Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh – Từ đại học bền vững đến hạt nhân đổi mới đô thị

Trong bối cảnh đó, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) lựa chọn một hướng đi mang tính chuyển đổi: phát triển mô hình University–City Innovation Hub, nơi đại học không chỉ là không gian đào tạo và nghiên cứu, mà trở thành hạ tầng tri thức và nền tảng đồng sáng tạo cho phát triển bền vững của đô thị và vùng.

Từ nền tảng 50 năm đến yêu cầu phát triển mới

Sau gần nửa thế kỷ hình thành và phát triển, UEH đã khẳng định vị thế là một trong những cơ sở giáo dục đại học trọng điểm của Việt Nam, hội nhập, có uy tín học thuật quốc tế cùng mạng lưới đối tác toàn cầu. UEH không chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước, mà còn đóng góp ngày càng rõ nét vào nghiên cứu ứng dụng, tư vấn chính sách và đổi mới sáng tạo.

Tháng 10/2023, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định chuyển Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh thành Đại học. Đây không chỉ là dấu mốc pháp lý, mà còn đặt ra yêu cầu mới về mô hình phát triển, quản trị và vai trò xã hội của nhà trường trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển bền vững.

Với triết lý giáo dục “Tiên phong học thuật, phụng sự xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và định hướng bền vững”, UEH xác lập tầm nhìn trở thành đại học đa ngành, hành động bền vững, hướng tới nhóm đại học hàng đầu châu Á và có ảnh hưởng toàn cầu vào năm 2045. Thay vì theo đuổi tăng trưởng thuần túy về quy mô hay xếp hạng, UEH lựa chọn con đường phát triển dựa trên tác động xã hội, nơi tri thức được kiểm chứng thông qua đóng góp cụ thể cho phát triển bền vững.

Thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, nơi các vấn đề kinh tế, xã hội, môi trường và công nghệ đan xen chặt chẽ. Những thách thức này không thể giải quyết bằng tư duy đơn ngành hay trong phạm vi của một tổ chức riêng lẻ. Trong bối cảnh đó, giáo dục đại học cần chuyển từ vai trò truyền thụ tri thức sang tác nhân chủ động của phát triển, cùng chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng đồng thiết kế và thử nghiệm các giải pháp mới.

Từ yêu cầu này, UEH từng bước chuyển từ mô hình “đại học bền vững” sang vai trò điều phối hệ sinh thái đổi mới đô thị – vùng, dựa trên sự kế thừa nội lực, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng hợp tác, thay vì một sự thay đổi mang tính đột ngột hay hình thức.

Lộ trình kế thừa: từ nội lực đến lan tỏa

Giai đoạn 2021–2025, UEH tập trung xây dựng nền tảng đại học đa ngành và bền vững, củng cố quản trị tự chủ, nâng cao chất lượng đào tạo – nghiên cứu và triển khai các sáng kiến xanh trong khuôn viên.

Giai đoạn 2026–2030, UEH mở rộng không gian học tập – nghiên cứu ra ngoài lớp học, vận hành đại học như một đô thị học tập bền vững, nơi con người, công nghệ và cộng đồng cùng tương tác trong môi trường thực.

Từ sau năm 2030, UEH từng bước đảm nhận vai trò hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới đô thị – vùng, tích hợp tri thức, chính sách, công nghệ và yêu cầu môi trường trong một mô hình vận hành thống nhất. University–City Innovation Hub được hình thành như kết quả của một lộ trình phát triển có tính kế thừa và tích lũy dài hạn.

University–City Innovation Hub: Đại học là nền tảng của hệ sinh thái đổi mới đô thị - vùng

University–City Innovation Hub là mô hình đại học thế hệ mới, trong đó UEH được định vị như hạt nhân điều phối của hệ sinh thái đổi mới đô thị – vùng – toàn cầu. Đại học không chỉ sản sinh tri thức, mà còn kích hoạt các quá trình chuyển đổi phát triển thông qua kết nối học thuật, chính sách, doanh nghiệp, cộng đồng và môi trường tự nhiên.

Trong mô hình này, UEH đóng vai trò là hạt nhân của một khu vực sáng tạo, số hóa, xanh và nhân văn, tạo cầu nối giữa:

• Học thuật - kinh tế - quản trị - công nghệ - khởi nghiệp - văn hóa - nghệ thuật - phát triển đô thị.

• Không gian vật lý (khuôn viên đại học xanh – thông minh, thư viện mở, phòng thí nghiệm sống...) và không gian số (nền tảng số, dữ liệu mở, công cụ phân tích thông minh).

• Giáo dục định hướng việc làm chuyển sang giáo dục đồng sáng tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo - nơi người học trở thành người tạo việc làm, nhà đổi mới xã hội, doanh nhân sáng tạo.

Năm trụ cột của Đại học gắn với đô thị

University–City Innovation Hub của UEH được vận hành dựa trên năm trụ cột chiến lược: Đào tạo – Nghiên cứu – Vận hành – Quản trị – Cộng đồng. Đào tạo chuyển sang học tập thông minh, cá nhân hóa và suốt đời, gắn với bối cảnh toàn cầu và địa phương. Nghiên cứu phát triển theo hướng từ tri thức đến tác động, tạo ra chính sách, giải pháp và khởi nghiệp khoa học – công nghệ. Vận hành khuôn viên trở thành living lab quy mô đô thị cho các giải pháp xanh và kinh tế tuần hoàn. Quản trị dựa trên dữ liệu và nền tảng số, hướng tới đồng quản trị. Cộng đồng là không gian nuôi dưỡng văn hóa, nghệ thuật và đổi mới xã hội.

Hợp tác đa bên và cơ chế tạo động lực đổi mới

Mô hình UEH được xây dựng trên nguyên lý Quintuple Helix, nhấn mạnh sự hợp tác giữa nhà trường, chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và môi trường tự nhiên. UEH giữ vai trò điều phối, tạo điều kiện để các bên cùng đồng thiết kế, thử nghiệm và nhân rộng giải pháp trong bối cảnh thực tiễn.

Cơ chế bánh đà tri thức đổi mới sáng tạo tạo ra vòng xoáy phát triển liên tục: trải nghiệm học tập tạo ra sáng kiến; sáng kiến được thử nghiệm trong living lab; kết quả tác động trở lại chính sách và phát triển địa phương; từ đó thu hút thêm nguồn lực và tiếp tục nuôi dưỡng giáo dục, nghiên cứu và đổi mới.

University–City Innovation Hub đánh dấu bước chuyển chiến lược của UEH – từ một đại học đa ngành, bền vững sang nền tảng đổi mới đô thị mở, nơi đại học trở thành hạ tầng tri thức và “bộ não điều phối” cho phát triển. Với vai trò hạt nhân kết nối học thuật, chính sách, doanh nghiệp, cộng đồng và tự nhiên, UEH đang góp phần định hình một cách tiếp cận mới cho giáo dục đại học Việt Nam: đại học không đứng ngoài dòng chảy phát triển, mà đồng hành cùng thành phố và xã hội trong kiến tạo tương lai bền vững.