Đại học dừng xét học bạ, xu hướng tuyển sinh đang tiến tới phương thức đánh giá khách quan hơn?

Sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ảnh: USSH

Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, năm 2025, tỷ lệ thí sinh trúng tuyển bằng phương thức xét học bạ trên cả nước lên tới 42,41% - một con số không nhỏ, phản ánh mức độ phổ biến, thậm chí là "lấn át" của phương thức này.

Đại học đồng loạt dừng xét tuyển học bạ

Còn khoảng hơn 1 tháng nữa đến hạn chót công bố thông tin tuyển sinh song tính đến thời điểm hiện tại, phần lớn các trường đã đưa ra phương án tuyển sinh đều "nói không" với xét tuyển học bạ.

Từ cuối tháng 11/2025, khi công bố các phương thức tuyển sinh đại học chính quy năm 2026, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết trường không xét tuyển học bạ ở tất cả các ngành học, không kết hợp với điểm thi năng khiếu hay chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như những kỳ tuyển sinh trước đó.

Cũng nằm trong khối các trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế bỏ hẳn xét học bạ với các ngành đào tạo chính quy trong nước, chỉ áp dụng với 2 chương trình liên kết quốc tế. Các trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Công nghệ không tổ chức xét tuyển học bạ.

Tiếp nối một loạt trường dừng hoặc siết chặt xét tuyển học bạ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cũng đưa ra thông báo, từ năm 2026, trường bỏ xét học bạ với 17 ngành; trường chỉ áp dụng xét tuyển học bạ với các ngành: Giáo dục mầm non, Giáo dục thể chất, Giáo dục công dân, Sư phạm Tin học, Công nghệ thông tin, Khoa học vật liệu, Quản lý thể thao, Việt Nam học, cùng 2 ngành dự kiến mở mới là Giáo dục học và Kinh tế chính trị.

Một loạt các trường như Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, Đại học Sư phạm Hà Nội, khối trường quân đội, khối trường công an,… đều không dùng điểm học bạ xét tuyển

Từ phương thức chủ đạo, một số trường chỉ coi điểm học bạ như một yếu tố trong phương thức xét tuyển kết hợp

Bên cạnh bỏ xét học bạ độc lập, nhiều trường đại học đưa ra phương án "siết chặt" học bạ bằng phương thức xét kết hợp. Mới đây nhất, Học viện Ngân hàng thông báo, dự kiến bỏ xét tuyển học bạ độc lập thay vào đó là xét kết hợp học bạ với điểm thi đánh giá năng lực, chứng chỉ quốc tế.

Trước đó, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng cho biết dự kiến chỉ còn xét học bạ kết hợp với IELTS 5.0, SAT 1.200 điểm trở lên. Hai phương thức còn lại trường sử dụng là xét tuyển thẳng và xét kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Tương tự, nhiều trường thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cũng dự kiến chỉ dùng điểm học bạ như một yếu tố trong phương thức xét tuyển kết hợp.

Nhiều trường đã "quay lưng" với phương thức này từ mùa tuyển sinh 2025 như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Y Hà Nội, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Nguyên nhân chỉ ra có nhiều - là sự thiếu công bẳng, không minh bạch, thiếu sự tin cậy,… . Ngay trên nghị trường Quốc hội, "xét điểm học bạ" cũng trở thành vấn đề bàn thảo sôi nổi.

Trước nhiều ý kiến quan ngại, tháng 9 năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức lấy ý kiến các trường về việc bỏ hay duy trì xét học bạ độc lập. Dù chưa có hướng dẫn cụ thể song việc lấy ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng buộc các trường phải tính toán lại phương thức xét tuyển theo hướng giảm phụ thuộc vào học bạ, tăng xét bằng các phương thức khác hoặc xét kết hợp.

Tuy nhiên, năm 2026, vẫn ghi nhận một số trường tiếp tục chọn xét học bạ làm phương án tuyển sinh chính thức như Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh,Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. Thậm chí, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh quay trở lại xét tuyển học bạ sau một năm bỏ.

Xu hướng tuyển sinh đang tiến tới các phương thức đánh giá khách quan, bảo đảm công bằng

Có thể thấy rằng, việc nhiều trường đại học quyết liệt dừng xét học bạ cho thấy xu hướng tuyển sinh đang tiến tới các phương thức đánh giá khách quan, hạn chế "điểm ảo" và bảo đảm công bằng giữa thí sinh ở các vùng miền. Tuyển sinh 2026 được kỳ vọng đánh dấu bước chuyển quan trọng, góp phần hướng tới một hệ thống tuyển sinh đại học thực chất, chất lượng và minh bạch hơn.

Trong bối cảnh phương thức tuyển sinh liên tục thay đổi, khuyến nghị thí sinh cần giữ tâm thế bình tĩnh, chủ động tìm hiểu thông tin và theo đuổi đam mê thực sự của bản thân. Khi các trường đại học đồng loạt điều chỉnh phương thức tuyển sinh, tổ chức kỳ thi riêng hoặc thay đổi tổ hợp xét tuyển, việc thích nghi trở thành yêu cầu bắt buộc. Thí sinh cần chủ động hơn bao giờ hết, từ việc lựa chọn kỳ thi phù hợp đến việc xác định tổ hợp môn thế mạnh, để không bị động trước những thay đổi ngày càng nhanh của bức tranh tuyển sinh đại học.

Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường phải công bố thông tin tuyển sinh với các điểm chính để học sinh có phương án học và ôn thi, muộn nhất là ngày 15/2.

Hồng Phong