Đại học đổi mới với đào tạo liên ngành

Sinh viên K70, Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) nhập học. Ảnh: NTCC.

Năm 2026, nhiều trường ĐH dự kiến tuyển sinh thêm một số ngành hoặc chương trình đào tạo mới thu hút người học. Cụ thể, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho biết, sẽ mở thêm 7 ngành đào tạo mới gồm: Huấn luyện thể thao, Ngôn ngữ Pháp, Quốc tế học, Giáo dục và truyền thông, Địa lý học (chương trình Quản lý tài nguyên và môi trường), Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu.

Trong khi đó, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông dự kiến mở thêm một số ngành mới như Tài chính – Ngân hàng, Thiết kế đồ họa game...

Trường ĐH Mở Hà Nội dự kiến mở mới ngành Kỹ thuật máy tính là ngành học liên ngành, kết hợp kiến thức điện – điện tử và khoa học máy tính, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thiết kế, phát triển và vận hành các hệ thống thông minh.

ĐH Kinh tế Quốc dân cũng dự kiến tuyển sinh thêm một số ngành hoặc chương trình đào tạo mới mang tính liên ngành, xuyên ngành trong năm 2026, nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại số. Tuy nhiên, tên các ngành cụ thể hiện chưa được công bố. Nhà trường dự kiến tăng khoảng 50 chỉ tiêu cho mỗi ngành hoặc chương trình mới, bảo đảm tổng chỉ tiêu tuyển sinh toàn trường không vượt quá 9.000.

Tại khu vực phía Nam, Trường ĐH Cần Thơ dự kiến mở thêm 7 ngành và chuyên ngành mới, gồm: Công nghệ tài chính, Khoa học dữ liệu, chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn, Kỹ thuật cơ khí, chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao, Quản lý xây dựng và Bảo vệ thực vật.

Với sự phát triển của xã hội hiện đại, luôn có những công việc mới ra đời đồng thời nhiều ngành nghề khác cũng trở nên lỗi thời. Việc các trường nghiên cứu mở ngành học mới, trong đó có những chương trình vượt khỏi ranh giới ngành học truyền thống không chỉ giúp tăng tính hấp dẫn đối với sinh viên mà còn kết nối mạnh mẽ giữa nhà trường – doanh nghiệp – cộng đồng trong việc giải quyết thách thức thực tế.

GS Đỗ Ngọc Minh - Trường ĐH Illinois Urbana-Champaign (Mỹ) chỉ ra, trong bối cảnh đó đào tạo liên ngành trở nên cần thiết và là xu hướng tất yếu của giáo dục hiện đại. Ông lấy ví dụ, trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ngày nay không còn là câu chuyện riêng của ngành y hay dược, mà là một bài toán tổng hợp, đòi hỏi sự tham gia của nhiều lĩnh vực khác nhau. Chẳng hạn, trong một trung tâm nghiên cứu y sinh, ngoài các nhà khoa học chuyên về kỹ thuật, y sinh, còn cần những người am hiểu kinh tế, thị trường và quản lý để trả lời các câu hỏi rất thực tế: đầu tư công nghệ nào là tối ưu, lựa chọn hướng nghiên cứu nào mang lại hiệu quả cao nhất trong bối cảnh nguồn lực có hạn. Điều này cho thấy kiến thức chuyên môn sâu là chưa đủ, nếu thiếu tư duy liên ngành thì các kết quả nghiên cứu khó có thể đi vào đời sống.

Trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam đang bàn đến việc “siết” đào tạo một số ngành, đặc biệt là ngành y, câu chuyện đặt ra không chỉ là đào tạo ở đâu mà quan trọng hơn là đào tạo như thế nào. Thực tiễn phát triển khoa học – công nghệ cho thấy, nếu đào tạo theo lối khép kín, đơn ngành, sẽ khó đáp ứng được yêu cầu của xã hội hiện đại, nơi tri thức luôn thay đổi và cần được “cập nhật liên tục”.

“Đào tạo liên ngành không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây chính là chìa khóa để tạo ra nguồn nhân lực có tư duy toàn diện, đủ năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp của thực tiễn, đặc biệt trong các lĩnh vực gắn trực tiếp với con người như chăm sóc sức khỏe” – GS Đỗ Ngọc Minh nêu quan điểm.

Dù vậy, để sinh viên không chỉ am hiểu chuyên môn mà còn có năng lực tư duy tổng thể, sáng tạo và thích ứng cao, các cơ sở giáo dục cần chủ động thiết kế chương trình linh hoạt, xây dựng nền tảng hợp tác giữa các bộ môn, và thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp và xã hội. Chính sách giáo dục cũng cần hỗ trợ, từ việc đổi mới tiêu chuẩn kiểm định đến tạo điều kiện tài chính cho các dự án liên ngành.

Bên cạnh các thách thức đặt ra cho các cơ sở giáo dục, về phía sinh viên cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn, chủ động và khả năng tự học cao để đáp ứng tốt yêu cầu học tập liên/xuyên ngành cũng như làm chủ kỹ năng, năng lực làm việc.

Thu Hương