Đại ngàn chạm biển khơi, mở rộng chân trời phát triển

Đà Nẵng đang đứng trước một cơ hội như thế. Cảng biển, sân bay, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và những hành lang kinh tế hướng Tây đang mở ra những chân trời phát triển mới. Song, phía sau những công trình và dự án lớn là yêu cầu sâu xa hơn: Đà Nẵng phải kết nối nguồn lực, chia sẻ lợi ích với các địa phương và tạo dựng một mô hình tăng trưởng có sức lan tỏa.

Từ dòng Vu Gia - Thu Bồn đến những cái bắt tay liên vùng

Có những dòng sông chảy qua nhiều địa phận, nhưng không mang theo ranh giới hành chính. Vu Gia - Thu Bồn là một dòng sông như thế. Nguồn nước từ thượng nguồn đổ về hạ du, đi qua những vùng đất khác nhau, nuôi dưỡng sản xuất và đời sống của hàng triệu người. Khi hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện, câu chuyện điều tiết nước trở thành trách nhiệm chung của các địa phương.

Liên kết vùng để thúc đẩy phát triển kinh tế (Ảnh: PV)

Thực tế phối hợp giữa Đà Nẵng và Quảng Nam trước đây trong quản lý lưu vực Vu Gia - Thu Bồn cho thấy giá trị của liên kết vùng. Thông qua Ban Điều phối và Tổ công tác thường trực, hai địa phương cùng điều tiết nguồn nước, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước cho vùng hạ du, trong đó có Nhà máy nước Cầu Đỏ.

Từ một dòng sông, có thể nhìn rộng ra nhiều câu chuyện khác. Du lịch di sản Huế - Hội An - Mỹ Sơn, công nghiệp, logistics, nông lâm sản hay dược liệu đều có những lợi thế bổ trợ giữa các địa phương. Thế nhưng, những tiềm năng ấy vẫn chưa thực sự kết nối thành chuỗi giá trị đủ mạnh. Một số thỏa thuận hợp tác còn thiếu dự án cụ thể, nguồn vốn, tiến độ và cơ chế phân chia trách nhiệm, lợi ích.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh, yêu cầu đặt ra là chuyển từ hợp tác theo địa giới hành chính sang liên kết theo chức năng và chuỗi giá trị; từ thống nhất chủ trương đến thống nhất danh mục dự án, nguồn lực và trách nhiệm. Những công trình liên vùng cần được tính toán trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, với nguyên tắc cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi.

Chủ động hợp tác để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững (Ảnh: PV)

Trước mắt, Đà Nẵng cùng Huế và Quảng Ngãi triển khai Chương trình hợp tác giai đoạn 2026 - 2030; phối hợp xây dựng Đề án liên kết không gian phát triển Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Bờ Y gắn với Hành lang kinh tế Đông Tây 2. Đà Nẵng cũng hướng đến mở rộng kết nối với Tây Nguyên, Khánh Hòa, Lâm Đồng và các địa phương lân cận.

Những cái bắt tay chỉ thực sự có ý nghĩa khi phía sau là công việc cụ thể. Một tuyến đường kết nối, một chuỗi cung ứng được hình thành hay một nguồn hàng được chia sẻ đều có thể trở thành thước đo của hợp tác. Khi mỗi địa phương phát huy đúng thế mạnh, tránh đầu tư trùng lặp và cùng chia sẻ lợi ích, liên kết vùng mới có thể tạo ra sức bật thực chất.

Những chân trời tăng trưởng mới

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị xác định Đà Nẵng là cực tăng trưởng lớn của cả nước, đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống; là hạt nhân dẫn dắt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đó là kỳ vọng lớn, nhưng cũng là đòi hỏi không nhỏ. Vị thế cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên, điểm kết nối trên Hành lang kinh tế Đông - Tây và trung tâm của miền Trung chỉ có thể chuyển hóa thành lợi thế khi Đà Nẵng tạo dựng được những động lực tăng trưởng mới, dựa trên năng suất, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực.

Khu thương mại tự do đã có 5/7 vị trí được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, với tổng vốn gần 19.000 tỷ đồng.

Trên bản đồ kinh tế đang định hình ấy, Khu thương mại tự do Đà Nẵng và Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng được kỳ vọng trở thành những điểm hút đầu tư, thương mại và dịch vụ. Khu thương mại tự do đã có 5/7 vị trí được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, với tổng vốn gần 19.000 tỷ đồng.

Trung tâm tài chính quốc tế trở thành thành viên Mạng lưới các trung tâm tài chính vì phát triển bền vững (FC4S) vào tháng 9/2026. Dự án hạ tầng phức hợp phục vụ trung tâm có quy mô khoảng 6,1ha, tổng mức đầu tư dự kiến 17.785 tỷ đồng. Cùng với Khu kinh tế mở Chu Lai và Khu kinh tế cửa khẩu Nam Giang, những không gian này mở thêm dư địa cho thành phố thu hút các dòng vốn và ngành nghề mới.

