Đại học đồng kiến tạo, cùng giải bài toán phát triển với địa phương

Sinh viên Đại học Kinh tế TPHCM. Ảnh: UEH.

Từ hợp tác đến cùng giải quyết vấn đề

Mới đây, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) và Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) khai giảng khóa 4 chương trình đào tạo “Tổng quan vận hành và chiến lược tham gia Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam”. Chương trình nhằm trang bị kiến thức cho đội ngũ tham gia vận hành, phát triển trung tâm này.

Nội dung đào tạo gồm 9 chuyên đề về mô hình vận hành trung tâm tài chính quốc tế, khung pháp lý, thị trường tài chính, các định chế trung gian, công nghệ tài chính, tài sản số, quản trị rủi ro và chiến lược tham gia VIFC. Học viên là lãnh đạo, cán bộ quản lý và chuyên viên đang hoặc dự kiến tham gia hệ sinh thái.

Bên cạnh cơ chế, chính sách và hạ tầng, nguồn nhân lực có kiến thức cùng khả năng tham gia thực chất là một trong những yếu tố then chốt đối với sự phát triển của trung tâm tài chính quốc tế. Trước đó, UEH cũng tổ chức khóa bồi dưỡng kiến thức vận hành VIFC dành cho cán bộ chủ chốt của TPHCM và nhân sự trung tâm. Qua đó, nhà trường tham gia vào quá trình chuẩn bị tri thức và nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của thành phố.

Không chỉ ở những lĩnh vực có tính chiến lược, sự kết nối giữa đại học này và địa phương còn được thể hiện qua các hoạt động gắn với nhu cầu của cộng đồng. Với dự án Marketing địa phương LOMAR 2026, UEH đưa những vấn đề thực tế tại sáu phường, xã ở TPHCM vào hoạt động học tập và thực hành của sinh viên.

Các chủ đề như du lịch cộng đồng, phát triển thương hiệu OCOP, kinh tế địa phương và môi trường trở thành nội dung để sinh viên tiếp cận, phân tích và vận dụng kiến thức. Hoạt động học tập vì thế không chỉ diễn ra trong lớp học mà còn gắn với bối cảnh thực tế, tạo cơ hội để sinh viên tìm hiểu nhu cầu địa phương, đồng thời huy động nguồn lực tri thức của nhà trường tham gia giải quyết các vấn đề cộng đồng.

Đây là hai trong nhiều ví dụ về vai trò đồng hành của UEH với những bài toán phát triển của địa phương thời gian qua.

Theo báo cáo của UEH, trong giai đoạn 2020-2025, nhà trường mở rộng kết nối với 7 nhóm đối tác khu vực công, triển khai các hoạt động tư vấn, phản biện chính sách, phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu, đổi mới, chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và hợp tác quốc tế.

Các hoạt động này được cụ thể hóa qua 25 văn bản hợp tác; 26 hội thảo, tọa đàm tư vấn, phản biện chính sách; hơn 160 khóa, lớp với trên 15.000 lượt học viên; 105 đề tài, đề án, nhiệm vụ khoa học và công nghệ với 550 lượt chuyên gia UEH tham gia.

Những con số trên phản ánh quy mô kết nối giữa nhà trường và khu vực công. Tuy nhiên, giá trị hợp tác không chỉ nằm ở số lượng chương trình được triển khai mà còn ở khả năng đưa tri thức, phương pháp nghiên cứu vào giải quyết những vấn đề cụ thể.

PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH, cho biết thời gian qua, nhà trường chủ động gắn kết tri thức hàn lâm và quốc tế với các bài toán quản trị thực tiễn của Trung ương, địa phương trên cả nước và doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực tư vấn phát triển kinh tế - xã hội, UEH đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương xây dựng báo cáo tư vấn chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội, đô thị và giao thông. Nhà trường còn thực hiện các nghiên cứu đo lường năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), các chỉ số DTI, PI, đánh giá tác động chính sách và xây dựng mô hình tăng trưởng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ở lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, UEH phối hợp với các địa phương, các vùng tổ chức chương trình đào tạo, bồi dưỡng sau đại học, đại học và ngắn hạn, trong đó có học bổng sau đại học dành cho cán bộ địa phương. Các chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức về phân tích dữ liệu, tài chính xanh, quản trị rủi ro đô thị, chính sách và quản trị công hiện đại.

