệ Miền Đông cũng còn 860 chỉ tiêu, tập trung ở các nhóm công nghệ - kỹ thuật, kinh tế, ngoại ngữ và khoa học sức khỏe. Trường nhận hồ sơ từ 15 điểm, riêng Dược và Luật Kinh tế từ 20 điểm.

Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn tuyển bổ sung 500 chỉ tiêu. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành mở đợt tuyển bổ sung cho tất cả ngành, với mức điểm thi tốt nghiệp THPT từ 15-22 điểm, học bạ từ 18-23 điểm; điểm đánh giá năng lực ĐHQG TPHCM từ 550/1.200 và ĐHQG Hà Nội từ 70/150.

Một trường tư khác là Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn tuyển bổ sung 600 chỉ tiêu ở 20 ngành, từ kinh tế, logistics, luật đến công nghệ thông tin, cơ khí, điện - điện tử, xây dựng và công nghệ thực phẩm. Điểm trúng tuyển đợt 1 của phần lớn ngành theo điểm thi tốt nghiệp THPT là 15 điểm. Trường ĐH Hùng Vương TPHCM tuyển bổ sung 345 chỉ tiêu cho 12 ngành, trong đó phần lớn nhận hồ sơ từ 15 điểm theo điểm thi tốt nghiệp THPT. Riêng Luật và Luật Kinh tế từ 20 điểm…

Thí sinh đã đi đâu?

Việc nhiều trường tiếp tục tuyển bổ sung với hàng nghìn chỉ tiêu đặt ra câu hỏi: Thí sinh đã đi đâu?

Theo thống kê sơ bộ của Bộ GD-ĐT về công tác đăng ký xét tuyển năm 2026, số thí sinh đăng ký xét tuyển đại học và cao đẳng năm nay là 874.811, trên tổng số gần 1,2 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Năm nay có 874.811 thí sinh nhập nguyện vọng. Năm ngoái, con số này là 849.544. Như vậy, có khoảng hơn 325.000 thí sinh đã không đăng ký xét tuyển đại học và cao đẳng năm 2026.

Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, tổng số nguyện vọng đăng ký xét tuyển đại học và cao đẳng năm 2026 là 7.180.860, trong khi năm ngoái là 7.615.560. Theo đó, mỗi thí sinh đăng ký trung bình 8,21 nguyện vọng, giảm so với mức 8,96 nguyện vọng của năm ngoái. Số thí sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành STEM là 467.590 em, với số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển vào các ngành này là 2.368.179. Số thí sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành học thuộc danh mục được hưởng học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ là 331.693, với số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển là 1.291.839.

Những con số này cho thấy nguồn thí sinh thực tế của các trường đại học nhỏ hơn đáng kể so với tổng số thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT.

Theo ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc tuyển sinh Trường ĐH Công thương TPHCM, có 3 nguyên nhân chính. Thứ nhất, quy định ngưỡng đầu vào 15 điểm là một yếu tố cần tính đến. Những thí sinh không đạt ngưỡng này theo phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT sẽ không nằm trong nguồn tuyển đại học của phương thức này. Vì vậy, khi các trường cùng tuyển bổ sung, nguồn thí sinh thực tế nhỏ hơn tổng số thí sinh dự thi nhiều.

Thứ hai, nhóm thí sinh này có thể đã cân nhắc phương án học cao đẳng trong thời gian ngắn hơn, đi làm sớm hơn, sau đó tiếp tục học nâng cao hoặc liên thông. “Đây là một lựa chọn kinh tế và thực dụng, chứ không nhất thiết là phương án xét tuyển bổ sung vào đại học”, ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, điều kiện kinh tế của gia đình cũng là một biến số quan trọng. Quyết định học đại học ngày nay không chỉ dựa vào điểm số mà còn phải dựa theo hoàn cảnh gia đình, chi phí học tập, ăn ở, đi lại và thời gian học trước khi có lương sau khi tốt nghiệp. Khi chi phí tăng, một bộ phận thí sinh sẽ cân nhắc rất kỹ hiệu quả đầu tư của việc học đại học. Ông Sơn cho biết năm nay học phí của trường ông trung bình cao hơn năm ngoái khoảng 20 triệu đồng cho toàn khóa, ở mức khoảng 170 triệu đồng, so với khoảng 150 triệu đồng năm ngoái. Theo ông, mức tăng này vẫn được xem là thấp nếu so sánh với một số trường đại học khác.

Từ thực tế tuyển sinh nguyên nhân thứ 3, theo ông Sơn, thí sinh nhất là ở các vùng quê, dường như đang điều chỉnh lại quan niệm về việc học đại học. Trước đây, tâm lý phổ biến là “tốt nghiệp THPT thì phải vào đại học”. Tuy nhiên, hiện nay quan niệm này đang chuyển dần sang câu hỏi: “Học gì để có nghề, có việc làm và có thu nhập?” Nếu một học sinh học cao đẳng, ra trường sớm, đi làm, tích lũy kinh nghiệm rồi học tiếp, hoặc đi xuất khẩu lao động sang Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc..., thì đại học không còn là con đường duy nhất để đi đến một nghề nghiệp tốt. Điều này cũng khiến các trường đại học phải đối mặt với sự cạnh tranh rộng hơn. Không chỉ cạnh tranh với các trường đại học khác, đại học còn phải cạnh tranh với các trường cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề và cả lựa chọn xuất khẩu lao động.

Trong bối cảnh hàng loạt trường đang mở xét tuyển bổ sung với hàng nghìn chỉ tiêu, mức điểm nhận hồ sơ từ 15 điểm, bài toán đặt ra không đơn thuần là còn bao nhiêu chỉ tiêu chưa tuyển được. Quan trọng hơn, đó là nguồn thí sinh đang thay đổi và lựa chọn của người học cũng đang thay đổi. Một bộ phận thí sinh có thể tiếp tục tìm kiếm cơ hội ở các trường đại học trong đợt tuyển bổ sung. Nhưng với một bộ phận khác, cánh cửa đại học không còn là lựa chọn duy nhất sau khi tốt nghiệp THPT.