Đà Nẵng nỗ lực hoàn thiện hạ tầng công nghiệp và logistics (Ảnh: C. Thái)

Nếu các khu chức năng mở rộng không gian kinh tế, thì công nghệ được kỳ vọng làm thay đổi chất lượng tăng trưởng. Đà Nẵng hiện có 7 trung tâm dữ liệu, đang thu hút các dự án vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số. Đáng chú ý, dự án phòng thí nghiệm kết hợp sản xuất quy mô nhỏ công nghệ đóng gói tiên tiến vi mạch bán dẫn, với vốn đầu tư khoảng 1.800 tỷ đồng.

Từ những bước đi ban đầu, Đà Nẵng đặt mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số từ 30% GRDP trở lên vào năm 2030, hướng đến những lĩnh vực mới như: công nghiệp AI, robot và thiết bị bay không người lái. Đó là hành trình chuyển từ lợi thế về vị trí sang lợi thế về tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo.

Cùng với công nghệ, màu xanh đang được đặt vào chiến lược phát triển. Từ giảm phát thải, phát triển tín chỉ các-bon đến hợp tác với thành phố Sakai (Nhật Bản) hướng tới trung hòa các-bon, Đà Nẵng đang tìm cách đưa tiêu chí môi trường vào hoạt động kinh tế. Những mô hình du lịch xanh và nghiên cứu thí điểm sàn giao dịch tín chỉ các-bon tự nguyện trong khuôn khổ Trung tâm tài chính quốc tế cũng mở ra hướng đi mới.

Đầu tư phát triển hạ tầng cảng biển (Ảnh: C.T)

Ở lĩnh vực năng lượng, dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Hòa Ninh giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư dự kiến 48.836 tỷ đồng; tổ hợp điện gió gần bờ kết hợp sản xuất hy-đrô xanh, a-mô-ni-ắc xanh tại vùng biển xã Thăng Trường có tổng vốn dự kiến khoảng 26.000 tỷ đồng. Những dự án này được kỳ vọng bổ sung nguồn năng lượng, tạo nền tảng cho các ngành công nghiệp mới.

Tất cả những chuyển động ấy cho thấy Đà Nẵng đang tìm hướng đi xa hơn mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào dịch vụ, du lịch và khai thác lợi thế sẵn có. Nhưng không gian kinh tế mới muốn vận hành hiệu quả cần có hạ tầng tương xứng, cơ chế thông thoáng và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp. Đầu tư công vì thế được xác định giữ vai trò mở đường, tập trung vào những công trình nền tảng, có tính kết nối; khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia các dự án có giá trị gia tăng cao, gắn với chuỗi giá trị toàn cầu.

Những mạch nối từ biển lên đại ngàn

Nhìn từ cửa biển, cảng Liên Chiểu là một trong những công trình được kỳ vọng làm thay đổi vị thế logistics của Đà Nẵng. Khi hoàn thành, cảng sẽ mở thêm cửa ngõ giao thương quốc tế, tăng năng lực tiếp nhận hàng hóa, giảm tải cho cảng Tiên Sa và tạo dư địa phát triển các dịch vụ hậu cần cảng biển.

Dự án bến cảng container Liên Chiểu khởi công ngày 25/4/2026, quy mô 8 bến, tổng mức đầu tư khoảng 45.268 tỷ đồng. Riêng hạ tầng dùng chung và bến dùng chung dự kiến cần khoảng 4.805 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030. Những con số ấy cho thấy quy mô đầu tư lớn, nhưng giá trị của cảng không chỉ nằm ở những bến tàu hay cần cẩu. Điều đáng chờ đợi hơn là khả năng đưa hàng hóa từ các vùng sản xuất trong khu vực ra biển, kết nối với những tuyến vận tải quốc tế.

Lãnh đạo TP. Đà Nẵng khảo sát thực địa vùng trồng sâm Ngọc Linh và cây dược liệu (Ảnh: PV)

Mạch giao thương ấy còn được nối dài bằng đường hàng không và đường sắt. Nhà ga hành khách T1 tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng dự kiến được cải tạo, mở rộng với tổng vốn khoảng 11.828 tỷ đồng. Trong khi, Cảng hàng không quốc tế Chu Lai được định hướng trở thành đầu mối hàng không thứ hai của thành phố và khu vực, với dự án đầu tư, khai thác theo phương thức đối tác công tư có tổng mức đầu tư dự kiến 260.000 tỷ đồng, triển khai giai đoạn 2026 - 2035.

