Hiệu ứng từ lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em

Từ tháng 9/2026, Pháp dự kiến sẽ cấm người dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội

Biện pháp cấp thiết

Hãy hỏi các bậc phụ huynh xem con cái họ làm gì sau những giờ học ở trường. Bạn sẽ nhận được một câu trả lời phổ biến là: Bỏ cặp sách, ngồi trên ghế sofa và cầm điện thoại. Thời gian sử dụng màn hình của trẻ em đang tăng lên.

Một báo cáo gần đây của Tổ chức Ofcom cho thấy, trung bình trẻ em Anh trong độ tuổi từ 8-14 dành gần 3 giờ mỗi ngày kết nối trực tuyến trên điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính xách tay, chưa kể các máy chơi game. Việc giữ liên lạc với bạn bè ngoài lớp học thường bao gồm việc dành hàng giờ để trò chuyện trên mạng xã hội. Đây là một thói quen mà một số người gọi là "nghiện". Cuốn sách "Thế hệ lo âu" của giáo sư tâm lý học xã hội người Mỹ Jonathan Haidt đã góp phần thúc đẩy đề xuất cần có biện pháp để bảo vệ trẻ em khỏi việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội.

Khi các nền tảng mạng xã hội ngày càng len sâu vào đời sống thường nhật, đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên, câu hỏi về giới hạn và trách nhiệm quản lý không gian số trở nên cấp thiết hơn. Tháng 12/2025, Australia đã ban hành lệnh cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các mạng xã hội phổ biến. Theo quy định của Chính phủ Australia, 10 nền tảng mạng xã hội lớn nhất - trong đó có TikTok, Instagram của Meta và YouTube của Alphabet - sẽ đối mặt với mức phạt lên tới 49,5 triệu AUD (33 triệu USD) nếu không thực hiện các biện pháp ngăn chặn trẻ em và thanh thiếu niên dưới 16 tuổi tại Australia sở hữu tài khoản mạng xã hội.

Đây là lệnh cấm đầu tiên trên thế giới, ngăn chặn khoảng 5 triệu trẻ em dưới 16 tuổi ở Australia truy cập mạng xã hội. Việc triển khai đạo luật trên khép lại cuộc tranh luận hàng năm trời rằng liệu có quốc gia nào có thể thực sự ngăn trẻ em sử dụng các nền tảng đã ăn sâu vào đời sống hằng ngày. Đây cũng là phép thử với các quốc gia khác.

Australia đề xuất đạo luật này dựa trên các nghiên cứu cho thấy việc lạm dụng mạng xã hội gây hại cho sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên. Các cuộc khảo sát quốc gia cho thấy, khoảng 14% trẻ em và thanh thiếu niên Australia từ 4 đến 17 tuổi bị rối loạn tâm thần. Đây không chỉ là vấn đề của Australia. Nghiên cứu "Gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2025" cho thấy, những người sinh sau năm 2000 có tỷ lệ mắc bệnh trầm cảm cao hơn so với các thế hệ trước, đặc biệt là ở các khu vực có thu nhập cao.

Khoảng 5 triệu người dưới 16 tuổi tại Australia không được phép sử dụng mạng xã hội

Hiệu ứng domino

Việc chính phủ các nước bày tỏ ý định tham khảo cách làm của Australia cho thấy quyết định của Australia đã vượt ra ngoài phạm vi một chính sách quốc gia. Đây có thể là "quân cờ domino" đầu tiên trong làn sóng toàn cầu nhằm quản lý mạng xã hội. Nhiều quốc gia như Đan Mạch, New Zealand và Malaysia đã phát tín hiệu sẽ nghiên cứu hoặc học hỏi mô hình của Australia để đánh giá giới hạn của việc kiểm soát độ tuổi người dùng mà không cản trở tự do ngôn luận hay đổi mới sáng tạo.

Đan Mạch là một trong những quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) áp dụng giới hạn độ tuổi của người dùng mạng xã hội, nhằm bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trong môi trường kỹ thuật số. Bộ trưởng Bộ Số hóa Caroline Stage khẳng định, chính phủ Đan Mạch "đã vạch ra ranh giới và thiết lập hướng đi rõ ràng". Biện pháp này được đánh giá là một trong những động thái mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của một chính phủ châu Âu, nhằm giải quyết những lo ngại về việc trẻ em và thanh thiếu niên lạm dụng mạng xã hội.

Kể từ tháng 9/2026, Pháp dự kiến sẽ cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng các trang mạng xã hội, đồng thời mở rộng lệnh cấm điện thoại di động tại các trường trung học phổ thông. Động thái này diễn ra trong bối cảnh dư luận ngày càng lo ngại về tác hại của mạng xã hội đối với giới trẻ. Trong bài phát biểu đêm giao thừa, Tổng thống Emmanuel Macron cam kết "bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên của chúng ta khỏi mạng xã hội và màn hình". Một cuộc khảo sát của Harris Interactive cho thấy 73% người được hỏi ủng hộ lệnh cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Những quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo ra một "lá chắn kỹ thuật số" cho thế hệ tương lai của nước Pháp.

Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng và thị trường nội bộ của Nghị viện châu Âu đã thông qua đề xuất siết chặt việc sử dụng mạng xã hội của thiếu niên. Theo đó, tại EU người trên 16 tuổi mới có thể truy cập mạng xã hội và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mà không cần sự đồng ý của cha mẹ. Trẻ em dưới 13 tuổi hoàn toàn bị cấm vào mạng xã hội, dù cha mẹ có cho phép hay không. Động thái này là một phần trong nỗ lực thúc đẩy hành động trên toàn EU, vượt ra ngoài các quy định nghiêm ngặt của khối về không gian kỹ thuật số. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ủng hộ động thái này.

Malaysia đã tuyên bố cấm người dưới 16 tuổi đăng ký mạng xã hội kể từ năm 2026. New Zealand đang thảo luận về một dự luật tương tự như Australia là giới hạn người dưới 16 tuổi. Trong khi đó, Trung Quốc hạn chế không chỉ với mạng xã hội mà với cả việc truy cập Internet nói chung của người trẻ. Họ đưa ra quy định buộc các nhà sản xuất thiết bị cho người trẻ phải tuân thủ các quy định như hạn chế số giờ sử dụng hàng ngày, hoặc yêu cầu các ứng dụng dịch vụ tạo nội dung, nhắn tin phải cung cấp định danh thật của người dùng trẻ tuổi.

Nguồn: CNN, sciencefocus.com

Nhu Thụy