Bên cạnh khu vực công, UEH hợp tác với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong chuyển giao mô hình quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế. Trong lĩnh vực phát triển xanh, nhà trường triển khai mô hình UEH Green Campus theo hướng kinh tế tuần hoàn, đồng thời cùng các địa phương phát triển các mô hình phòng thí nghiệm sống (Living Lab), phòng thí nghiệm thực địa (field lab) phục vụ đô thị.

Từ tư vấn chính sách, bồi dưỡng cán bộ đến phát triển mô hình quản trị và chuyển đổi xanh, các hoạt động này cho thấy đại học có thể tham gia vào nhiều khâu của quá trình phát triển địa phương. Những vấn đề thực tiễn không chỉ là đối tượng nghiên cứu mà còn đặt ra nhu cầu về tri thức, phương pháp và giải pháp phù hợp với từng bối cảnh.

Khai giảng khóa đào tạo Tổng quan vận hành và chiến lược tham gia trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam do Đại học Kinh tế TPHCM tổ chức. Ảnh: UEH.

Đặt câu hỏi: Địa phương đang có bài toán gì?

Ở chiều ngược lại, nhu cầu từ thực tiễn cũng đang thay đổi. Tại tọa đàm “Đại học đồng kiến tạo vì sự phát triển Việt Nam thịnh vượng”, trong khuôn khổ Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công UEH năm 2026, các ý kiến cho rằng khu vực công không chỉ cần mở rộng hoạt động hợp tác với đại học mà cần những mối quan hệ đi sâu vào từng vấn đề, tạo ra sản phẩm, giá trị và tác động cụ thể.

Với TPHCM, những bài toán đặt ra là thể chế, nguồn nhân lực quốc tế và năng lực phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế; trong khi các tỉnh, thành ở Đồng bằng sông Cửu Long cần giải pháp về quản trị địa phương, dữ liệu, năng suất các nhân tố tổng hợp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ở khối doanh nghiệp công, nhu cầu tập trung vào quản trị hiện đại, công nghệ, chuyển dịch năng lượng, đồng thời tăng cường ứng dụng mô hình Living Lab để cùng nghiên cứu, thử nghiệm các giải pháp trong thực tế.

Những bài toán tuy khác nhau nhưng cùng dẫn đến một nhu cầu chung: tri thức không chỉ cần được chia sẻ mà còn phải được chuyển hóa thành giải pháp và tạo ra tác động. Đây cũng là điểm gặp giữa năng lực của đại học và nhu cầu từ thực tiễn.

Từ đó, UEH đề xuất bước chuyển “From Partnership to Co-Creation” (Từ hợp tác đến đồng kiến tạo). Trong Chiến lược Kết nối đối tác khu vực công giai đoạn 2026-2030, trường xác định định hướng chuyển từ đại học đa ngành, bền vững sang đại học đồng kiến tạo; từ các kết nối song phương riêng lẻ sang xây dựng Hệ sinh thái hợp tác đa phương đồng sáng tạo giá trị vì tương lai bền vững (UEH Value Co-Creation Ecosystem for Sustainable Impact).

Theo định hướng này, các bên cùng xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, triển khai và tạo giá trị. Chiến lược vận hành dựa trên mô hình hợp tác 5 thành phần: chính quyền – đại học – doanh nghiệp – cộng đồng – môi trường tự nhiên, nhằm quy tụ nguồn lực để giải quyết những bài toán lớn của vùng và quốc gia thông qua các mô hình, công cụ và cách tiếp cận mới.

Hệ sinh thái được cụ thể hóa qua 5 hướng: Co-Education – đồng phát triển học tập và năng lực thực tiễn; Co-Research & Knowledge Transfer – đồng nghiên cứu và chuyển giao tri thức; Co-Talent & Career Pathways – đồng phát triển tài năng; Co-Innovation – đồng phát triển giải pháp đổi mới; và Co-Investing & Giving – đồng đầu tư cho tương lai.

Theo lãnh đạo UEH, với khu vực công, cách tiếp cận chuyển từ câu hỏi “Nhà trường có chương trình đào tạo gì?” sang “Địa phương đang có bài toán gì cần cùng giải quyết?”. Đây là sự thay đổi từ việc cung cấp những chương trình sẵn có sang cùng các bên xác định nhu cầu, xây dựng giải pháp và tạo ra giá trị thiết thực cho quá trình phát triển địa phương.