Trên trục Bắc - Nam, tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua Đà Nẵng đặt ra yêu cầu chuẩn bị mặt bằng và khu tái định cư với kinh phí dự kiến khoảng 19.551 tỷ đồng. Xa hơn, tuyến đường sắt đô thị Đà Nẵng - Hội An - Chu Lai, tổng mức đầu tư dự kiến 266.000 tỷ đồng, được kỳ vọng mở rộng không gian đô thị, du lịch và dịch vụ dọc hành lang ven biển.

Còn ở phía Tây, những tuyến quốc lộ 14B, 14D, 14G, 40B và đường tỉnh 606 mang một ý nghĩa khác: đưa hàng hóa từ Tây Nguyên và khu vực biên giới Việt Nam - Lào về các cảng biển. Khi những con đường được nâng cấp, khoảng cách giữa vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, cửa khẩu và cảng biển sẽ được rút ngắn. Đó cũng là cách để lợi thế của miền núi gặp được sức mạnh của kinh tế biển.

Tuy nhiên, đường sá và cảng biển mới là điều kiện cần. Muốn trở thành trung tâm logistics, Đà Nẵng còn phải có nguồn hàng đủ lớn, ổn định và mạng lưới vận tải đủ sức cạnh tranh. Tại Diễn đàn Logistics quốc tế Đà Nẵng 2026, ông Nguyễn Trung Trực, đại diện Hiệp hội Logistics TP. Đà Nẵng cho rằng, quy mô nguồn hàng là căn cứ quan trọng để các hãng vận tải quốc tế quyết định mở và duy trì tuyến trực tiếp. Vì vậy, thành phố cần hướng đến vai trò trung tâm trung chuyển hàng hóa cấp vùng (Cargo Hub), gắn với không gian kinh tế miền Trung - Tây Nguyên.

Theo ông Trực, Đà Nẵng cần phối hợp với Huế, Quảng Ngãi và các địa phương lân cận trong tổ chức nguồn hàng, quy hoạch logistics, phát triển mạng lưới vận tải; kết nối lợi thế của cảng biển, khu công nghiệp và khu kinh tế để tạo nguồn hàng đủ lớn.

Đà Nẵng phát huy thế mạnh dịch vụ, công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo. Giai đoạn 2026 - 2027 tập trung chuẩn bị thể chế, dữ liệu dự án; giai đoạn 2028 - 2030 triển khai các kết nối cấp thiết (Ảnh: PV)

Câu chuyện ấy cũng là trọng tâm của Đề án liên kết không gian phát triển Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Bờ Y - Hành lang kinh tế Đông Tây 2, giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo định hướng, Chu Lai - Dung Quất là hạt nhân công nghiệp và logistics; Nam Giang - Bờ Y mở hướng kết nối phía Tây; Đà Nẵng phát huy thế mạnh dịch vụ, công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo. Giai đoạn 2026 - 2027 tập trung chuẩn bị thể chế, dữ liệu dự án; giai đoạn 2028 - 2030 triển khai các kết nối cấp thiết.

Ông Hồ Kỳ Minh cho rằng, các địa phương cần phân vai theo chức năng trong quy hoạch vùng, tránh đầu tư trùng lặp và cạnh tranh thu hút đầu tư bằng ưu đãi. Cùng với đó, xây dựng danh mục công trình liên vùng, chương trình hợp tác có sản phẩm cụ thể và chia sẻ dữ liệu. Đà Nẵng cam kết phát huy vai trò cực tăng trưởng, chia sẻ hạ tầng cửa ngõ, dịch vụ y tế, giáo dục, tài chính và kinh nghiệm thể chế với các địa phương.

Từ Vu Gia - Thu Bồn đến cảng Liên Chiểu, từ những tuyến đường hướng Tây đến các khu kinh tế đang hình thành, có thể thấy không gian phát triển của Đà Nẵng đang được nhìn rộng hơn. Biển vẫn là cửa ngõ, đại ngàn vẫn là hậu phương, nhưng giữa hai miền không gian ấy cần những cây cầu kết nối bằng hạ tầng, bằng cơ chế hợp tác và bằng sự chia sẻ lợi ích.

Một thành phố muốn trở thành cực tăng trưởng không thể chỉ lớn lên bằng nguồn lực của riêng mình. Sức bật ấy sẽ đến khi những lợi thế riêng được đặt trong một chỉnh thể chung, khi hàng hóa từ miền núi tìm được đường ra biển, khi các địa phương cùng góp nguồn lực và cùng hưởng về thành quả. Đó là lúc Đà Nẵng thực sự mở rộng không gian phát triển, từ một đô thị bên bờ biển trở thành điểm hội tụ và lan tỏa của cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên.